Triệu chứng trào ngược dạ dày: ợ nóng, ợ chua, khó tiêu, và khi nào đau ngực là chuyện khác

Nóng rát ngực sau một bữa ăn no thường là do axit dạ dày, và thường dễ làm dịu. Dưới đây là cảm giác khi bị dư axit, những gì gây ra nó, và các dấu hiệu cho thấy đó không chỉ là axit.

Cập nhật · Nguồn tham khảo

Trả lời nhanh

Triệu chứng trào ngược dạ dày, dư axit là gì?

Dư axit dạ dày, hay trào ngược axit, thường gây ợ nóng, tức là cảm giác nóng rát ở giữa ngực, và vị chua hoặc đắng trong miệng, thường nặng hơn sau khi ăn, khi nằm xuống hoặc khi cúi người. Khó tiêu còn gây cảm giác no và đầy bụng, buồn nôn, ợ hơi và trớ thức ăn lên miệng. Cũng có thể bị ho, khàn tiếng hoặc hôi miệng.

Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.

So sánh

Ợ nóng hay có thể là nhồi máu cơ tim: các dấu hiệu khác nhau thế nào

Ợ nóng rất hay gặp và thường vô hại. Nhưng nhồi máu cơ tim cũng có thể có cảm giác nóng rát hoặc giống khó tiêu, nên bạn cần biết những dấu hiệu cho thấy đó không phải do axit.

Bạn nhận thấy gìỢ nóng (trào ngược axit)Có thể là nhồi máu cơ tim
Cảm giácNóng rát sau xương ức, lan dần lên cổ họngĐè ép, bóp nghẹt, thắt chặt hoặc nặng ngực; đôi khi nóng rát
Vị trong miệngVị chua hoặc đắng, thức ăn hoặc dịch trào ngược lên miệngKhông điển hình
Khi nào xuất hiệnSau khi ăn, khi nằm xuống hoặc khi cúi ngườiBất cứ lúc nào, kể cả khi nghỉ ngơi hoặc khi gắng sức
Lan ra đâuLên phía cổ họngRa cánh tay, cổ, hàm, lưng hoặc bụng
Dấu hiệu khácỢ hơi, đầy hơi, ho hoặc khàn tiếngVã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng, khó thở
Nên làm gìTự làm dịu hoặc hỏi dược sĩ; đi khám bác sĩ đa khoa nếu bị thường xuyênGọi ngay số cấp cứu tại nơi bạn sống

Không phải lúc nào cũng phân biệt được hai tình trạng này. Nếu đau ngực mới xuất hiện, dữ dội hoặc không hết, hoặc kèm vã mồ hôi, khó thở hay buồn nôn, hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống. Đừng chờ xem thuốc kháng axit có đỡ không.

Bảng tự kiểm tra triệu chứng dư axit dạ dày

Đánh dấu những gì bạn nhận thấy. Thẻ kết quả cho biết triệu chứng của bạn nghiêng về trào ngược axit hay về khó tiêu. Không có gì được lưu lại hay gửi đi.

Bảng tự kiểm tra triệu chứng dư axit dạ dày

Đã đánh dấu 0/14 triệu chứng

Dấu hiệu trào ngược axit0/7
Dấu hiệu khó tiêu0/7

Đánh dấu các triệu chứng bạn nhận thấy.

Bảng này xếp triệu chứng thành một kiểu. Nó không chẩn đoán được nguyên nhân, và không loại trừ được bệnh tim: đau ngực khiến bạn lo lắng luôn cần được trợ giúp y tế.

Dư axit dạ dày là gì?

Dư axit dạ dày (hay "bị axit", ợ chua) là cách gọi thông thường cho các triệu chứng do axit dạ dày kích ứng thực quản hoặc niêm mạc dạ dày:

  • Trào ngược axit: axit đi ngược từ dạ dày lên phía cổ họng.
  • Ợ nóng: cảm giác nóng rát ở ngực do trào ngược gây ra.
  • GERD (GORD): bệnh trào ngược dạ dày thực quản, tên bác sĩ dùng khi trào ngược cứ xảy ra nhiều lần.
  • Khó tiêu (rối loạn tiêu hóa): khó chịu, no đầy và ợ hơi sau khi ăn, thường cũng do chính axit đó.

Phần lớn mọi người thỉnh thoảng bị ợ nóng hoặc khó tiêu, và thường không phải dấu hiệu của bệnh gì nghiêm trọng.

Triệu chứng trào ngược axit và khó tiêu là gì?

Trào ngược axit:

  • ợ nóng: cảm giác nóng rát ở giữa ngực
  • vị chua khó chịu trong miệng
  • ho hoặc nấc cụt cứ tái đi tái lại
  • khàn tiếng
  • hôi miệng
  • đầy hơi và buồn nôn

Khó tiêu, thường sau khi ăn hoặc uống:

  • ợ nóng
  • cảm giác no và đầy bụng
  • buồn nôn
  • ợ hơi và xì hơi
  • trớ thức ăn hoặc dịch có vị đắng lên miệng

Triệu chứng thường nặng hơn sau khi ăn, khi nằm xuống và khi cúi người. Đau bụng hoặc đau lưng thường không phải do khó tiêu.

Đó là ợ nóng hay nhồi máu cơ tim?

Nhồi máu cơ tim có thể có cảm giác nóng rát hoặc giống khó tiêu, vì vậy đừng bỏ qua đau ngực chỉ vì nghĩ có thể là do axit.

Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống nếu bạn có:

  • đau hoặc khó chịu ở ngực đột ngột và không hết: bóp nghẹt, đè ép, nóng rát hoặc giống khó tiêu
  • cơn đau lan ra cánh tay trái hoặc phải, cổ, hàm, lưng hoặc bụng
  • đau ngực kèm vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng hoặc khó thở

Nhiều khả năng là ợ nóng hơn khi cảm giác nóng rát xuất hiện sau bữa ăn, lan lên phía cổ họng, kèm vị chua, và nặng hơn khi nằm hoặc cúi người. Nhưng nếu bạn không chắc, hãy coi đó là cấp cứu: được kiểm tra luôn tốt hơn.

Nguyên nhân gây dư axit dạ dày là gì?

Thường không có lý do rõ ràng. Tình trạng này có thể do, hoặc nặng hơn vì:

  • một số đồ ăn thức uống: cà phê, cà chua, rượu bia, sô-cô-la, và đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc cay
  • ăn quá no, và ăn sát giờ đi ngủ
  • thừa cân
  • hút thuốc
  • mang thai: rất hay gặp từ khoảng tuần thứ 27
  • căng thẳng và lo âu
  • thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen, và aspirin
  • thoát vị khe thực quản, khi một phần dạ dày bị đẩy lên lồng ngực
  • loét dạ dày, hoặc nhiễm vi khuẩn trong dạ dày

Ít gặp hơn, khó tiêu có thể là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng hơn, như ung thư dạ dày, vì vậy một số triệu chứng cần được bác sĩ đa khoa khám.

Làm sao để giảm dư axit, và khi nào cần dùng thuốc?

Những điều giúp ích:

  • ăn bữa nhỏ hơn, chia thành nhiều bữa
  • không ăn trong 3 hoặc 4 tiếng trước khi đi ngủ
  • tránh đồ ăn thức uống gây ra triệu chứng của bạn
  • uống bớt trà, cà phê, nước cola và rượu bia, và không hút thuốc
  • giảm cân nếu bạn thừa cân, và tránh mặc quần áo bó chặt quanh eo
  • tìm cách để thư giãn
  • kê cao đầu giường khoảng 10 đến 20cm, ví dụ bằng cách kê khối gỗ hoặc gạch dưới chân giường. Kê thêm gối có thể làm nặng hơn vì làm người gập lại, đè ép lên bụng.

Thuốc:

  • Dược sĩ có thể giới thiệu thuốc kháng axit (antacid) hoặc thuốc alginat, giúp làm dịu triệu chứng trong thời gian ngắn. Những thuốc này không dành để uống đều đặn trong thời gian dài. Nếu bạn đang mang thai, hãy hỏi dược sĩ loại nào phù hợp.
  • Bác sĩ đa khoa có thể kê thuốc làm giảm axit dạ dày, như thuốc ức chế bơm proton (PPI), ví dụ omeprazole hoặc lansoprazole, trong một số tuần nhất định. Bác sĩ sẽ quyết định dùng thuốc nào và trong bao lâu.
  • Đừng dùng ibuprofen hoặc aspirin trừ khi đã được bác sĩ kê cho bạn, vì chúng có thể làm khó tiêu nặng hơn. Đừng tự ngừng thuốc đã được kê đơn khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Nếu thuốc không đỡ, bác sĩ đa khoa có thể giới thiệu bạn đi làm xét nghiệm như nội soi dạ dày (đưa một ống camera nhỏ vào dạ dày), hoặc xét nghiệm vi khuẩn dạ dày.

Khi nào cần đi khám bác sĩ

Đặt lịch khám

  • Ợ nóng hoặc khó tiêu gần như hằng ngày, hoặc thay đổi lối sống và thuốc mua ở nhà thuốc không đỡ: đi khám bác sĩ đa khoa hoặc bác sĩ gia đình trong vòng vài tuần.
  • Thức ăn bị mắc lại khi nuốt, hay bị nôn, hoặc sụt cân dù không cố giảm: đi khám bác sĩ đa khoa trong vòng một tuần.
  • Đau dữ dội, sờ thấy khối u ở bụng, hoặc xét nghiệm máu cho thấy thiếu máu do thiếu sắt: đi khám bác sĩ đa khoa trong vòng một tuần.
  • Triệu chứng quay lại sau một đợt dùng thuốc giảm axit được kê đơn: quay lại khám bác sĩ đa khoa trong vòng vài tuần.
  • Bị khó tiêu trong khi đang dùng thuốc giảm đau chống viêm hoặc aspirin: trao đổi với dược sĩ hoặc bác sĩ đa khoa ngay trong tuần này, và đừng tự ngừng thuốc đã được kê đơn.
  • Đang mang thai và bị ợ nóng: hỏi dược sĩ hoặc nữ hộ sinh cách chữa nào an toàn.

Cần cấp cứu ngay (gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống) nếu một người có:

  • đau hoặc tức ngực đột ngột và không hết, kể cả khi cảm giác giống nóng rát hoặc khó tiêu
  • đau ngực lan ra cánh tay, cổ, hàm, lưng hoặc bụng, hoặc kèm vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng hoặc khó thở
  • nôn ra máu hoặc nôn ra thứ trông như bã cà phê
  • đi ngoài phân đen như hắc ín
  • đau bụng dữ dội đột ngột và ngày càng nặng hơn

Phần lớn tình trạng dư axit gây khó chịu nhưng vô hại và đỡ hơn nhờ những thay đổi đơn giản. Những dấu hiệu trên là ngoại lệ không thể chờ.

Nóng rát ngực mà không chắc có phải do axit? Hãy cùng trao đổi.

Saluvo lắng nghe cảm giác của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn, hỏi thêm những câu cần thiết, rồi cho bạn biết nên gặp bác sĩ nào và cần đi khám sớm đến mức nào, và khi nào đau ngực cần được giúp đỡ ngay lập tức.

Hỏi về triệu chứng của tôi

Bắt đầu miễn phí. Mô tả cảm giác của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn.

Câu hỏi thường gặp

  • Triệu chứng chính là ợ nóng, tức cảm giác nóng rát ở giữa ngực, và vị chua hoặc đắng trong miệng, thường sau khi ăn, khi nằm xuống hoặc khi cúi người. Nhiều người còn thấy no và đầy bụng, buồn nôn, ợ hơi nhiều hoặc trớ thức ăn lên miệng. Cũng có thể bị ho, nấc cụt, khàn tiếng hoặc hôi miệng.

  • Ợ nóng thường là cảm giác nóng rát lan từ sau xương ức lên phía cổ họng sau khi ăn, kèm vị chua. Nhồi máu cơ tim thường là cảm giác đè ép hoặc bóp nghẹt, có thể lan ra cánh tay, cổ, hàm hoặc lưng, kèm vã mồ hôi, buồn nôn hoặc khó thở, nhưng cũng có thể có cảm giác giống khó tiêu. Nếu bạn không chắc, hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống.

  • Trào ngược axit là khi axit dạ dày đi ngược lên phía cổ họng. Ợ nóng là cảm giác nóng rát mà nó gây ra. GERD, hay GORD, là tên gọi khi trào ngược cứ xảy ra nhiều lần. Khó tiêu là từ rộng hơn, chỉ cảm giác khó chịu, no đầy và ợ hơi sau khi ăn, thường cũng do chính axit đó. Dư axit là cách gọi thông thường cho tất cả những tình trạng này.

  • Thường không có một nguyên nhân duy nhất. Những thứ hay gây ra triệu chứng là cà phê, cà chua, rượu bia, sô-cô-la và đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc cay, ăn quá no và ăn muộn, thừa cân, hút thuốc, mang thai, căng thẳng và lo âu, và thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen. Thoát vị khe thực quản, loét dạ dày hoặc nhiễm trùng dạ dày cũng có thể gây ra.

  • Dược sĩ có thể giới thiệu thuốc kháng axit hoặc thuốc alginat, thường giúp đỡ ợ nóng nhanh, nhất là khi uống trong hoặc ngay sau bữa ăn. Giữ người thẳng sau khi ăn và tránh những thứ gây ra triệu chứng cũng giúp ích. Những cách này làm dịu triệu chứng nhưng không chữa được nguyên nhân, nên nếu bạn cần dùng gần như hằng ngày, hãy đi khám bác sĩ đa khoa.

  • Những thứ hay gây ra triệu chứng là cà phê, trà, nước cola, rượu bia, cà chua, sô-cô-la, và đồ ăn nhiều dầu mỡ, béo hoặc cay. Không phải ai cũng phản ứng với cùng một thứ, nên hãy để ý xem món nào làm triệu chứng của bạn xuất hiện. Ăn bữa nhỏ hơn, và không ăn trong 3 hoặc 4 tiếng trước khi đi ngủ, thường quan trọng không kém việc bạn ăn gì.

  • Ợ nóng gây đau rát ở ngực, thường sau khi ăn. Đau lưng và đau bụng thường không phải do khó tiêu. Vì nhồi máu cơ tim cũng có thể có cảm giác nóng rát hoặc giống khó tiêu, đau ngực mới xuất hiện, dữ dội, lan ra chỗ khác, hoặc kèm vã mồ hôi hay khó thở cần được cấp cứu.

  • Khi nằm thẳng, axit dạ dày dễ trào ngược lên phía cổ họng hơn. Không ăn trong 3 hoặc 4 tiếng trước khi đi ngủ sẽ giúp ích, và kê cao đầu giường khoảng 10 đến 20cm bằng cách kê vật chắc dưới chân giường cũng vậy. Kê thêm gối có thể làm nặng hơn vì làm người gập lại, đè ép lên bụng.

  • Có. Căng thẳng và lo âu có thể gây ra hoặc làm nặng thêm ợ nóng và khó tiêu. Tìm cách thư giãn, tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc có thể giúp ích, cùng với việc tránh những đồ ăn gây ra triệu chứng.

  • Thuốc kháng axit và thuốc alginat dành để làm dịu trong thời gian ngắn. Chúng giúp đỡ triệu chứng nhưng không chữa được nguyên nhân, và không nên dùng đều đặn trong thời gian dài khi chưa được tư vấn. Nếu bạn cần dùng gần như hằng ngày, hãy đi khám bác sĩ đa khoa để tìm nguyên nhân và có cách điều trị khác.

  • Có, rất hay gặp, nhất là từ khoảng tuần thứ 27, do thay đổi nội tiết và em bé lớn dần đè lên dạ dày. Ăn bữa nhỏ hơn và không ăn muộn sẽ giúp ích. Hãy hỏi dược sĩ hoặc nữ hộ sinh cách chữa nào an toàn khi mang thai.

  • Hãy đi khám bác sĩ đa khoa trong vòng một tuần nếu bạn bị khó nuốt, hay bị nôn, sụt cân dù không cố giảm, đau dữ dội, có khối u ở bụng hoặc thiếu máu do thiếu sắt. Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống nếu nôn ra máu, đi ngoài phân đen như hắc ín, hoặc đau ngực kèm vã mồ hôi hay khó thở.

  • Có. Thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen, và aspirin, có thể kích ứng dạ dày và làm khó tiêu nặng hơn. Đừng dùng những thuốc này trừ khi đã được bác sĩ kê đơn, và hãy hỏi dược sĩ loại thuốc giảm đau nào phù hợp với bạn. Nếu đã được kê đơn, đừng tự ngừng khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Xét nghiệm hữu ích

Blog

Nguồn tham khảo

  1. NHS: Heartburn and acid reflux
  2. NHS: Indigestion
  3. NHS: High blood pressure (heart attack warning signs)

Cập nhật . Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.