Triệu chứng bệnh trĩ: cảm giác ra sao, cách làm dịu, và khi nào chảy máu cần đi khám

Thấy máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh, hậu môn ngứa hoặc đau rát, hay sờ thấy một cục nhỏ? Bệnh trĩ rất thường gặp và thường không nguy hiểm. Dưới đây là cách nhận biết, điều gì giúp đỡ, và khi nào nên đi khám.

Cập nhật · Nguồn tham khảo

Trả lời nhanh

Triệu chứng bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ (haemorrhoids) thường gây ra máu đỏ tươi sau khi đi ngoài, ngứa hậu môn, một cục hoặc chỗ sưng quanh hậu môn, chất nhầy dính ở quần lót hoặc giấy vệ sinh, cảm giác vẫn còn muốn đi ngoài, và đau hoặc rát quanh hậu môn. Trĩ nội thường không đau. Bất kỳ trường hợp chảy máu ở hậu môn nào cũng nên được kiểm tra.

Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.

So sánh

Trĩ nội và trĩ ngoại khác nhau thế nào?

Trĩ là những mạch máu bị sưng phồng ở bên trong ống hậu môn (trĩ nội) hoặc dưới da quanh hậu môn (trĩ ngoại). Nhiều người bị cả hai. Đây là những điểm khác biệt thường gặp.

Điều bạn nhận thấyTrĩ nộiTrĩ ngoại
Nằm ở đâuBên trong ống hậu môn (trực tràng)Dưới da quanh hậu môn
Có sờ thấy không?Thường không, trừ khi búi trĩ lòi ra ngoài (sa trĩ, prolapse)Có, dưới dạng cục hoặc chỗ sưng quanh hậu môn
ĐauThường không đauCó thể âm ỉ hoặc đau, nhất là khi ngồi
Chảy máuMáu đỏ tươi trên giấy vệ sinh, dính trên phân hoặc trong bồn cầuÍt gặp hơn; có thể chảy máu nếu bị cọ xát, kích ứng
Dấu hiệu khácChất nhầy, cảm giác vẫn còn muốn đi ngoài, một cục lòi ra rồi tự thụt vàoNgứa và rát quanh hậu môn
Cục máu đôngHiếm gặpCó thể hình thành cục máu đông, gây ra một cục cứng, rất đau, xuất hiện đột ngột
Nếu chăm sóc tại nhà không đỡThắt vòng cao su, tiêm xơ hoặc điều trị bằng nhiệt; phẫu thuật nếu búi trĩ lớnKem bôi; đôi khi cần một thủ thuật nhỏ hoặc phẫu thuật

Chảy máu ở hậu môn không phải lúc nào cũng do trĩ. Ung thư đại trực tràng (bowel cancer), bệnh Crohn và viêm loét đại tràng cũng có thể gây chảy máu, vì vậy chảy máu mới xuất hiện hoặc lặp lại nhiều lần cần được bác sĩ kiểm tra.

Bảng tự kiểm tra triệu chứng bệnh trĩ

Đánh dấu những gì bạn đã gặp trong vài tuần qua. Thẻ kết quả cho biết triệu chứng của bạn nghiêng về trĩ nội hay trĩ ngoại. Không có thông tin nào được lưu lại hay gửi đi.

Bảng tự kiểm tra triệu chứng bệnh trĩ

Đã đánh dấu 0/12 triệu chứng

Dấu hiệu trĩ nội0/6
Dấu hiệu trĩ ngoại0/6

Đánh dấu những gì bạn đã gặp trong vài tuần qua.

Bảng này xếp triệu chứng thành một kiểu để bác sĩ tham khảo. Nó không chẩn đoán được bệnh trĩ: các bệnh khác, kể cả ung thư đại trực tràng, cũng có thể gây chảy máu ở hậu môn, và cần bác sĩ thăm khám mới phân biệt được.

Bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ (haemorrhoids), dân gian còn gọi là lòi dom, là tình trạng các mạch máu ở trong và quanh hậu môn và phần dưới của ống hậu môn (trực tràng) bị sưng phồng. Ai cũng có những mạch máu này; chúng trở thành trĩ khi bị sưng hoặc giãn ra.

Bệnh trĩ rất thường gặp: khoảng 1 trên 20 người ở Mỹ bị trĩ, và khoảng một nửa số người lớn trên 50 tuổi.

Có hai loại, và nhiều người bị cả hai:

  • Trĩ nội nằm bên trong trực tràng. Trĩ nội thường không đau nhưng có thể chảy máu, và đôi khi lòi ra ngoài hậu môn (sa trĩ, prolapse). Bác sĩ chia trĩ nội thành các độ từ 1 đến 4, tùy theo búi trĩ lòi ra nhiều hay ít và có tự thụt vào được không.
  • Trĩ ngoại nằm dưới da quanh hậu môn. Trĩ ngoại có thể ngứa, đau âm ỉ và sưng, và có thể hình thành cục máu đông bên trong.

Bệnh trĩ gây khó chịu và thường khiến người ta ngại nói ra, nhưng với phần lớn mọi người thì không nguy hiểm và thường đỡ nhờ những thay đổi đơn giản.

Triệu chứng bệnh trĩ là gì?

  • máu đỏ tươi sau khi đi ngoài, trên giấy vệ sinh, dính trên phân hoặc trong bồn cầu
  • ngứa hậu môn
  • cục hoặc chỗ sưng quanh hậu môn
  • chất nhầy dính ở quần lót hoặc trên giấy vệ sinh sau khi lau
  • đi ngoài xong vẫn có cảm giác muốn đi tiếp
  • đau hoặc rát quanh hậu môn, nhất là khi ngồi

Trĩ nội thường không đau; dấu hiệu chính là máu đỏ tươi. Trĩ ngoại dễ gây ngứa và đau âm ỉ hơn.

Khi bệnh trĩ có biến chứng:

  • cục máu đông trong búi trĩ ngoại gây ra một cục cứng, rất đau, xuất hiện đột ngột
  • búi trĩ lòi ra có thể bị kẹt lại bên ngoài và mất nguồn máu nuôi (trĩ nghẹt), gây đau dữ dội
  • những mẩu da thừa nhỏ có thể còn lại sau khi búi trĩ xẹp đi
  • chảy máu kéo dài, trong một số ít trường hợp, có thể gây thiếu máu (anaemia), khiến bạn mệt mỏi và khó thở

Nguyên nhân gây bệnh trĩ là gì?

Chưa rõ hoàn toàn vì sao có người bị trĩ, nhưng bệnh có liên quan đến áp lực lên các mạch máu ở vùng hậu môn. Bạn dễ bị trĩ hơn nếu:

  • bị táo bón, phải rặn hoặc cố sức khi đi ngoài
  • ngồi bồn cầu lâu
  • bị tiêu chảy kéo dài
  • ăn ít chất xơ
  • đang mang thai
  • thường mang vác nặng
  • tuổi cao
  • thừa cân

Khi nào chảy máu ở hậu môn không phải do trĩ?

Chảy một ít máu ở hậu môn một lần thường không nghiêm trọng. Nhưng chảy máu cũng có thể là dấu hiệu của ung thư đại trực tràng, bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, vì vậy đừng tự cho là trĩ khi chưa được kiểm tra.

Hãy đi khám bác sĩ nếu bạn có:

  • máu trong phân suốt 3 tuần
  • phân mềm hơn, nhỏ hơn hoặc dài hơn bình thường suốt 3 tuần
  • đau bụng hoặc sờ thấy khối u ở bụng
  • mệt mỏi hơn bình thường, hoặc sụt cân mà không cố ý

Hãy đặt lịch khám khẩn ngay trong hôm nay nếu bạn đi ngoài phân đen hoặc đỏ sẫm, hoặc bị tiêu chảy ra máu. Máu sẫm màu có thể đến từ phần cao hơn của đường ruột. Thuốc sắt và một số thức ăn sẫm màu cũng có thể làm phân trông đen, nhưng vẫn cần bác sĩ kiểm tra.

Bác sĩ có thể khám vùng hậu môn, cho làm xét nghiệm công thức máu (CBC) để kiểm tra thiếu máu, và đôi khi cho nội soi để xem bên trong ruột.

Bệnh trĩ được điều trị thế nào?

Tại nhà, bệnh trĩ thường đỡ trong vòng vài ngày đến một tuần:

  • ăn nhiều chất xơ hơn (trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu) và uống nhiều nước, để phân mềm
  • không rặn, không ngồi bồn cầu lâu, và không nhịn khi buồn đi ngoài
  • ngâm nước ấm để giảm ngứa và đau, rồi thấm khô vùng hậu môn thật nhẹ nhàng
  • chườm đá bọc trong khăn để giảm đau
  • dùng paracetamol nếu búi trĩ bị đau

Tránh các loại thuốc giảm đau có chứa codeine, vì chúng gây táo bón, và không dùng ibuprofen nếu trĩ đang chảy máu.

Mua ở nhà thuốc: kem bôi, thuốc mỡ và thuốc đặt hậu môn có thể giúp giảm đau và ngứa. Các thuốc này thường chỉ dùng tối đa 1 tuần; hãy hỏi dược sĩ loại nào phù hợp với bạn, và hỏi trước khi dùng nếu đang mang thai. Thuốc bổ sung chất xơ hoặc thuốc làm mềm phân có thể giúp ích nếu thay đổi chế độ ăn chưa đủ.

Nếu chăm sóc tại nhà sau một tuần vẫn không đỡ, hoặc trĩ cứ tái đi tái lại, bác sĩ có thể đề nghị:

  • các cách điều trị không cần phẫu thuật: thắt búi trĩ bằng vòng cao su (rubber band ligation), tiêm xơ (sclerotherapy), hoặc điều trị bằng nhiệt hay bằng dòng điện
  • phẫu thuật cho búi trĩ lớn hoặc dai dẳng

Mang thai: bệnh trĩ thường gặp khi mang thai. Các cách chăm sóc tại nhà ở trên vẫn giúp ích; hãy hỏi nữ hộ sinh, bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại kem hay thuốc nào. Dùng thuốc gì, và dùng bao nhiêu, là do bác sĩ hoặc dược sĩ quyết định.

Khi nào cần đi khám

Đặt lịch khám

  • Chảy máu ở hậu môn mà không đau: đặt lịch khám bác sĩ trong vòng vài ngày để kiểm tra nguyên nhân.
  • Đi ngoài phân đen hoặc đỏ sẫm, hoặc tiêu chảy ra máu: đặt lịch khám bác sĩ khẩn ngay trong hôm nay.
  • Sốt rất cao, hoặc có mủ chảy ra từ búi trĩ: xin tư vấn y tế khẩn ngay trong hôm nay.
  • Máu trong phân suốt 3 tuần, phân mềm hơn, nhỏ hơn hoặc dài hơn bình thường suốt 3 tuần, đau bụng hoặc sờ thấy khối u ở bụng, hoặc sụt cân hay mệt mỏi không rõ lý do: hãy đi khám bác sĩ.
  • Trĩ chăm sóc tại nhà một tuần vẫn không đỡ, hoặc cứ tái đi tái lại: hãy đi khám bác sĩ.

Cần cấp cứu ngay (gọi số cấp cứu tại nơi bạn sống) nếu một người có:

  • chảy máu ở hậu môn không cầm được
  • ra nhiều máu, có cục máu đông lớn, hoặc nước trong bồn cầu chuyển đỏ
  • đau dữ dội ở hậu môn

Bệnh trĩ rất thường gặp và thường không nguy hiểm, phần lớn đỡ nhờ chăm sóc tại nhà. Những dấu hiệu trên là các trường hợp ngoại lệ không thể chờ được. Đừng tự lái xe đi viện.

Thấy máu trên giấy vệ sinh, hay hậu môn đau rát mà ngại nói ra? Hãy trao đổi riêng tư.

Saluvo lắng nghe triệu chứng của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn, kiểm tra dấu hiệu cảnh báo trước tiên, rồi cho bạn biết nên gặp bác sĩ nào và cần đi khám sớm đến mức nào. Không có gì phải ngại, và mọi điều bạn nhập đều không được chia sẻ với ai.

Hỏi về triệu chứng của tôi

Bắt đầu miễn phí. Mô tả cảm giác của bạn bằng lời lẽ và ngôn ngữ của chính bạn.

Câu hỏi thường gặp

  • Thường là máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc trong bồn cầu sau khi đi ngoài, thường không đau nếu là trĩ nội. Có người lại thấy đầu tiên là ngứa, một cục hoặc chỗ sưng quanh hậu môn, chất nhầy sau khi lau, hoặc cảm giác đi ngoài chưa hết.

  • Trĩ nội thường không đau; dấu hiệu chính là chảy máu. Trĩ ngoại có thể ngứa, đau âm ỉ hoặc đau, nhất là khi ngồi. Một cục cứng, rất đau, xuất hiện đột ngột có thể là cục máu đông trong búi trĩ ngoại, và bác sĩ có thể điều trị được, nên hãy đi khám trong vòng một hai ngày. Đau dữ dội cần được trợ giúp y tế khẩn.

  • Ra một ít máu đỏ tươi một lần thường là do trĩ hoặc một vết rách nhỏ và không nghiêm trọng. Nhưng chảy máu cũng có thể là dấu hiệu của ung thư đại trực tràng hoặc viêm ruột. Hãy đi khám bác sĩ trong vòng vài ngày nếu chảy máu không đau, và tìm trợ giúp y tế khẩn nếu phân đen hoặc đỏ sẫm, tiêu chảy ra máu, hoặc chảy máu nhiều.

  • Nhiều trường hợp trĩ tự đỡ trong vòng vài ngày đến một tuần, nhất là khi ăn nhiều chất xơ hơn, uống nhiều nước và bớt rặn. Kem bôi mua ở nhà thuốc thường chỉ dùng tối đa một tuần. Nếu chăm sóc tại nhà một tuần vẫn không đỡ, hoặc trĩ cứ tái đi tái lại, hãy đi khám bác sĩ.

  • Có, búi trĩ nhỏ thường tự hết trong vòng vài ngày, nhất là khi bạn tránh táo bón và không rặn. Trĩ nội lớn bị lòi ra ngoài, hoặc trĩ cứ tái đi tái lại, có thể cần điều trị như thắt vòng cao su. Bác sĩ có thể cho bạn biết bạn bị loại nào.

  • Trĩ nội nằm bên trong ống hậu môn: thường không đau, chảy máu đỏ tươi và có thể lòi ra khi đi ngoài. Trĩ ngoại nằm dưới da quanh hậu môn: có thể ngứa, đau âm ỉ và sưng, và có thể hình thành cục máu đông bên trong. Nhiều người bị cả hai.

  • Không, bệnh trĩ không biến thành ung thư. Nhưng ung thư đại trực tràng có thể gây ra một số triệu chứng giống vậy, nhất là chảy máu, nên đừng tự cho rằng chảy máu là do trĩ. Hãy đi khám bác sĩ nếu bạn có máu trong phân suốt 3 tuần, thói quen đi ngoài thay đổi, đau bụng, sụt cân hoặc mệt mỏi bất thường.

  • Ăn nhiều chất xơ từ trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, và uống nhiều nước, để phân mềm và dễ đi. Tăng chất xơ từ từ để tránh đầy hơi. Thuốc bổ sung chất xơ có thể giúp ích nếu thay đổi chế độ ăn chưa đủ; hãy hỏi dược sĩ.

  • Paracetamol thường phù hợp. Tránh các thuốc giảm đau có chứa codeine, vì chúng gây táo bón, và không dùng ibuprofen nếu trĩ đang chảy máu. Về liều lượng phù hợp, hãy làm theo hướng dẫn trên hộp thuốc hoặc hỏi dược sĩ, và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước nếu bạn đang mang thai hoặc đang dùng thuốc khác.

  • Có, mang thai làm tăng nguy cơ bị trĩ, do áp lực trong bụng và táo bón. Ăn nhiều chất xơ hơn, uống nhiều nước và không rặn thường giúp ích. Hãy hỏi nữ hộ sinh, bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại kem hay thuốc nào, và báo cho họ biết nếu bị chảy máu.

  • Phần lớn là không. Chăm sóc tại nhà và kem bôi mua ở nhà thuốc giúp ích cho hầu hết mọi người. Nếu trĩ không đỡ hoặc cứ tái đi tái lại, bác sĩ có thể đề nghị các cách điều trị không cần phẫu thuật, như thắt búi trĩ bằng vòng cao su hoặc tiêm xơ. Phẫu thuật dành cho búi trĩ lớn hoặc dai dẳng mà các cách điều trị khác không hiệu quả.

  • Đó là búi trĩ ngoại có cục máu đông hình thành bên trong. Nó gây ra một cục cứng, rất đau, xuất hiện đột ngột ở rìa hậu môn. Tình trạng này thường tự đỡ theo thời gian, nhưng bác sĩ có thể điều trị, đôi khi bằng cách lấy cục máu đông ra, nên hãy đi khám trong vòng một hai ngày. Nếu đau dữ dội, hãy tìm trợ giúp y tế khẩn.

  • Ngồi bồn cầu lâu và rặn có liên quan đến bệnh trĩ, vì chúng làm tăng áp lực lên các mạch máu ở vùng hậu môn. Táo bón, ăn ít chất xơ, mang vác nặng, mang thai, tuổi cao và thừa cân cũng làm tăng nguy cơ bị trĩ.

Xét nghiệm hữu ích

Blog

Nguồn tham khảo

  1. NHS: Piles (haemorrhoids)
  2. NHS: Bleeding from the bottom (rectal bleeding)
  3. NHS: Bowel cancer, symptoms
  4. NIDDK (NIH): Hemorrhoids, definition and facts
  5. NIDDK (NIH): Hemorrhoids, symptoms and causes
  6. NIDDK (NIH): Hemorrhoids, treatment

Cập nhật . Thông tin sức khỏe, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ hiểu rõ toàn bộ tình trạng của bạn; hãy hỏi bác sĩ về kết quả của mình.