ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ, tuberculosis) ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ: ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੀ ਟੀਬੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖੰਘਦਾ, ਛਿੱਕਦਾ, ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੀਟਾਣੂ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਘੱਟ ਹਵਾਦਾਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ, ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਛੂਹਣ, ਖਾਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚੁੰਮਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ।
ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਬਨਾਮ ਬਿਮਾਰੀ: ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ (ਲੇਟੈਂਟ ਟੀਬੀ, latent TB)। ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 10% ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ 10.6 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ 1.13 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੀਟਾਣੂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰਤ (ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ), ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫ਼ਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਚੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ (DR Congo) ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਟੀਬੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਸਹੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਤੱਕ ਲਈਆਂ ਜਾਣ।


