ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ: ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਟੈਸਟ

ਥਕਾਵਟ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨਾਹਟ, ਜੀਭ ਵਿੱਚ ਦਰਦ? B12 ਦੀ ਕਮੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਣੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਜੋ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅੱਪਡੇਟ · ਸਰੋਤ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਘੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਨੀਮੀਆ (ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਕਮੀ) ਕਰਕੇ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਫਿੱਕੀ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਪੀਲੀ ਭਾਅ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ, ਜੀਭ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖਣਾ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਸਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਜਿਵੇਂ ਝਰਨਾਹਟ (ਸੂਈਆਂ ਚੁਭਣ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ), ਸੁੰਨਪਣ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨਾ, ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਉਦਾਸ ਮਨ। NICE ਕੁੱਲ B12 ਨੂੰ 180 ng/L ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪੱਕੀ ਕਮੀ ਅਤੇ 180 ਤੋਂ 350 ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਮੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।

ਨਾਲ-ਨਾਲ

B12 ਦੀ ਕਮੀ ਬਨਾਮ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ: ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ

ਦੋਵੇਂ ਅਨੀਮੀਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਪੈਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ B12 ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਹੁੰਆਂ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਰਨ ਵੱਲ। ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ
ਤਾਕਤਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ
ਚਮੜੀਫਿੱਕੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਪੀਲੀ ਭਾਅ ਨਾਲਫਿੱਕੀ
ਮੂੰਹਜੀਭ ਦੁਖਦੀ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿਕਨੀ; ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲੇਜੀਭ ਦੁਖਣਾ; ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ’ਤੇ ਤਰੇੜਾਂ
ਨਸਾਂਝਰਨਾਹਟ, ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਣ, ਡਗਮਗਾ ਕੇ ਤੁਰਨਾਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ
ਮਨ ਅਤੇ ਮੂਡਕਮਜ਼ੋਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਉਲਝਣ, ਉਦਾਸ ਮਨ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣਧਿਆਨ ਨਾ ਟਿਕਣਾ
ਅੱਖਾਂਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਜਾਂ ਗੜਬੜ ਦਿਸਣਾਆਮ ਨਹੀਂ
ਨਹੁੰ ਅਤੇ ਵਾਲਆਮ ਨਹੀਂਭੁਰਭੁਰੇ ਜਾਂ ਚਮਚ ਵਰਗੇ ਨਹੁੰ, ਵਾਲ ਝੜਨਾ
ਖਾਣ ਦੀ ਤਲਬਆਮ ਨਹੀਂਬਰਫ਼, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਸਟਾਰਚ (ਆਟਾ, ਚੌਲ ਆਦਿ) ਖਾਣ ਦੀ ਤਲਬ (ਪਾਈਕਾ)
ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ (CBC) ਵਿੱਚਵੱਡੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ (MCV ਵੱਧ)ਛੋਟੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ (MCV ਘੱਟ), ਫੈਰੀਟਿਨ ਘੱਟ

ਨਸਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ B12 ਘੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ ਨਾਰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੋਲੇਟ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਵੀ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਵਰਗਾ ਅਨੀਮੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਉਹ ਲੱਛਣ ਚੁਣੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਨ। ਕਾਰਡ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲੱਛਣ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ B12 ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਨੀਮੀਆ ਦੀਆਂ ਆਮ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੱਲ। ਕੁਝ ਵੀ ਸੇਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

16 ਵਿੱਚੋਂ 0 ਲੱਛਣ ਚੁਣੇ

ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ0/8
ਅਨੀਮੀਆ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ0/8

ਉਹ ਲੱਛਣ ਚੁਣੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਨ।

ਇਹ ਸੂਚੀ ਤੁਹਾਡੇ ਡਾਕਟਰ ਲਈ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟਦੀ ਹੈ। ਇਹ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਪਛਾਣ (ਡਾਇਗਨੋਸਿਸ) ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਅਤੇ B12 ਘੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 (ਕੋਬਾਲਾਮਿਨ) ਤੰਦਰੁਸਤ ਲਾਲ ਖ਼ੂਨ ਸੈੱਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਸਾਂ, ਦਿਮਾਗ਼ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿਚਲੀ ਨਸ (ਸਪਾਈਨਲ ਕੋਰਡ) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ: ਇਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ, ਆਂਡੇ, ਮੀਟ ਅਤੇ ਮੱਛੀ, ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ B12 ਵੱਖਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ (ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ)।

B12 ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਹਦਾ ਇੰਟਰਿੰਸਿਕ ਫੈਕਟਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ B12 ਛੋਟੀ ਆਂਦਰ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿੱਚ B12 ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਰੀਰ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਜੋਗਾ B12 ਜਮ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਉਮਰ, ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਰੁਝੇਵੇਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ।

ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

  • ਖ਼ੁਰਾਕ: ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਖਾਣਾ। ਘੱਟ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀਗਨ ਲੋਕ ਜੋ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹਨ, B12 ਦੀ ਕਮੀ ਆਮ ਹੈ।
  • ਪਰਨੀਸ਼ਸ ਅਨੀਮੀਆ: ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ (ਆਟੋਇਮਿਊਨ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਇੰਟਰਿੰਸਿਕ ਫੈਕਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖਾਣੇ ਤੋਂ B12 ਬਿਲਕੁਲ ਜਜ਼ਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
  • ਮਿਹਦੇ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਐਟ੍ਰੋਫ਼ਿਕ ਗੈਸਟ੍ਰਾਈਟਿਸ, ਸੀਲੀਐਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਕਰੋਨਜ਼ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਮਿਹਦੇ ਜਾਂ ਆਂਦਰਾਂ ਦਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ, ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ।
  • ਦਵਾਈਆਂ: ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ (ਸ਼ੂਗਰ ਲਈ) ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਪੰਪ ਇਨਹਿਬਿਟਰ (ਓਮੇਪ੍ਰਾਜ਼ੋਲ ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਗੀਆਂ) ਅਤੇ H2 ਬਲੌਕਰ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ NICE ਦੀ ਗਾਈਡੈਂਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ B12 ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ।
  • ਉਮਰ: ਉਮਰ ਨਾਲ B12 ਜਜ਼ਬ ਹੋਣਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੈ।
  • ਨਸ਼ੇ ਲਈ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ (“ਲਾਫ਼ਿੰਗ ਗੈਸ”, “ਵਿਪੇਟਸ”), ਜੋ B12 ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਲੈਵਲ ਨਾਰਮਲ ਦਿਸਣ ’ਤੇ ਵੀ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕੀ ਹਨ?

ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਖ਼ੂਨ (ਅਨੀਮੀਆ) ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ: ਥਕਾਵਟ, ਤਾਕਤ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣਾ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਫਿੱਕੀ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਪੀਲੀ ਭਾਅ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ। ਇਹ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲਾਲ ਖ਼ੂਨ ਸੈੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਨਸਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ: ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨਾਹਟ, ਸੁੰਨਪਣ ਜਾਂ ਜਲਣ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗਣਾ, ਸੰਤੁਲਨ ਨਾ ਬਣਨਾ ਜਾਂ ਡਗਮਗਾ ਕੇ ਤੁਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ। ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਨੀਮੀਆ ਦਿਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਨ ਅਤੇ ਮੂਡ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਸਾਫ਼ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ, ਉਦਾਸ ਮਨ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ।

ਮੂੰਹ: ਜੀਭ ਦੁਖਣਾ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿਕਨੀ ਹੋਣਾ (ਗਲੌਸਾਈਟਿਸ) ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲੇ।

ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ: B12 ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਨੀਮੀਆ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਸਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਸਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਟੈਸਟ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਓ, “ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ” ’ਤੇ ਨਾ ਛੱਡੋ।

B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੈ?

  • ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਵੀਗਨ ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਆਂਡੇ ਘੱਟ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਖਾਣੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
  • ਬਜ਼ੁਰਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਮਰ ਨਾਲ B12 ਜਜ਼ਬ ਹੋਣਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ, ਜਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
  • ਪਰਨੀਸ਼ਸ ਅਨੀਮੀਆ ਜਾਂ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ (ਆਟੋਇਮਿਊਨ) ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (ਜਿਵੇਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਟਾਈਪ 1 ਸ਼ੂਗਰ), ਸੀਲੀਐਕ ਜਾਂ ਕਰੋਨਜ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਹਦੇ ਜਾਂ ਆਂਦਰਾਂ ਦਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
  • ਗਰਭ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ: B12 ਘੱਟ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕਮੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੀਗਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਮਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ B12 ਘੱਟ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਗਰਭ ਦੌਰਾਨ B12 ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
  • ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਲਈ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਕਿਹੜੇ ਟੈਸਟ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਪੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਫ਼ੈਸਲਾ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ (CBC), ਫੈਰੀਟਿਨ (ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਆਇਰਨ) ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ ਦੇ ਨਾਲ।

ਯੂਕੇ ਦੀ NICE ਗਾਈਡਲਾਈਨ (2024) ਪਹਿਲੇ B12 ਟੈਸਟ ਲਈ ਇਹ ਹੱਦਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਲੈਬਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:

ਟੈਸਟਕਮੀ ਪੱਕੀਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ)ਕਮੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ
ਕੁੱਲ B12 (ਸੀਰਮ ਕੋਬਾਲਾਮਿਨ)180 ng/L ਤੋਂ ਘੱਟ180 ਤੋਂ 350 ng/L350 ng/L ਤੋਂ ਵੱਧ
ਐਕਟਿਵ B12 (ਹੋਲੋਟ੍ਰਾਂਸਕੋਬਾਲਾਮਿਨ)25 pmol/L ਤੋਂ ਘੱਟ25 ਤੋਂ 70 pmol/L70 pmol/L ਤੋਂ ਵੱਧ

1 ng/L ਬਰਾਬਰ ਹੈ 1 pg/mL ਦੇ, ਜੋ ਯੂਨਿਟ ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਨਤੀਜਾ “ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ)” ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਮਿਥਾਈਲਮੈਲੋਨਿਕ ਐਸਿਡ (MMA) ਟੈਸਟ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ B12 ਘੱਟ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

CBC ਵਿੱਚ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲ (MCV ਵੱਧ) ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕਮੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ MCV ਨਾਰਮਲ ਦਿਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸਾਡੀ CBC ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਫੈਰੀਟਿਨ ਗਾਈਡ ਦੇਖੋ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ B12 ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਟੀਕੇ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਤੀਜਾ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਲੈਬ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?

  • ਇਲਾਜ ਕਾਰਨ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ B12 ਟੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਆਂਦਰਾਂ B12 ਜਜ਼ਬ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਪਰਨੀਸ਼ਸ ਅਨੀਮੀਆ ਵਿੱਚ), ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ। ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  • ਨਸਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਓਨੀ ਵੱਧ।
  • ਅਨੀਮੀਆ ਲਈ B12 ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕੱਲਾ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾ ਲਓ: ਇਹ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਨਸਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  • B12 ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਖਾਓ ਜੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ: ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ, ਆਂਡੇ, ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਮੀਟ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀਗਨ ਹੋ ਜਾਂ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਘੱਟ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਖਾਣੇ (ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦੁੱਧ, ਸੀਰੀਅਲ, ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਲ ਯੀਸਟ) ਜਾਂ B12 ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲਓ; ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ (ਕੈਮਿਸਟ) ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  • ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਂਦੇ ਰਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ B12 ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ।
  • ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਬਾਰਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ: ਇਲਾਜ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਹੈ

ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਮਾਂ ਲਓ

  • ਝਰਨਾਹਟ, ਸੁੰਨਪਣ, ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ: ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਮ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਫੈਮਿਲੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਅਤੇ B12 ਟੈਸਟ ਲਈ ਕਹੋ।
  • ਥਕਾਵਟ, ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਪੈਣਾ ਜਾਂ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਜੋ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹੈ: ਅਗਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਮ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ, ਫੈਰੀਟਿਨ ਅਤੇ B12 ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ।
  • ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜਾਂ ਵੀਗਨ ਹੋ, ਜਾਂ ਬੱਚਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੌਲੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਦਾਈ (ਮਿਡਵਾਈਫ਼) ਨੂੰ ਦੱਸੋ।
  • ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ: ਅਗਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ’ਤੇ, ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, B12 ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ।
  • B12 ਦਾ ਇਲਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ: ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ।

ਹੁਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਲਓ (ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ਮਿਲਾਓ) ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ:

  • ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਆਰਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ
  • ਸੁੰਨਪਣ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਘੰਟਿਆਂ ਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪਖ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰਹੇ
  • ਅਚਾਨਕ ਉਲਝਣ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਣ
  • ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਦੁੱਧ ਨਾ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਵੇ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਉਹ ਅਪਵਾਦ ਹਨ ਜੋ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।

ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਝਰਨਾਹਟ, ਪਰ ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ? ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਸਮਝੋ।

Saluvo ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੈ? ਇਹ ਹਰ ਵੈਲਿਊ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੇਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ

ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਮੁਫ਼ਤ। ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ

  • ਅਕਸਰ ਪਹਿਲਾਂ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਜੀਭ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖਣਾ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲੇ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨਾਹਟ ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਲੱਛਣ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਉਮਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਮਝਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

  • B12 ਲਾਲ ਖ਼ੂਨ ਸੈੱਲ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਅਨੀਮੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਝਰਨਾਹਟ, ਸੁੰਨਪਣ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨਾ। ਇਹ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮੂਡ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਨੀਮੀਆ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਲਾਜ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਸਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ।

  • ਹਰ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ NICE ਕੁੱਲ B12 ਨੂੰ 180 ng/L ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪੱਕੀ ਕਮੀ, 180 ਤੋਂ 350 ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਮੀ ਜਿਸ ਲਈ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਕਮੀ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। MedlinePlus ਲਗਭਗ 299 ਤੋਂ 1054 pg/mL ਨੂੰ ਨਾਰਮਲ ਰੇਂਜ ਦੱਸਦਾ ਹੈ (1 ng/L ਬਰਾਬਰ ਹੈ 1 pg/mL ਦੇ)। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ’ਤੇ ਲਿਖੀ ਰੇਂਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਖੋ।

  • ਹਾਂ। ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਰਨਾਹਟ, ਸੁੰਨਪਣ ਜਾਂ ਜਲਣ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਨਸਾਂ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਨਸਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਝਰਨਾਹਟ ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਅਤੇ B12 ਟੈਸਟ ਲਈ ਕਹੋ।

  • ਇਹ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। B12 ਦੀ ਕਮੀ ਉਦਾਸ ਮਨ, ਚਿੜਚਿੜੇਪਣ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ B12 ਟੈਸਟ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਮਦਦ ਲਓ।

  • ਘੱਟ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀਗਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਪਰਨੀਸ਼ਸ ਅਨੀਮੀਆ ਜਾਂ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਸੀਲੀਐਕ ਜਾਂ ਕਰੋਨਜ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਹਦੇ ਜਾਂ ਆਂਦਰਾਂ ਦਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ। ਘੱਟ B12 ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।

  • ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ B12 ਦਾ ਲੈਵਲ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ NICE ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਟਫ਼ੋਰਮਿਨ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ: ਇਹ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ B12 ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝਰਨਾਹਟ, ਸੁੰਨਪਣ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਈਆਂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

  • ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ, ਆਂਡੇ, ਮੱਛੀ, ਮੀਟ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲਫ਼ਿਸ਼ (ਝੀਂਗੇ ਆਦਿ) ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਵੀਗਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਖਾਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦੁੱਧ, ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਲ ਯੀਸਟ, ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ B12 ਸਪਲੀਮੈਂਟ। ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੁਰਾਕ ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ: ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇਗਾ।

  • ਡਾਕਟਰ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਮੀ ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ B12 ਦੇ ਟੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਆਂਦਰਾਂ B12 ਜਜ਼ਬ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਨੀਸ਼ਸ ਅਨੀਮੀਆ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ। ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਦੋਂ-ਕਦੋਂ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਸਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

  • ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਸਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਮਹੀਨੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ। ਇਸੇ ਲਈ ਜਲਦੀ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।

  • ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਅਨੀਮੀਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਪੈਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। B12 ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸੈੱਲ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (MCV ਵੱਧ) ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸੈੱਲ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (MCV ਘੱਟ) ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਭੁਰਭੁਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਖਾਣ ਦੀ ਤਲਬ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

  • ਪਹਿਲਾਂ B12 ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ। B12 ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਨਸਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਬਿਨਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਡਾਕਟਰ B12 ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ ਇਕੱਠੇ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਫੋਲੇਟ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ।

  • ਹਾਂ। B12 ਘੱਟ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕਮੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ B12 ਘੱਟ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜਾਂ ਵੀਗਨ ਹੋ, ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਦਾਈ (ਮਿਡਵਾਈਫ਼) ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਅਤੇ B12 ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ। ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਨਾ ਬਦਲੋ।

ਮਦਦਗਾਰ ਟੈਸਟ

ਬਲੌਗ

ਸਰੋਤ

  1. NICE guideline NG239: Vitamin B12 deficiency in over 16s, diagnosis and management (2024)
  2. NHS: Vitamin B12 or folate deficiency anaemia, symptoms
  3. NHS: Vitamin B12 or folate deficiency anaemia, causes
  4. NHS: Vitamin B12 or folate deficiency anaemia, treatment
  5. MedlinePlus: Vitamin B12 deficiency anemia
  6. MedlinePlus: Vitamin B12 level
  7. NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin B12 fact sheet

ਅੱਪਡੇਟ . ਇਹ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।