ਮਲੇਰੀਆ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਰਜੀਵੀ (ਪੈਰਾਸਾਈਟ) ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਮਾਦਾ ਐਨੋਫ਼ਲੀਜ਼ (Anopheles) ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੇਟ ਵਿਚਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ 80 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 282 ਮਿਲੀਅਨ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 610,000 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 95% WHO ਦੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਮਲੇਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਫ਼ੈਲਸੀਪੈਰਮ (Plasmodium falciparum) ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਵਾਈਵੈਕਸ (vivax) ਅਤੇ ਓਵੇਲ (ovale) ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮੁੜ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

