PCOS-simptome: die tekens, hoe dit gediagnoseer word, en hoekom dit nou PMOS genoem word

Polisistiese-ovariumsindroom (PCOS) is 'n algemene, langdurige hormoontoestand. Die eierstokke stel nie elke maand 'n eiersel vry nie, en die liggaam maak dikwels meer manlike hormone (androgene) as gewoonlik en reageer swakker op insulien. Daardie kombinasie verklaar die meeste van die simptome.

Die Wêreldgesondheidsorganisasie skat dat dit 10 tot 13% van vroue in hul vrugbare jare raak, en dat tot 70% van hulle nie weet hulle het dit nie.

In Mei 2026 het 'n internasionale groep dokters en pasiënte op 'n nuwe naam besluit: poli-endokriene metaboliese ovariumsindroom (PMOS). Die ou naam het laat klink asof die probleem siste op die eierstokke is, maar baie vroue met die toestand het geen siste nie, en dit raak ook hormone, metabolisme, vel en gemoed. Die NHS en die internasionale riglyn gebruik nou PMOS; PCOS is steeds die naam wat die meeste mense ken.

PCOS of PCOD? "PCOD" (polisistiese ovariumsiekte) is 'n term wat meestal in Indië gebruik word. Sommige webwerwe beskryf dit as 'n ligter, aparte toestand, maar daar is geen aparte internasionaal erkende diagnose nie: dokters se riglyne gebruik PCOS, nou PMOS.

Simptome begin gewoonlik in die tienerjare en verskil baie van vrou tot vrou. Party het verskeie; party het baie min.

Maandstonde- en vrugbaarheidstekens:

• Onreëlmatige, min of geen maandstondes: siklusse langer as 35 dae, of minder as 8 maandstondes per jaar
• Soms swaar of lang maandstondes wanneer hulle wel kom
• Sukkel om swanger te raak, omdat nie elke maand 'n eiersel vrygestel word nie

Tekens van hoër androgene:

• Ekstra hare op die gesig, bors, maag of rug (hirsutisme)
• Aknee wat ná die tienerjare aanhou, of 'n olierige vel
• Hare wat bo-op die kop dunner word

Metaboliese tekens:

• Gewigstoename, veral om die maag, en sukkel om dit af te kry
• Donker, dik, fluweelagtige kolle vel op die nek, in die oksels of die lies (acanthosis nigricans), 'n teken van insulienweerstandigheid
• Moegheid, en snork of swak slaap (slaapapnee)

Gemoed: depressie, angs, bekommernisse oor eet en 'n swak liggaamsbeeld is algemener, deels oor hoe die simptome mense laat voel.

Nie almal het siste nie. Die "siste" is klein follikels, eierselle wat nie ryp geword het nie. Jy kan PCOS sonder hulle hê, en baie vroue met follikels op 'n sonar het nie PCOS nie.

Die presiese oorsaak is onbekend. Twee dinge werk saam:

• Insulienweerstandigheid: die liggaam het meer insulien nodig om bloedsuiker normaal te hou, en hoë insulien druk die eierstokke om meer androgene te maak.
• Hoër androgene: dit keer dat eierselle ryp word en veroorsaak die tekens op die hare en vel.

Jy is meer geneig om PCOS te hê as:

• jou ma of suster dit het, of daar tipe 2-diabetes in die familie is
• jy van Suid-Asiatiese of ander Asiatiese afkoms is, volgens die NHS
• jy oorgewig is, wat insulienweerstandigheid en simptome sterker maak, hoewel skraal vroue ook PCOS kan hê

PCOS word nie veroorsaak deur iets wat jy gedoen het nie, en dit is nie 'n teken van swak gesondheidsgewoontes nie.

Daar is nie een enkele toets nie. Volgens die internasionale riglyn (2023) word volwassenes gediagnoseer as hulle minstens twee van hierdie drie het, nadat ander oorsake uitgesluit is:

Waarna dokters kyk	Tel as 'n teken wanneer
Onreëlmatige maandstondes of geen ovulasie	Meer as 3 jaar nadat maandstondes begin het: siklusse korter as 21 of langer as 35 dae, of minder as 8 per jaar. Enige enkele siklus langer as 90 dae
Hoër androgene	Ekstra hare, aknee of dunner wordende hare op die kop, of 'n verhoogde testosteroon in 'n bloedtoets
Eierstokke	Baie klein follikels op 'n sonar, of 'n verhoogde AMH-bloedtoets (net by volwassenes)

By tieners is onreëlmatige maandstondes die eerste jare normaal, so dokters het albei nodig, onreëlmatige maandstondes en tekens van androgene, en hulle gebruik nie 'n sonar of AMH om PCOS te diagnoseer nie.

Ander dinge uitsluit: 'n swangerskapstoets, 'n skildkliertoets (TSH) en 'n prolaktientoets is gebruiklik, soms saam met ander.

Ná die diagnose toets dokters vir die toestande waartoe PCOS kan lei: bloedsuiker (HbA1c of 'n glukosetoets), cholesterol, bloeddruk en gewig. Ons gids oor skildkliersimptome verduidelik hoe skildklierprobleme soortgelyk kan lyk.

PCOS is meer as 'n maandstondeprobleem. Mettertyd verhoog dit die risiko van:

• Tipe 2-diabetes, en diabetes in swangerskap (swangerskapsdiabetes)
• Hoë bloeddruk en hoë cholesterol, en dus hartsiekte
• Vetlewersiekte
• Slaapapnee
• Kanker van die baarmoedervoering (endometriumkanker), wanneer maandstondes lank baie skaars is, omdat die voering nie gereeld afgestoot word nie. Behandeling wat gereelde bloedings teweegbring, beskerm hierteen.
• Swangerskapskomplikasies, soos hoë bloeddruk en 'n miskraam, daarom word swangerskappe nouer dopgehou
• Depressie en angs

Gereelde ondersoeke vang dit vroeg, en die gesonde gewoontes wat simptome verlig, verlaag ook hierdie risiko's.

Daar is geen genesing nie, maar simptome kan goed behandel word, en die plan hang af van wat vir jou die belangrikste is: maandstondes, vel en hare, gewig of swanger raak.

• Gesonde eet en gereelde aktiwiteit help almal met PCOS, selfs sonder gewigsverlies. As jy oorgewig is, kan selfs 'n klein bietjie gewigsverlies maandstondes meer gereeld maak en insulienweerstandigheid verbeter.
• Vir onreëlmatige maandstondes: die gekombineerde pil, 'n progestogeen of 'n hormonale spiraal (IUS) kan bloedings reguleer en die baarmoedervoering beskerm.
• Vir ongewenste hare en aknee: die pil, medisyne wat androgene blokkeer, rome, en haarverwydering soos laser of elektrolise.
• Metformin, 'n diabetesmedisyne, word soms vir insulienweerstandigheid en gewig gebruik.
• Om swanger te raak: medisyne wat die eierstokke help om 'n eiersel vry te stel (soos letrozool of klomifeen), en soms IVF of 'n klein operasie. 'n Ginekoloog of vrugbaarheidspesialis lei dit.
• Gespreksterapie en ondersteuning vir neerslagtigheid, angs of bekommernisse oor eet.

Watter medisyne, en hoeveel, is jou dokter se besluit. Sommige PCOS-medisyne is nie veilig in swangerskap nie, so sê vir jou dokter as jy probeer om swanger te raak of dalk swanger is. Wees versigtig vir "PCOS-genesing"-diëte, -tees en -aanvullings wat aanlyn verkoop word: vra 'n dokter of apteker voordat jy dit probeer.