CBC ਟੈਸਟ (Complete Blood Count): ਪੂਰਾ ਨਾਂ, ਨਾਰਮਲ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ ਦਾ ਮਤਲਬ

CBC ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕੰਪਲੀਟ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ, ਯਾਨੀ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ। ਇਸਨੂੰ CBP (complete blood picture), ਫੁੱਲ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ (FBC) ਜਾਂ ਹੀਮੋਗ੍ਰਾਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਇੱਕੋ ਸੈਂਪਲ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਗਿਣੇ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:

• ਲਾਲ ਖ਼ੂਨ ਸੈੱਲ, ਜੋ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਰਾਹੀਂ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ, ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਹੀਮੈਟੋਕ੍ਰਿਟ (PCV) ਅਤੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਇੰਡੈਕਸ (MCV, MCH, MCHC, RDW) ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਚਿੱਟੇ ਖ਼ੂਨ ਸੈੱਲ, ਜੋ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ (WBC ਜਾਂ TLC) ਅਤੇ ਡਿਫਰੈਂਸ਼ੀਅਲ (DLC), ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
• ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ, ਜੋ ਖ਼ੂਨ ਜੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰ ਇਹ ਟੈਸਟ ਰੁਟੀਨ ਚੈੱਕਅੱਪ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਨੀਲ ਪੈਣ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਵੇਲੇ; ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ; ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ESR ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ CBC ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਘੱਟ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅਨੀਮੀਆ (ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਕਮੀ)। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ 13 g/dL ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ ਘੱਟ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 11 ਤੋਂ ਘੱਟ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 10.5 ਤੋਂ ਘੱਟ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੀਮੀਆ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣਾ, ਪੀਲੀ ਚਮੜੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

MCV (ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ) ਕਾਰਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:

• ਛੋਟੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ (ਘੱਟ MCV): ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਜੋ ਮਾਹਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ੂਨ ਪੈਣ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਘੱਟ ਆਇਰਨ ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਟ੍ਰੇਟ (ਮਾਈਨਰ), ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਨਾਲ ਵੀ ਸੈੱਲ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਰਮਲ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ।
• ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ (ਵੱਧ MCV): ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਜਾਂ ਫੋਲੇਟ ਦੀ ਕਮੀ, ਨਿਯਮਤ ਸ਼ਰਾਬ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦਾ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ।
• ਨਾਰਮਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸੈੱਲ: ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ, ਜਾਂ ਕਈ ਕਾਰਨ ਇਕੱਠੇ।

ਵੱਧ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਜਾਂ ਹੀਮੈਟੋਕ੍ਰਿਟ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਹੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜਾਂ ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ (ਪੌਲੀਸਾਈਥੀਮੀਆ) ਕਾਰਨ।

ਚਿੱਟੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ (ਲਗਭਗ 11,000 ਪ੍ਰਤੀ µL ਤੋਂ ਉੱਪਰ) ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਾਲੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (ਅਕਸਰ ਨਿਊਟ੍ਰੋਫਿਲਸ ਵੱਧ), ਸੋਜ, ਸੱਟ ਜਾਂ ਅਪਰੇਸ਼ਨ, ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦਵਾਈਆਂ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ, ਜਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਸੈੱਲ (ਬਲਾਸਟ) ਹੋਣ ’ਤੇ ਜਲਦੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਲਿਊਕੀਮੀਆ ਵਰਗਾ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚਿੱਟੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ (ਲਗਭਗ 4,000 ਪ੍ਰਤੀ µL ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ) ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਮ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ (ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਮੇਤ), B12 ਜਾਂ ਫੋਲੇਟ ਦੀ ਕਮੀ, ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਹੀ ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਊਟ੍ਰੋਫਿਲਸ ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧਦਾ ਹੈ; ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਵੱਧ ਈਓਸਿਨੋਫਿਲਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਕਸਰ ਐਲਰਜੀ, ਦਮਾ, ਐਗਜ਼ੀਮਾ ਜਾਂ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ।

ਘੱਟ ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ (ਥ੍ਰੋਂਬੋਸਾਈਟੋਪੀਨੀਆ), ਲਗਭਗ 150,000 ਪ੍ਰਤੀ µL ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਵਾਇਰਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਡੇਂਗੂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਿੱਲੀ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ITP) ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਦਿਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੈੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡੇਂਗੂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ ਅਕਸਰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੇ ਦਿਨ 3 ਤੋਂ 7 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਬੁਖ਼ਾਰ ਉਤਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲਟੀ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਜਾਂ ਨੱਕ ’ਚੋਂ ਖ਼ੂਨ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਟੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸੁਸਤੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਇਲਾਜ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੇ ਡੇਂਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਐਸਪਰੀਨ ਜਾਂ ਆਈਬੂਪ੍ਰੋਫ਼ੈਨ ਨਾ ਲਓ; ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਵੱਧ ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ (ਥ੍ਰੋਂਬੋਸਾਈਟੋਸਿਸ), ਲਗਭਗ 450,000 ਪ੍ਰਤੀ µL ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸੋਜ, ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਤਿੱਲੀ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਹ ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਜਾਂਚ ਡਾਕਟਰ ਉਦੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ।

• ਨਾੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੈਂਪਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਡੀ ਜਾਂ ਉਂਗਲ ਤੋਂ)। CBC ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਪੇਟ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
• ਨਤੀਜੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ, ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• ਪਾਣੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਪੀਓ: ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਅਤੇ ਹੀਮੈਟੋਕ੍ਰਿਟ ਵੱਧ ਦਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਲੈਬ ਨੂੰ ਹਾਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀਆਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਜੇ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਅਕਸਰ ਪੈਰੀਫੇਰਲ ਸਮੀਅਰ (ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਹੇਠ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ) ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਟੈਸਟ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

• ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੋ। ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਨਾਰਮਲ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
• ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਓ। ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਪਲੇਟਲੈੱਟਸ ਦੋ ਕੁ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਬਦਲੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇਲਾਜ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ: ਆਇਰਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਫੈਰੀਟਿਨ), B12 ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਗਲੇ ਟੈਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਆਇਰਨ, B12 ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਕਰੇ। ਬਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਆਇਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨ ਲੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਰਨ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।
• ਸਿਹਤਮੰਦ ਖ਼ੂਨ ਲਈ ਖਾਓ: ਆਇਰਨ (ਦਾਲਾਂ, ਰਾਜਮਾਂਹ-ਛੋਲੇ, ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੀਟ, ਮੱਛੀ, ਆਂਡੇ, ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਸੀਰੀਅਲ) ਵਿਟਾਮਿਨ C ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜਾਂ ਵੀਗਨ ਹੋ ਤਾਂ B12 ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ, ਆਂਡੇ, ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ।