Triệu chứng đau nửa đầu (migraine): khác đau đầu do căng thẳng thế nào, và cơn đau đầu nào không thể chờ

Phần lớn các cơn đau đầu không nguy hiểm, và hầu hết các cơn đau nặng là đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng. Dưới đây là cách phân biệt hai loại, những gì giúp giảm đau, và vài dấu hiệu cho thấy bạn cần được giúp đỡ ngay.

Cập nhật · Nguồn tham khảo

Trả lời nhanh

Triệu chứng đau nửa đầu (migraine) là gì?

Đau nửa đầu thường gây đau đầu kiểu giật theo nhịp mạch, hay ở một bên đầu, đau hơn khi cử động, kèm buồn nôn hoặc nôn và rất nhạy cảm với ánh sáng, tiếng ồn. Một số người có tiền triệu (aura) trước, như thấy đường ngoằn ngoèo, chớp sáng hoặc tê rần, kéo dài dưới một giờ. Mỗi cơn thường kéo dài từ 4 giờ đến 3 ngày.

Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.

So sánh

Đau nửa đầu và đau đầu do căng thẳng: dấu hiệu khác nhau thế nào

Cả hai đều rất hay gặp và thường không nguy hiểm. Cơn đau nửa đầu thường khiến bạn phải dừng mọi việc; đau đầu do căng thẳng thường vẫn để bạn làm việc tiếp.

Bạn nhận thấy gìĐau nửa đầuĐau đầu do căng thẳng
Đau ở đâuThường ở một bên đầuCả hai bên đầu, mặt hoặc cổ
Cảm giác đauĐau giật theo nhịp, có thể rất dữ dộiĐau như bị đè ép hoặc bó chặt, như có dải băng siết quanh đầu
Khi đi lại, cử độngĐau hơnKhông đau hơn; thường vẫn làm việc tiếp được
Dạ dàyBuồn nôn hoặc nônThường không có
Ánh sáng và âm thanhRất nhạy cảm với cả haiThường không có
Trước khi cơn đau bắt đầuĐôi khi có tiền triệu (aura): thấy đường ngoằn ngoèo, chớp sáng, tê rần; hoặc mệt mỏi, ngáp nhiều, thèm ănThường không có gì
Kéo dài bao lâuThường từ 4 giờ đến 3 ngàyÍt nhất 30 phút, đôi khi vài ngày
Yếu tố khởi phát thường gặpKinh nguyệt, căng thẳng, mệt mỏi, bỏ bữa, dùng quá nhiều caffeineCăng thẳng, ngủ kém, caffeine

Dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên cũng có thể tự gây đau đầu thường xuyên. Một cơn đau đầu đột ngột, cực kỳ dữ dội, hoặc đau đầu kèm yếu người, lú lẫn hay cứng cổ và sốt thì khác hẳn: hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống.

Bảng tự kiểm tra triệu chứng đau đầu

Đánh dấu những gì xảy ra khi bạn bị đau đầu. Thẻ kết quả cho biết cơn đau của bạn nghiêng về đau nửa đầu hay đau đầu do căng thẳng. Không có gì được lưu lại hay gửi đi.

Bảng tự kiểm tra triệu chứng đau đầu

Đã đánh dấu 0/14 dấu hiệu

Dấu hiệu đau nửa đầu0/7
Dấu hiệu đau đầu do căng thẳng0/7

Đánh dấu bất cứ điều gì xảy ra khi bạn bị đau đầu.

Bảng này xếp cơn đau đầu thành một kiểu để bác sĩ tham khảo. Nó không chẩn đoán được nguyên nhân gây đau đầu, và một số cơn đau đầu nghiêm trọng không giống kiểu nào cả.

Đây là đau nửa đầu hay đau đầu do căng thẳng?

Phần lớn các cơn đau đầu tự hết và không phải dấu hiệu của bệnh gì nghiêm trọng. Hai loại đau đầu tái đi tái lại hay gặp nhất là:

  • Đau đầu do căng thẳng: rất hay gặp, đau ép ở cả hai bên đầu, thường vẫn để bạn làm việc tiếp.
  • Đau nửa đầu (migraine): từng cơn đau giật theo nhịp, thường ở một bên, kèm buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh, thường khiến bạn phải dừng việc đang làm.

Nhiều người bị cả hai loại. Các nguyên nhân khác gây đau đầu gồm cảm lạnh và cúm, uống không đủ nước, bỏ bữa, mắt kém, rượu bia, thay đổi nội tiết và dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên.

Đau nửa đầu không chỉ là một cơn đau đầu nặng: đó là một bệnh của dây thần kinh và mạch máu trong não, xảy ra thành từng cơn. Bệnh có tính di truyền trong gia đình và hay gặp ở phụ nữ hơn.

Triệu chứng đau nửa đầu là gì?

Một cơn đau nửa đầu có thể diễn ra qua nhiều giai đoạn.

Vài giờ hoặc đến 2 ngày trước cơn đau: thấy rất mệt và ngáp nhiều, thèm một số món ăn hoặc thấy khát, thay đổi tâm trạng, cứng cổ hoặc đi tiểu nhiều hơn.

Tiền triệu (aura, ở một số người): các dấu hiệu báo trước ngay trước cơn đau đầu, như thấy đường ngoằn ngoèo hoặc chớp sáng, tê bì hoặc cảm giác kim châm, chóng mặt hoặc khó nói. Tiền triệu không nên kéo dài quá 1 giờ.

Cơn đau đầu:

  • đau giật theo nhịp, thường ở một bên, có thể rất dữ dội
  • đau hơn khi cử động, đi lại
  • buồn nôn hoặc nôn
  • rất nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh

Mỗi cơn thường kéo dài từ 4 giờ đến 3 ngày. Có người bị vài lần mỗi tuần, có người hiếm khi bị. Đau nửa đầu do kinh nguyệt xảy ra ngay trước hoặc trong kỳ kinh và thường kéo dài hơn, dữ dội hơn. Đau nửa đầu thường đỡ dần theo tuổi, và ở phụ nữ thường cải thiện sau mãn kinh.

Đau đầu do căng thẳng có cảm giác thế nào?

  • đau ở cả hai bên đầu, mặt hoặc cổ
  • cảm giác như có gì đó đè lên đầu hoặc siết chặt quanh đầu
  • vùng đau có thể đau khi chạm vào, và đau hơn khi ấn

Bạn thường vẫn sinh hoạt hằng ngày được mà không làm cơn đau nặng hơn. Đau đầu do căng thẳng kéo dài ít nhất 30 phút, đôi khi vài ngày.

Nguyên nhân thường gặp là căng thẳng, ngủ kém và caffeine. Đau đầu do căng thẳng không phải dấu hiệu của một bệnh tiềm ẩn.

Cơn đau đầu nào là cấp cứu?

Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống nếu bạn hoặc trẻ bị đau đầu và:

  • cơn đau đến đột ngột và cực kỳ dữ dội
  • tê hoặc yếu ở người hoặc mặt, nhất là ở một bên
  • khó nói, giữ thăng bằng, đi lại hoặc nhớ mọi việc
  • mất thị lực, hoặc nhìn mờ hay nhìn một thành hai kèm đau đầu dữ dội
  • buồn ngủ li bì hoặc lú lẫn, hoặc co giật
  • sốt rất cao kèm cứng cổ, ánh sáng làm đau mắt, hoặc phát ban không mờ đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên
  • bị chấn thương đầu trong 3 tháng gần đây

Hãy xin lịch khám khẩn trong ngày nếu đau đầu kèm đau hàm khi ăn hoặc đau da đầu, đau đầu xuất hiện hoặc nặng hơn khi ho, hắt hơi hoặc cúi xuống, đau đầu kèm nôn, hoặc cơn đau nửa đầu kéo dài hơn 72 giờ.

Ở trẻ dưới 12 tuổi, đau đầu làm trẻ thức giấc ban đêm, có sẵn ngay khi trẻ thức dậy, ngày càng nặng hơn, hoặc kèm nôn hay lác mắt cũng cần được khám khẩn.

Điều gì gây ra đau đầu và đau nửa đầu?

Các yếu tố khởi phát thường gặp gồm:

  • kinh nguyệt và thời kỳ mãn kinh
  • căng thẳng, lo âu, trầm cảm và mệt mỏi
  • bỏ bữa hoặc ăn uống thất thường
  • dùng quá nhiều caffeine, hoặc rượu bia
  • uống không đủ nước
  • ngủ kém
  • không tập thể dục đều đặn
  • dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên

Bạn dễ bị đau nửa đầu hơn nếu có người thân ruột thịt bị bệnh này. Ghi nhật ký đau đầu trong vài tuần, ghi lại bạn đã ăn, uống, ngủ và làm gì, thường cho thấy quy luật của riêng bạn.

Huyết áp rất cao có thể gây đau đầu, nhưng huyết áp cao thông thường thường không gây đau đầu. Xem hướng dẫn về huyết áp của chúng tôi.

Điều trị thế nào, và bạn có thể làm gì?

Trong cơn đau:

  • Nghỉ ngơi trong phòng tối, yên tĩnh; giấc ngủ giúp ích cho nhiều người bị đau nửa đầu.
  • Thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen có tác dụng tốt nhất khi uống ngay lúc cơn đau bắt đầu. Hãy hỏi dược sĩ loại nào phù hợp với bạn, nhất là khi bạn đang mang thai, có bệnh khác hoặc đang dùng thuốc khác. Khi mang thai, paracetamol thường là lựa chọn đầu tiên. Trẻ dưới 16 tuổi không được dùng aspirin.
  • Cố gắng không dùng thuốc giảm đau quá 2 ngày mỗi tuần. Dùng thường xuyên hơn có thể gây đau đầu nhiều hơn (đau đầu do lạm dụng thuốc) và khiến đau nửa đầu khó điều trị hơn.

Thuốc bác sĩ có thể kê: để cắt cơn đau nửa đầu, các thuốc gọi là triptan và gepant, cùng thuốc chống buồn nôn; để phòng ngừa khi bị nhiều cơn, các thuốc như thuốc chẹn beta, một số thuốc chống trầm cảm và một số thuốc chống động kinh. Bác sĩ sẽ quyết định loại nào phù hợp với bạn.

Hằng ngày:

  • ăn uống đúng giờ
  • uống đủ nước, hạn chế caffeine và rượu bia
  • ngủ đều đặn và tập thể dục
  • tìm cách kiểm soát căng thẳng, như các bài tập thư giãn, yoga hoặc trị liệu tâm lý bằng trò chuyện
  • tránh các yếu tố khởi phát bạn đã phát hiện qua nhật ký

Khi nào cần đi khám bác sĩ

Đặt lịch khám

  • Cơn đau nửa đầu xảy ra hơn một lần mỗi tuần, hoặc dữ dội hơn, kéo dài hơn hay khó kiểm soát hơn trước: đi khám bác sĩ đa khoa hoặc bác sĩ gia đình trong vòng vài tuần.
  • Đau đầu vài lần mỗi tuần, hoặc cần dùng thuốc giảm đau quá 2 ngày mỗi tuần: đi khám bác sĩ đa khoa trong vòng vài tuần.
  • Cơn đau nửa đầu kéo dài hơn 72 giờ, tiền triệu (aura) kéo dài hơn một giờ, hoặc bị đau nửa đầu khi đang mang thai hay vừa mới sinh con: hãy xin lịch khám khẩn ngay trong ngày.
  • Đau đầu dữ dội kèm đau hàm khi ăn, đau da đầu, hoặc nhìn mờ hay nhìn một thành hai: hãy xin lịch khám khẩn ngay trong ngày.
  • Đau đầu xuất hiện hoặc nặng hơn khi ho, hắt hơi hoặc cúi xuống, hoặc kèm nôn: hãy xin lịch khám khẩn ngay trong ngày.
  • Trẻ dưới 12 tuổi bị đau đầu làm trẻ thức giấc ban đêm, có sẵn ngay khi thức dậy hoặc ngày càng nặng hơn: hãy xin lịch khám khẩn ngay trong ngày.

Cần cấp cứu ngay (gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống) nếu một người bị đau đầu và:

  • cơn đau đến đột ngột và cực kỳ dữ dội
  • yếu hoặc tê một bên người hoặc mặt, hoặc khó nói, khó giữ thăng bằng, khó đi lại hay khó nhớ mọi việc
  • mất thị lực, buồn ngủ li bì, lú lẫn hoặc co giật
  • sốt rất cao kèm cứng cổ, ánh sáng làm đau mắt, hoặc phát ban không mờ đi khi ấn cốc thủy tinh lên
  • bị chấn thương đầu trong 3 tháng gần đây

Hầu như mọi cơn đau đầu, kể cả đau nửa đầu, đều không nguy hiểm. Những dấu hiệu trên là ngoại lệ hiếm gặp không thể chờ.

Đau đầu cứ tái đi tái lại? Hãy cùng trao đổi.

Saluvo lắng nghe cảm giác của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn, hỏi thêm những câu cần thiết, rồi cho bạn biết nên gặp bác sĩ nào và cần đi khám sớm đến mức nào, cũng như khi nào một cơn đau đầu cần được giúp đỡ ngay.

Hỏi về triệu chứng của tôi

Bắt đầu miễn phí. Mô tả cảm giác của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn.

Câu hỏi thường gặp

  • Đau nửa đầu thường đau giật theo nhịp, hay ở một bên, đau hơn khi cử động, kèm buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh; một số người có tiền triệu (aura) trước. Đau đầu do căng thẳng là đau ép ở cả hai bên, như có dải băng siết chặt, và thường bạn vẫn làm việc tiếp được. Nhiều người bị cả hai loại, và nhật ký đau đầu giúp phân biệt chúng.

  • Vài giờ hoặc đến 2 ngày trước cơn đau, một số người thấy rất mệt và ngáp nhiều, thèm một số món ăn hoặc thấy khát, thay đổi tâm trạng hoặc cứng cổ, hoặc đi tiểu nhiều hơn. Ngay trước cơn đau đầu, một số người có tiền triệu (aura), như thấy đường ngoằn ngoèo, chớp sáng, tê rần hoặc khó nói, kéo dài dưới một giờ.

  • Tiền triệu là một loạt dấu hiệu báo trước ngay trước cơn đau nửa đầu, thường gặp nhất là thấy đường ngoằn ngoèo hoặc chớp sáng, đôi khi tê bì hoặc cảm giác kim châm, chóng mặt hoặc khó nói. Tiền triệu không nên kéo dài quá một giờ. Tiền triệu kéo dài hơn cần được khám khẩn, còn đột ngột yếu một bên người hoặc mới bị khó nói thì cần cấp cứu.

  • Một cơn đau nửa đầu thường kéo dài từ 4 giờ đến 3 ngày, và các dấu hiệu sớm như mệt mỏi có thể bắt đầu đến 2 ngày trước cơn đau. Cơn đau nửa đầu kéo dài hơn 72 giờ cần được khám khẩn ngay trong ngày.

  • Uống một loại thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen ngay khi cơn đau bắt đầu, rồi nghỉ ngơi hoặc ngủ trong phòng tối, yên tĩnh. Dược sĩ có thể tư vấn loại thuốc giảm đau nào phù hợp với bạn. Nếu thuốc giảm đau thông thường không đỡ, bác sĩ có thể kê thuốc trị đau nửa đầu gọi là triptan hoặc gepant, cùng thuốc chống buồn nôn.

  • Nội tiết tố đóng một vai trò. Đau nửa đầu hay gặp ở phụ nữ hơn, và nhiều người bị cơn đau ngay trước hoặc trong kỳ kinh, gọi là đau nửa đầu do kinh nguyệt, thường kéo dài hơn và dữ dội hơn. Đau nửa đầu thường cải thiện sau mãn kinh và đôi khi khi mang thai. Bị đau nửa đầu khi đang mang thai hoặc vừa mới sinh con cần được khám khẩn.

  • Hãy gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống nếu cơn đau đầu đến đột ngột và cực kỳ dữ dội, hoặc kèm yếu hay tê người, khó nói, mất thị lực, lú lẫn, co giật, sốt cao kèm cứng cổ hoặc phát ban không mờ đi, hoặc sau chấn thương đầu. Đau hàm khi ăn, đau da đầu hoặc đau đầu nặng hơn khi ho cần được khám khẩn.

  • Có. Căng thẳng là một trong những nguyên nhân hay gặp nhất của đau đầu do căng thẳng, và căng thẳng, mệt mỏi là các yếu tố khởi phát đau nửa đầu thường gặp. Thư giãn, tập thể dục đều đặn, yoga và ngủ đủ giấc thường giúp ích. Nếu bạn bị đau đầu vài lần mỗi tuần, hãy đi khám bác sĩ đa khoa.

  • Có. Dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên, hoặc trong thời gian dài, có thể gây đau đầu do lạm dụng thuốc, và khiến đau nửa đầu khó điều trị hơn. Cố gắng không dùng thuốc giảm đau quá 2 ngày mỗi tuần. Nếu bạn cần dùng thường xuyên hơn, hãy đi khám bác sĩ đa khoa thay vì tự ngừng thuốc đột ngột, để bác sĩ giúp bạn giảm dần và tìm cách điều trị khác.

  • Thường là không: hầu hết người bị huyết áp cao không có triệu chứng gì. Huyết áp rất cao có thể gây đau đầu, nhìn mờ hoặc đau ngực. Chỉ số cao hơn 180/120 kèm đau đầu dữ dội, đau ngực, yếu người hoặc khó nói là tình trạng cấp cứu.

  • Có. Bạn dễ bị đau nửa đầu hơn nếu có người thân ruột thịt bị bệnh này. Nguyên nhân chính xác chưa được biết rõ, nhưng có liên quan đến những thay đổi ở dây thần kinh và mạch máu trong não. Biết trong gia đình có người bị có thể giúp bạn sớm nhận ra quy luật.

  • Có, trẻ em có thể bị đau nửa đầu và đau đầu do căng thẳng. Nhưng ở trẻ dưới 12 tuổi, đau đầu làm trẻ thức giấc ban đêm, có sẵn ngay khi trẻ thức dậy, ngày càng nặng hơn, hoặc kèm nôn hay lác mắt cần được khám khẩn, còn đau đầu kèm rối loạn thị lực, buồn ngủ li bì hoặc khó đi lại hay khó nói thì cần cấp cứu.

  • Có. Dùng quá nhiều caffeine, từ trà, cà phê, nước ngọt có ga loại cola hoặc nước tăng lực, là yếu tố khởi phát thường gặp của cả đau đầu do căng thẳng và đau nửa đầu. Giảm bớt caffeine thường giúp ích, và nhật ký đau đầu có thể cho thấy caffeine có phải là một yếu tố khởi phát của bạn hay không.

Blog

Nguồn tham khảo

  1. NHS: Migraine
  2. NHS: Tension headaches
  3. NHS: Headaches

Cập nhật . Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.