Ko te kirika typhoid he pokenga nā te huakita Salmonella Typhi. Ka horapa mā te kai, te wai rānei kua poke i te huakita, i te nuinga mai i te tūtae o tētahi tangata e pāngia ana, e kawe ana rānei i te huakita. Ina horomia, ka tini haere te huakita, ā, ka horapa ki roto i te toto.
He noa i ngā wāhi he iti te wai mā me te pūnaha parakaingaki (sanitation), i ētahi wāhi o Āhia, o Āwherika, o Amerika Waenga me Amerika ki te Tonga. E ai ki te whakatau tata, 9 miriona ngā tāngata ka māuiui i te typhoid ia tau, ā, tata ki te 110,000 ka mate.
Ko te kirika paratyphoid he māuiui ōrite nā te Salmonella Paratyphi, ā, he ōrite tonu te whakamātautau me te maimoatanga.
Ngā kaikawe (carriers): ka pupuri tonu ētahi tāngata i te huakita i roto i tō rātou tinana i muri i te ngaronga o ngā tohu, i ētahi wā mō ngā marama, ngā tau rānei, ā, ka taea e rātou te tuku ki ētahi atu ahakoa kāore rātou e rongo i te māuiui.

