ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ, ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ

ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬਾ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ? ਮਲੇਰੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੂ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਨਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅੱਪਡੇਟ · ਸਰੋਤ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ

ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?

ਮਲੇਰੀਆ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ 10 ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਅਦ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬੇ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ, ਜੀ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਦਸਤ ਆਮ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਫ਼ਲੂ ਵਾਂਗ ਹਲਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਲੇਰੀਆ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।

ਨਾਲ-ਨਾਲ

ਆਮ (ਬਿਨਾਂ ਪੇਚੀਦਗੀ ਵਾਲਾ) ਮਲੇਰੀਆ ਬਨਾਮ ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ: ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਲੇਰੀਆ ਫ਼ਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ (falciparum) ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਫ਼ਰਕ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਆਮ (ਬਿਨਾਂ ਪੇਚੀਦਗੀ ਵਾਲਾ) ਮਲੇਰੀਆਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ
ਬੁਖ਼ਾਰਬੁਖ਼ਾਰ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬਾ ਅਤੇ ਪਸੀਨਾਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਅਕਸਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ
ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਸਿਰਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ; ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹ ਨਾ ਸਕਣਾ
ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਹਾਲਤਸਾਫ਼, ਠੀਕਉਲਝਣ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਂਘ, ਦੌਰੇ ਪੈਣਾ ਜਾਂ ਕੋਮਾ (ਡੂੰਘੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ)
ਸਾਹਆਮ ਵਾਂਗਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਔਖ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਚਮੜੀਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਠੀਕਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲਾ ਪਿਸ਼ਾਬ; ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣਾ
ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾਨਹੀਂਅਸਾਧਾਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ
ਇਲਾਜਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਲਾਜ
ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀਅੱਜ ਹੀ ਮਲੇਰੀਆ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇਲਾਜਹੁਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ

ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ ਮਲੇਰੀਆ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਲਕੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ

ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਹੋ, ਉਸ ’ਤੇ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੋ। ਕਾਰਡ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਚੁਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਸੇਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ

12 ਵਿੱਚੋਂ 0 ਚੁਣੇ

ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣ0/6
ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ0/6

ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਹੋ, ਉਸ ’ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।

ਇਹ ਚੈੱਕਲਿਸਟ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਡਾਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਲੇਰੀਆ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ: ਮਲੇਰੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ, ਟਾਈਫ਼ਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਲੇਰੀਆ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਮਲੇਰੀਆ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਰਜੀਵੀ (ਪੈਰਾਸਾਈਟ) ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਮਾਦਾ ਐਨੋਫ਼ਲੀਜ਼ (Anopheles) ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੇਟ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ 80 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 282 ਮਿਲੀਅਨ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 610,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 95% WHO ਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ (Plasmodium falciparum) ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਵਾਈਵੈਕਸ (vivax) ਅਤੇ ਓਵੇਲ (ovale) ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮੁੜ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬਾ ਹਨ। ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹਨ:

  • ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਗਰਮੀ ਕਦੇ ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ ਅਤੇ ਕਾਂਬਾ ਛਿੜਨਾ
  • ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ; ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਅਤੇ ਊਂਘੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
  • ਜੀ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਦਸਤ, ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ
  • ਖੰਘ ਜਾਂ ਗਲਾ ਖ਼ਰਾਬ
  • ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣਾ (ਪੀਲੀਆ), ਜੋ ਭੂਰੀ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ 10 ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਪਰ ਇਹ ਲਗਭਗ 7 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਲੇਰੀਆ ਫ਼ਲੂ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਖ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨੇ ਔਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ।

ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀ ਹਨ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਲਾਜ ਲਓ:

  • ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
  • ਉਲਝਣ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਂਘ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ
  • ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੌਰੇ ਪੈਣਾ (ਝਟਕੇ)
  • ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਔਖ
  • ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲਾ ਪਿਸ਼ਾਬ
  • ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣਾ
  • ਅਸਾਧਾਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ

ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ ਮਲੇਰੀਆ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਨਾਲ ਗੁਰਦੇ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ (ਅਨੀਮੀਆ) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਨਿਆਣੇ ਅਤੇ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮਲੇਰੀਆ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ HIV ਵਾਲੇ ਲੋਕ। ਗਰਭ ਦੌਰਾਨ ਮਲੇਰੀਆ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਲੇਰੀਆ ਕਿਹੜੇ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਮਲੇਰੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:

  • ਰੈਪਿਡ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟ (RDT), ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  • ਬਲੱਡ ਸਮੀਅਰ (blood smear), ਭਾਵ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਲਾਈਡ ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਹੇਠ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ

ਨਤੀਜੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਵੇ ਪਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਲੱਡ ਸਮੀਅਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰ 12 ਤੋਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ, ਕੁੱਲ 3 ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕੰਪਲੀਟ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ (CBC) ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਬੁਖ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਡੇਂਗੂ ਅਤੇ ਟਾਈਫ਼ਾਈਡ।

ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਦਵਾਈ (ਐਂਟੀਮਲੇਰੀਅਲ) ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

  • ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ ਮਲੇਰੀਆ ਲਈ ਆਰਟੀਮਿਸਿਨਿਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ (ACT) ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਇਲਾਜ ਹੈ।
  • ਕਿਹੜੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਇਹ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਗਿਆ, ਮਰੀਜ਼ ਕਿੰਨਾ ਬਿਮਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਹੈ।
  • ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ।
  • ਵਾਈਵੈਕਸ ਜਾਂ ਓਵੇਲ ਮਲੇਰੀਆ ਵਿੱਚ, ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਦਵਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੋਰਸ ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਲਓ ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਈਆਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਆਪ ਨਾ ਕਰੋ: ਗ਼ਲਤ ਦਵਾਈ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਣਾ (ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਸ) ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੁਖ਼ਾਰ ਲਈ ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪੈਕੇਟ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਹਦਾਇਤ ਮੰਨੋ ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਮਾਸਿਸਟ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ, ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੀਓ।

ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?

  • ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਲੱਗੀ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੌਂਵੋ।
  • ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਰੀਮ ਜਾਂ ਸਪਰੇਅ (ਰਿਪੈਲੈਂਟ) ਵਰਤੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ DEET, IR3535 ਜਾਂ ਆਈਕਾਰਿਡਿਨ (icaridin) ਹੋਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਢਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੇਬਲ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।
  • ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਪੈਂਟਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਢਕ ਕੇ ਰੱਖੋ।
  • ਯਾਤਰੀ: ਜਾਣ ਤੋਂ 4 ਤੋਂ 6 ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਓ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਲਓ ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ; ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਗੋਲੀ ਪੂਰਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਫਿਰ ਵੀ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ।
  • ਵੈਕਸੀਨ: WHO ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, RTS,S ਅਤੇ R21 ਮਲੇਰੀਆ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ।

ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਹੈ

ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਮਾਂ ਲਓ

  • ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਤੋਂ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬਾ, ਸਿਰਦਰਦ ਜਾਂ ਫ਼ਲੂ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ: ਅੱਜ ਹੀ ਮਲੇਰੀਆ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲਈਆਂ ਸਨ।
  • ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ: ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੋ, ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
  • ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ, ਜਾਂ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੈ: ਅੱਜ ਹੀ, ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ।
  • ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ: ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
  • ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ: ਜਾਣ ਤੋਂ 4 ਤੋਂ 6 ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਓ।

ਹੁਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਲਓ (ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ਮਿਲਾਓ) ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ:

  • ਉਲਝਣ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਂਘ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਦੌਰੇ ਪੈਣ
  • ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਔਖ ਹੋਵੇ
  • ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਵੇ, ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਵਗੇ
  • ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਨਾ ਸਕੇ, ਕੁਝ ਪੀ ਨਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅੰਦਰ ਨਾ ਟਿਕੇ

ਮਲੇਰੀਆ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ: ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਆਪ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਕੇ ਨਾ ਜਾਓ।

ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਖ਼ਾਰ? ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਸਮਝੋ।

Saluvo ਤੁਹਾਡੇ ਲੱਛਣ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੈ? ਇਹ ਹਰ ਵੈਲਿਊ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੇਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ

ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਮੁਫ਼ਤ। ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ

  • ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬਾ, ਅਕਸਰ ਪਸੀਨੇ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ, ਜੀ ਕੱਚਾ ਹੋਣ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਦਸਤ ਦੇ ਨਾਲ। ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਲੇਰੀਆ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

  • ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ 10 ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਪਰ ਇਹ ਲਗਭਗ 7 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਅਦ, ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਵੇ, ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਹਰ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।

  • ਹਾਂ। ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਈਵੈਕਸ ਅਤੇ ਓਵੇਲ, ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਲਈ ਮਲੇਰੀਆ ਟੈਸਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲਈਆਂ ਸਨ।

  • ਆਮ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ: ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੇਟ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

  • ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਨਾਲ: ਰੈਪਿਡ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਲੱਡ ਸਮੀਅਰ ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਹੇਠ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਕਿਸਮ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਮਲੇਰੀਆ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

  • ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਪਰਜੀਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੋਣ। ਜੇ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਵੇ ਪਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਲੱਡ ਸਮੀਅਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰ 12 ਤੋਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ, ਕੁੱਲ 3 ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਓ।

  • ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਦਵਾਈ (ਐਂਟੀਮਲੇਰੀਅਲ) ਨਾਲ, ਜੋ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ ਮਲੇਰੀਆ ਲਈ ਆਰਟੀਮਿਸਿਨਿਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਇਹ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਗਿਆ, ਮਰੀਜ਼ ਕਿੰਨਾ ਬਿਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ, ਇਸ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

  • ਹਾਂ। ਵਾਈਵੈਕਸ ਅਤੇ ਓਵੇਲ ਮਲੇਰੀਆ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਲੇਰੀਆ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਬੁਖ਼ਾਰ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ, ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

  • ਲੱਛਣ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਹਨ। ਮਲੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਠੰਢ ਨਾਲ ਕਾਂਬੇ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਡੇਂਗੂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਟਾਈਫ਼ਾਈਡ ਦਾ ਬੁਖ਼ਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਮ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

  • ਹਾਂ। WHO ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਮਲੇਰੀਆ ਵੈਕਸੀਨਾਂ, RTS,S ਅਤੇ R21, ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੱਛਰਦਾਨੀ, ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਟੈਸਟ ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

  • ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ ਅਤੇ ਉਹੀ ਦਵਾਈ ਲਓ ਜੋ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲਈ ਲਿਖੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਈਆਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਗ਼ਲਤ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਮਾਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਣ (ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਸ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਨੁਸਖ਼ਾ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।

  • ਹਾਂ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਾਲੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਲੇਰੀਆ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ, ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਲੱਗੀ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੌਂਵੋ।

  • ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਲੱਗੀ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੌਂਵੋ, DEET, IR3535 ਜਾਂ ਆਈਕਾਰਿਡਿਨ ਵਾਲੀ ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਰੀਮ ਜਾਂ ਸਪਰੇਅ ਵਰਤੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਢਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਪੈਂਟਾਂ ਪਾਓ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹਦਾਇਤ ਮੁਤਾਬਕ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੇ ਹੋਵੋ।

ਮਦਦਗਾਰ ਟੈਸਟ

ਬਲੌਗ

ਸਰੋਤ

  1. WHO fact sheet: Malaria
  2. CDC: Symptoms of malaria
  3. CDC: Malaria clinical guidance
  4. CDC: Clinical features of malaria
  5. CDC Yellow Book: Malaria
  6. NHS: Malaria

ਅੱਪਡੇਟ . ਇਹ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।