ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਦੇ ਲੱਛਣ: ਲੰਮੀ ਖੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਲੇਟੈਂਟ ਬਨਾਮ ਐਕਟਿਵ ਟੀਬੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਖੰਘ ਜੋ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਭਾਰ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਆਮ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਨਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਟੈਸਟ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਅੱਪਡੇਟ · ਸਰੋਤ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ

ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?

ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਘ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖ਼ੂਨ ਜਾਂ ਬਲਗ਼ਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੱਛਣ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਹਲਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਟੀਬੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਨਾਲ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਟੈਸਟ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ।

ਇਹ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।

ਨਾਲ-ਨਾਲ

ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਬਨਾਮ ਐਕਟਿਵ ਟੀਬੀ ਬਿਮਾਰੀ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਐਕਟਿਵ ਟੀਬੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਠੀਕ-ਠਾਕ; ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਬੀਅਤ ਖ਼ਰਾਬ: ਲੰਮੀ ਖੰਘ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ
ਕੀ ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ?ਨਹੀਂਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਜਾਂ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ
ਕਿੰਨੀ ਆਮ ਹੈਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਲੋਕਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 10% ਲੋਕ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ
ਟੈਸਟਟੀਬੀ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਸਕਿਨ ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ; ਛਾਤੀ ਦਾ ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ ਬਲਗ਼ਮ (sputum) ਨਾਰਮਲਬਲਗ਼ਮ ਦੇ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਐਕਸ-ਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟੀਬੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਇਲਾਜਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਐਕਟਿਵ ਨਾ ਬਣੇਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 4 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ
ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈਇਲਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

HIV, ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼), ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਤਾਕਤ (ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ) ਨਾਲ ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਦੇ ਐਕਟਿਵ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਟੀਬੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੋ। ਕਾਰਡ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਚੁਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵੱਲ। ਕੁਝ ਵੀ ਸੇਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਟੀਬੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਚੈੱਕਲਿਸਟ

12 ਵਿੱਚੋਂ 0 ਚੁਣੇ

ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ0/4
ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ0/8

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।

ਇਹ ਚੈੱਕਲਿਸਟ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਡਾਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਬੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ: ਇਸ ਲਈ ਬਲਗ਼ਮ ਦਾ ਟੈਸਟ, ਐਕਸ-ਰੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਖੰਘ, ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ?

ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ, tuberculosis) ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ: ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੀ ਟੀਬੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖੰਘਦਾ, ਛਿੱਕਦਾ, ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੀਟਾਣੂ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਘੱਟ ਹਵਾਦਾਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ, ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਛੂਹਣ, ਖਾਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚੁੰਮਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ।

ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਬਨਾਮ ਬਿਮਾਰੀ: ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ (ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ, latent TB)। ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 10% ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ 10.6 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ 1.13 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੀਟਾਣੂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰਤ (ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ), ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫ਼ਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਚੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ (DR Congo) ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਟੀਬੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਸਹੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਤੱਕ ਲਈਆਂ ਜਾਣ।

ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?

ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਟੀਬੀ:

  • 3 ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ
  • ਖੰਘ ਨਾਲ ਬਲਗ਼ਮ (ਰੇਸ਼ਾ) ਆਉਣਾ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ
  • ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ

ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲੱਛਣ:

  • ਹਰ ਵੇਲੇ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
  • ਬੁਖ਼ਾਰ, ਕਾਂਬਾ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ
  • ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਭਾਰ ਘਟਣਾ
  • ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰ ਨਾ ਵਧਣਾ ਜਾਂ ਕੱਦ ਨਾ ਵਧਣਾ

ਲੱਛਣ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਹਲਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਟੀਬੀ ਅਕਸਰ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਟੀਬੀ ਉਸੇ ਥਾਂ ਲੱਛਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

  • ਲਿੰਫ਼ ਨੋਡ (ਗਿਲਟੀਆਂ): ਚਮੜੀ ਹੇਠ ਸਖ਼ਤ ਸੋਜ, ਅਕਸਰ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ
  • ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ: ਕਮਰ ਦਰਦ
  • ਗੁਰਦੇ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ, ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਧੁੰਦਲਾ ਪਿਸ਼ਾਬ
  • ਦਿਮਾਗ਼ (ਟੀਬੀ ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ): ਸਿਰਦਰਦ, ਗਰਦਨ ਆਕੜਨਾ, ਉਲਝਣ
  • ਗਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ (ਵੌਇਸ ਬਾਕਸ): ਆਵਾਜ਼ ਬੈਠ ਜਾਣਾ
  • ਨਾਲ ਹੀ ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਜੋੜਾਂ ਜਾਂ ਗਿੱਟਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ

ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੀਬੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ:

  • ਕਿਸੇ ਐਕਟਿਵ ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ
  • ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਜੰਮੇ ਜਾਂ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਟੀਬੀ ਆਮ ਹੈ
  • ਤੁਹਾਨੂੰ HIV, ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼), ਗੁਰਦੇ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਅੰਗ ਬਦਲਣ (ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ) ਜਾਂ ਕੁਝ ਬਾਇਓਲੋਜਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਤਾਕਤ ਹੈ
  • ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ
  • ਸਿਗਰਟ-ਬੀੜੀ ਪੀਂਦੇ ਹੋ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਕਰਦੇ ਹੋ
  • 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹੋ
  • ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਬੇਘਰ ਹੋ ਜਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋ
  • ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਬੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ
  • ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਸਰਾ-ਘਰਾਂ (ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ

ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਅਕਸਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਦੇ ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ (HbA1c ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ)।

ਟੀਬੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਹੜੇ ਟੈਸਟਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਟੈਸਟਇਹ ਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਬਲਗ਼ਮ (sputum) ’ਤੇ ਰੈਪਿਡ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਟੈਸਟਖੰਘ ਕੇ ਕੱਢੀ ਬਲਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ; WHO ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਬਲਗ਼ਮ ਦੀ ਸਮੀਅਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਕਲਚਰਬਲਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਲੱਭਦਾ ਅਤੇ ਉਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਚਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਸਰ ਕਰਨਗੀਆਂ
ਛਾਤੀ ਦਾ ਐਕਸ-ਰੇਟੀਬੀ ਕਾਰਨ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਟੀਬੀ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ (IGRA) ਜਾਂ ਸਕਿਨ ਟੈਸਟਟੀਬੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਟੈਂਟ ਜਾਂ ਐਕਟਿਵ; ਇਕੱਲਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਹੈ
ਹੋਰ ਸਕੈਨ ਜਾਂ ਬਾਇਓਪਸੀਜਦੋਂ ਟੀਬੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ

ਸਕਿਨ ਟੈਸਟ ਬਨਾਮ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ: ਸਕਿਨ ਟੈਸਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 2 ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। BCG ਵੈਕਸੀਨ ਕਾਰਨ ਸਕਿਨ ਟੈਸਟ ਗ਼ਲਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ BCG ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ HIV ਟੈਸਟ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਲਈ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਟੈਸਟ ਵੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਟੀਬੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਈ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਦੇ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਫ਼ੈਂਪਿਸਿਨ (rifampicin), ਆਈਸੋਨਿਆਜ਼ਿਡ (isoniazid), ਪਾਇਰਾਜ਼ਿਨਾਮਾਈਡ (pyrazinamide) ਅਤੇ ਐਥੈਂਬਿਊਟੋਲ (ethambutol), ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ 4 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬਚਾਅ ਵਾਲੇ ਕੋਰਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ।

  • ਹਰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਲਓ ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਦਵਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਖੁੰਝਾਉਣ ਨਾਲ ਟੀਬੀ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਟੀਬੀ (ਡਰੱਗ-ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਟੀਬੀ) ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਰ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  • ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੀਬੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ, ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਲਾਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੋ।
  • ਡਰੱਗ-ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਟੀਬੀ (ਜਿਵੇਂ MDR-TB) ਦਾ ਵੀ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਈਡ ਇਫ਼ੈਕਟ (ਦਵਾਈ ਦੇ ਮਾੜੇ ਅਸਰ):

  • ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਹੰਝੂ, ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਥੁੱਕ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
  • ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਜੀ ਕੱਚਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਣ ਜਾਂ ਝਰਨਾਹਟ, ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਜਾਂ ਧੱਫੜ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਟੀਬੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ।
  • ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਿਗਰ ’ਤੇ ਬੋਝ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
  • ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਗਰਭ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਗਰਭ ਰੋਕਣ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ।

ਕਿਹੜੀ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ।

ਟੀਬੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?

  • ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
  • ਖੰਘਣ ਜਾਂ ਛਿੱਕਣ ਵੇਲੇ ਮੂੰਹ ਢਕੋ, ਅਤੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਚੰਗਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਰੱਖੋ।
  • ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੀਬੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰੋ: ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
  • BCG ਵੈਕਸੀਨ (ਟੀਕਾ): ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਟੀਬੀ ਆਮ ਹੈ, ਨਿਆਣਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
  • ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ: ਚੰਗੀ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਸਿਗਰਟ-ਬੀੜੀ ਨਾ ਪੀਣਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ HIV ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਹੈ

ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਮਾਂ ਲਓ

  • 3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਘ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨੇ, ਭਾਰ ਘਟਣ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ: ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ।
  • ਖੰਘ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬਲਗ਼ਮ ਆਉਣਾ: ਅੱਜ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
  • ਕਿਸੇ ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਨੇੜਲਾ ਸੰਪਰਕ: ਟੈਸਟ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ।
  • 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ, ਜਾਂ HIV, ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਛੇਤੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ।
  • ਟੀਬੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਲਟੀ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਦਰਦ ਹੈ, ਸੁੰਨਪਣ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਧੱਫੜ ਹੈ: ਉਸੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਟੀਬੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ।

ਹੁਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਲਓ (ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ਮਿਲਾਓ) ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ:

  • ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਆਕੜੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ’ਤੇ ਦਰਦ ਹੋਵੇ
  • ਦੌਰਾ ਪਵੇ (ਝਟਕੇ), ਅਚਾਨਕ ਉਲਝਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਤੀਰਾ ਬਦਲ ਜਾਵੇ
  • ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਿਲਜੁਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ
  • ਖੰਘ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ੂਨ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਔਖ ਹੋਵੇ

ਟੀਬੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੀਬੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਆਪ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਕੇ ਨਾ ਜਾਓ।

ਖੰਘ ਜੋ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੀ? ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਸਮਝੋ।

Saluvo ਤੁਹਾਡੇ ਲੱਛਣ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣਾ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? WhatsApp ’ਤੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ ਹਰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੇਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ

ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਮੁਫ਼ਤ। ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ

  • ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀ ਖੰਘ ਜੋ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਭਾਰ ਘਟਣਾ। ਲੱਛਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਹਲਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਟੀਬੀ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਬ੍ਰੌਂਕਾਈਟਿਸ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਲੰਮੀ ਖੰਘ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਟੀਬੀ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

  • ਟੀਬੀ ਦੀ ਖੰਘ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ: ਇਹ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਾਲ ਬਲਗ਼ਮ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। 3 ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੰਘ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਜਾਂ ਭਾਰ ਘਟਣਾ ਹੋਵੇ।

  • ਫੇਫੜਿਆਂ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੀ ਐਕਟਿਵ ਟੀਬੀ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਖੰਘਦਾ, ਛਿੱਕਦਾ, ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਮੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਟੀਬੀ ਛੂਹਣ, ਖਾਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚੁੰਮਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ। ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਛੇਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

  • ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪਰ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ: ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ। ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 10% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, HIV, ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ। ਦਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਕੋਰਸ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

  • ਹਾਂ। ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 4 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ। ਡਰੱਗ-ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਦਾ ਵੀ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ। ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਟੀਬੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

  • ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 4 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਟੀਬੀ ਦਿਮਾਗ਼ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਡਰੱਗ-ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਹੋਵੇ। ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬਚਾਅ ਵਾਲੇ ਕੋਰਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।

  • ਟੀਬੀ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ’ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੀਬੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾ ਕਹੇ ਕਿ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਖ਼ੁਰਾਕ ਖੁੰਝ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸਾਈਡ ਇਫ਼ੈਕਟ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਟੀਬੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।

  • ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ, ਬਲਗ਼ਮ ਦਾ ਟੈਸਟ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਪਿਡ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਟੈਸਟ ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦਾ ਐਕਸ-ਰੇ। ਟੀਬੀ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਸਕਿਨ ਟੈਸਟ ਟੀਬੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਟੀਬੀ ਲੇਟੈਂਟ ਹੈ ਜਾਂ ਐਕਟਿਵ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਟੀਬੀ ਲਈ ਸਕੈਨ ਜਾਂ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

  • ਹਾਂ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਟੀਬੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਿੰਫ਼ ਨੋਡ (ਗਿਲਟੀਆਂ), ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਗੁਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖੰਘ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਿਲਟੀਆਂ ਸੁੱਜਣ, ਕਮਰ ਦਰਦ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਟੀਬੀ ਵੀ ਹਲਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਫ਼ ਕਾਰਨ ਦੇ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰ ਘਟਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

  • BCG ਨਿਆਣਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਟੀਬੀ ਮੈਨਿਨਜਾਈਟਿਸ, ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਟੀਬੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਟੀਬੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ BCG ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ।

  • ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਫ਼ੈਂਪਿਸਿਨ (rifampicin), ਪਿਸ਼ਾਬ, ਹੰਝੂ, ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਥੁੱਕ ਨੂੰ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਰਮ ਕਾਂਟੈਕਟ ਲੈਂਸਾਂ ’ਤੇ ਦਾਗ਼ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਣ ਅਜਿਹੇ ਸਾਈਡ ਇਫ਼ੈਕਟ ਹਨ ਜੋ ਉਸੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

  • ਹਾਂ। ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਕਾਰਨ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਖੰਘ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਬੀ ਟੈਸਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। HIV ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ HIV ਟੈਸਟ ਵੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

  • ਹਾਂ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ, ਟੀਬੀ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਖੰਘ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਜਾਂ ਕੱਦ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਜੋ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਟੀਬੀ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ। BCG ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਟੀਬੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਦਦਗਾਰ ਟੈਸਟ

ਬਲੌਗ

ਸਰੋਤ

  1. WHO fact sheet: Tuberculosis
  2. CDC: Signs and symptoms of TB
  3. CDC: About tuberculosis
  4. CDC: Treating tuberculosis
  5. NHS: Tuberculosis (TB)

ਅੱਪਡੇਟ . ਇਹ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।