फॅटी लिव्हरची लक्षणे (यकृतात चरबी साचणे): ग्रेड 1, 2 आणि 3 चा अर्थ, नवीन नाव MASLD आणि काय मदत करते

सोनोग्राफीत फॅटी लिव्हर आहे असे सांगितले, पण तुम्हाला तर काहीच त्रास नाही? बहुतेक वेळा असेच असते. याचा अर्थ काय, ते महत्त्वाचे आहे का हे डॉक्टर कसे तपासतात, आणि ते पूर्ववत कसे करायचे, हे इथे समजून घ्या.

अपडेट केले · स्रोत

थोडक्यात उत्तर

फॅटी लिव्हरची लक्षणे कोणती?

फॅटी लिव्हरमुळे सहसा कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत, आणि बहुतेक लोकांना ते दुसऱ्याच कारणासाठी केलेल्या सोनोग्राफीतून किंवा रक्त तपासणीतून कळते. काही लोकांना खूप थकवा जाणवतो किंवा उजव्या बरगड्यांखाली मंद दुखते. त्वचा किंवा डोळे पिवळे होणे, पोट किंवा पाय सुजणे, खाज येणे आणि सहज काळेनिळे पडणे ही चिन्हे यकृत खूप खराब झाल्यावरच (सिरोसिस) दिसतात.

माझ्या लक्षणांबद्दल विचारामाझा रिपोर्ट समजावून सांगा

ही आरोग्यविषयक माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुमची पूर्ण माहिती तुमच्या डॉक्टरांना असते; तुमच्या निकालाबद्दल त्यांना विचारा.

एकमेकांशेजारी तुलना

सुरुवातीचे फॅटी लिव्हर विरुद्ध सिरोसिस: चिन्हे कशी वेगळी असतात

फॅटी लिव्हर चार टप्प्यांतून जाऊ शकते: फक्त चरबी, मग सूज, मग व्रण (फायब्रोसिस) आणि शेवटी सिरोसिस. सुरुवातीचे टप्पे सहसा कोणतेही लक्षण न दाखवता जातात; लक्षणे मुख्यतः सिरोसिसमध्ये दिसतात. सहसा दिसणारे फरक असे आहेत.

तुम्हाला काय जाणवतेफॅटी लिव्हर (सुरुवातीचे टप्पे)सिरोसिस (शेवटचा टप्पा)
तुम्हाला कसे वाटतेसहसा काहीच नाही; कधी कधी थकवा किंवा एकूणच बरे न वाटणेसतत थकवा आणि बरे न वाटणे
पोटकधी कधी उजव्या बरगड्यांखाली मंद दुखणे किंवा अस्वस्थतादुखणे, किंवा पाणी साचून पोट सुजणे
भूक आणि वजनसहसा सामान्य; अनेकदा कमरेभोवती जास्त वजनभूक न लागणे, वजन कमी होणे, मळमळ
त्वचा आणि डोळेसामान्यत्वचा किंवा डोळे पिवळे होणे (कावीळ), खाज, त्वचेवर कोळ्यासारख्या लहान लाल रक्तवाहिन्या, तळहात लालसर डागाळलेले
रक्तस्राव आणि काळेनिळे पडणेसामान्यसहज काळेनिळे पडणे किंवा रक्त येणे; रक्ताची उलटी किंवा काळी शौच ही आपत्कालीन स्थिती आहे
पाय आणि पावलेसामान्यपाय, घोटे किंवा पावले सुजणे
विचार करणेसामान्यगोंधळ, लक्ष न लागणे, बोलणे अडखळणे
ते बरे होऊ शकते का?हो: वजन कमी केल्याने आणि दारू कमी केल्याने चरबी जाऊ शकतेव्रण कायमचे असतात, पण उपचाराने ते आणखी वाढण्यापासून थांबवता येते
ते कसे कळतेरक्त तपासण्या आणि सोनोग्राफी, अनेकदा योगायोगानेरक्त तपासण्या, स्कॅन आणि यकृत तज्ज्ञांची तपासणी

सूज (MASH) आणि व्रण (फायब्रोसिस) हे या दोघांच्या मधले टप्पे आहेत आणि त्यांत सहसा लक्षणे नसतात. म्हणून आजार किती पुढे गेला आहे हे लक्षणांवरून नव्हे, तर रक्त तपासण्या आणि स्कॅनवरून कळते.

फॅटी लिव्हर लक्षणांची यादी

तुम्हाला लागू होणाऱ्या गोष्टींवर खूण करा. तुमच्या खुणा सुरुवातीचे फॅटी लिव्हर आणि त्याचे धोक्याचे घटक यांच्याकडे झुकतात, की खूप खराब झालेल्या यकृताच्या चिन्हांकडे, हे कार्ड दाखवते. काहीही सेव्ह केले जात नाही किंवा कुठेही पाठवले जात नाही.

फॅटी लिव्हर लक्षणांची यादी

16 पैकी 0 लक्षणांवर खूण

सुरुवातीची चिन्हे आणि धोक्याचे घटक0/10
यकृत खूप खराब झाल्याची चिन्हे0/6

तुम्हाला लागू होणाऱ्या कोणत्याही गोष्टीवर खूण करा.

HbA1c तपासणी मार्गदर्शन माझ्या लक्षणांबद्दल विचारा

ही यादी तुमची लक्षणे आणि धोके डॉक्टरांसाठी एका चित्रात मांडते. ती फॅटी लिव्हरचे निदान करू शकत नाही किंवा यकृतात किती व्रण आहेत हे सांगू शकत नाही: त्यासाठी रक्त तपासण्या आणि स्कॅन लागतात, आणि सुरुवातीच्या फॅटी लिव्हरमध्ये सहसा कोणतीही लक्षणे नसतात.

फॅटी लिव्हर म्हणजे काय, आणि आता त्याला MASLD का म्हणतात?

फॅटी लिव्हर (यकृतात चरबी साचणे) म्हणजे यकृताच्या आत चरबी जमा होणे. हा जगातील सर्वात सामान्य दीर्घकालीन यकृताचा आजार आहे: जगभरात 30% पेक्षा जास्त लोकांना, आणि अमेरिकेत सुमारे 24% प्रौढांना तो असतो.

याचे दोन मुख्य प्रकार आहेत:

  • वजन, ब्लड शुगर आणि रक्तातील चरबीशी संबंधित फॅटी लिव्हर (मेटाबॉलिक). हा सर्वात सामान्य प्रकार आहे.
  • दारूमुळे होणारे फॅटी लिव्हर, जे मुख्यतः जास्त दारू पिण्यामुळे होते.

नवीन नावे. जून 2023 मध्ये आंतरराष्ट्रीय यकृत संस्थांनी ही नावे बदलली:

  • नॉन-अल्कोहोलिक फॅटी लिव्हर डिसीज (NAFLD) चे नाव झाले मेटाबॉलिक डिसफंक्शन-असोसिएटेड स्टिएटॉटिक लिव्हर डिसीज (MASLD), म्हणजे चयापचयातील बिघाडाशी संबंधित, चरबी साचलेल्या यकृताचा आजार
  • नॉन-अल्कोहोलिक स्टिएटोहेपेटायटिस (NASH), म्हणजे सूज आलेला प्रकार, याचे नाव झाले मेटाबॉलिक डिसफंक्शन-असोसिएटेड स्टिएटोहेपेटायटिस (MASH)
  • MetALD हे नाव अशा लोकांसाठी आहे ज्यांना मेटाबॉलिक प्रकार आहे आणि जे दारूही जास्त पितात

नवीन नावे लोक काय करत नाहीत यावरून नव्हे, तर आजाराच्या कारणावरून ठेवली आहेत, आणि काहींना कलंक वाटणारे शब्द त्यातून काढले आहेत. तुमच्या रिपोर्टमध्ये यापैकी कोणतेही नाव असू शकते: NAFLD आणि MASLD हा एकच आजार आहे.

ग्रेड 1, ग्रेड 2 आणि ग्रेड 3 फॅटी लिव्हर म्हणजे काय?

सोनोग्राफी रिपोर्टमध्ये ग्रेड यकृतात किती चरबी दिसते हे सांगते. चरबीमुळे स्कॅनवर यकृत जास्त चमकदार (उजळ) दिसते.

सोनोग्राफी ग्रेडयाचा सहसा अर्थ
ग्रेड 1 (सौम्य)थोडी चरबी. खूप सामान्य, आणि पूर्ववत करायला सर्वात सोपी
ग्रेड 2 (मध्यम)जास्त चरबी; यकृत स्पष्टपणे जास्त उजळ दिसते
ग्रेड 3 (तीव्र)खूप चरबी; स्कॅनवर यकृताचे आतले भाग नीट दिसत नाहीत

ग्रेड म्हणजे नुकसान नव्हे. सोनोग्राफी चरबी दाखवते, सूज किंवा व्रण नाही. ग्रेड 1 असलेल्या व्यक्तीच्या यकृतात व्रण असू शकतात, आणि ग्रेड 3 असलेल्याच्या यकृतात अजिबात नसूही शकतात. म्हणून ग्रेड कोणताही असो, पुढचे पाऊल तेच असते: रक्त तपासणीवर आधारित स्कोअर (FIB-4) आणि कधी कधी व्रण तपासण्यासाठी विशेष स्कॅन, सोबत डायबिटीज, कोलेस्टेरॉल आणि ब्लड प्रेशरची तपासणी.

ग्रेड 1 फॅटी लिव्हर धोकादायक आहे का? फक्त तेवढेच असेल तर सहसा नाही, आणि ते जाऊ शकते. पण ही एक धोक्याची सूचना आहे: ज्या गोष्टींमुळे यकृतात चरबी साचते, त्याच गोष्टींमुळे टाइप 2 डायबिटीज आणि हृदयविकाराचा धोकाही वाढतो.

फॅटी लिव्हरची लक्षणे कोणती?

सहसा काहीच नाहीत. फॅटी लिव्हरला अनेकदा 'मूक आजार' म्हणतात. बहुतेक लोकांना ते योगायोगाने, दुसऱ्याच कारणासाठी केलेल्या स्कॅनमधून किंवा रक्त तपासणीतून कळते.

लक्षणे असलीच, तर ती अस्पष्ट असतात:

  • खूप थकवा किंवा एकूणच बरे न वाटणे
  • पोटाच्या उजव्या वरच्या बाजूला, बरगड्यांखाली मंद दुखणे किंवा अस्वस्थता

चार टप्पे (बहुतेक लोकांना फक्त पहिलाच टप्पा असतो):

  1. फॅटी लिव्हर (स्टिएटोसिस): यकृतात चरबी, पण नुकसान नाही
  2. MASH (पूर्वीचे NASH): यकृताला सूज आलेली असते
  3. फायब्रोसिस: व्रण, पण यकृत सहसा अजूनही चांगले काम करते
  4. सिरोसिस: गंभीर, कायमचे व्रण

सिरोसिसची चिन्हे, म्हणजे शेवटच्या टप्प्याची:

  • त्वचा पिवळी किंवा डोळ्यांचा पांढरा भाग पिवळा (कावीळ)
  • पोट सुजणे, किंवा पाय, घोटे किंवा पावले सुजणे
  • त्वचेला खाज, सहज काळेनिळे पडणे किंवा रक्त येणे
  • भूक न लागणे, वजन कमी होणे, मळमळ
  • त्वचेवर कोळ्यासारख्या लहान लाल रक्तवाहिन्या, तळहात लालसर डागाळलेले
  • गोंधळ, लक्ष न लागणे किंवा बोलणे अडखळणे
  • रक्ताची उलटी किंवा खूप गडद किंवा काळी शौच, ही आपत्कालीन स्थिती आहे

फॅटी लिव्हर कशामुळे होते, आणि ते कोणाला होते?

फॅटी लिव्हरचा शरीर साखर आणि चरबी कशी हाताळते याच्याशी जवळचा संबंध आहे. तुम्हाला पुढीलपैकी काही असल्यास ते होण्याची शक्यता जास्त असते:

  • जास्त वजन, विशेषतः कमरेभोवती आणि पोटावर खूप चरबी
  • टाइप 2 डायबिटीज, प्रीडायबिटीज किंवा इन्सुलिन रेझिस्टन्स
  • हाय ब्लड प्रेशर, किंवा जास्त कोलेस्टेरॉल किंवा ट्रायग्लिसराइड्स
  • मेटाबॉलिक सिंड्रोम (यापैकी अनेक गोष्टी एकत्र)
  • PCOS (पीसीओएस)
  • अयोग्य आहार किंवा कमी शारीरिक हालचाल
  • वय 50 पेक्षा जास्त

अमेरिकेत हे प्रमाण हिस्पॅनिक लोकांमध्ये सर्वाधिक आहे. मुलांनाही ते होऊ शकते: अमेरिकेत 2 ते 19 वर्षे वयाच्या जवळपास 10% मुलांना ते आहे.

जास्त वजन असलेच पाहिजे असे नाही. योग्य वजन असलेल्या लोकांनाही फॅटी लिव्हर होऊ शकते, विशेषतः डायबिटीज असेल किंवा कमरेभोवती जास्त चरबी असेल तर.

दारूमुळे स्वतःचा वेगळा फॅटी लिव्हरचा प्रकार होतो, आणि ती मेटाबॉलिक प्रकारही वाढवते. आमच्या PCOS मार्गदर्शकात याच्याशी संबंधित एका हार्मोनच्या आजाराबद्दल सांगितले आहे.

फॅटी लिव्हरचे निदान कसे होते, आणि डॉक्टर व्रण कसे तपासतात?

फॅटी लिव्हर सहसा योगायोगाने सापडते. त्यानंतर ते किती महत्त्वाचे आहे हे डॉक्टर तपासतात:

  • लिव्हरच्या रक्त तपासण्या (ALT आणि AST). या अनेकदा वाढलेल्या असतात, पण फॅटी लिव्हर किंवा व्रण असूनही नॉर्मल येऊ शकतात, म्हणून नॉर्मल रिपोर्ट आला तरी फॅटी लिव्हर नाही असे म्हणता येत नाही.
  • सोनोग्राफी यकृतातील चरबी दाखवते आणि ग्रेड सांगते. CT आणि MRI स्कॅनमध्येही ती दिसू शकते.
  • व्रणांचा स्कोअर (FIB-4), जो तुमचे वय, ALT, AST आणि प्लेटलेट काउंट यावरून काढला जातो. 1.3 पेक्षा कमी स्कोअर असेल तर गंभीर व्रण असण्याची शक्यता कमी असते; तो सहसा दर 1 ते 2 वर्षांनी पुन्हा तपासला जातो. जास्त स्कोअर असेल तर पुढची तपासणी केली जाते.
  • विशेष स्कॅन (इलास्टोग्राफी, elastography), जसे FibroScan, यकृत किती कडक झाले आहे हे मोजतो, किंवा ELF रक्त तपासणी व्रण शोधते.
  • लिव्हर बायोप्सी, म्हणजे सुईने घेतलेला यकृताचा अगदी लहान नमुना, हीच MASH सिद्ध करणारी एकमेव तपासणी आहे. तिची गरज फक्त कधी कधीच असते.

डॉक्टर फॅटी लिव्हरसोबत असणारे आजारही तपासतात: ब्लड शुगर (HbA1c), कोलेस्टेरॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स, ब्लड प्रेशर आणि वजन, आणि दारूबद्दल विचारतात.

फॅटी लिव्हर गंभीर आहे का?

बहुतेक लोकांसाठी नाही: त्यांच्या यकृतात फक्त चरबी असते, सूज किंवा व्रण नसतात. पण काही जणांमध्ये ते हळूहळू वाढत जाते:

  • MASH (सूज) फॅटी लिव्हर असलेल्यांपैकी थोड्याच लोकांना होतो, अमेरिकेतील सुमारे 1.5 ते 6.5% प्रौढांना
  • त्यानंतर काही वर्षांत फायब्रोसिस आणि मग सिरोसिस होऊ शकतो
  • सिरोसिसमुळे लिव्हर फेल्युअर, शरीराच्या आत रक्तस्राव आणि यकृताचा कर्करोग होऊ शकतो

तुमचा व्रणांचा स्कोअर जितका जास्त, तितका जवळून पाठपुरावा केला जातो.

बहुतेक लोकांसाठी मोठा धोका हृदयाला असतो. ज्या कारणांमुळे यकृतात चरबी साचते, त्याच कारणांमुळे टाइप 2 डायबिटीज, हार्ट अटॅक आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो. वजन, ब्लड शुगर, ब्लड प्रेशर आणि कोलेस्टेरॉल यांवर उपचार केल्याने दोन्हींचे संरक्षण होते.

फॅटी लिव्हर पूर्ववत होऊ शकते का, आणि काय मदत करते?

हो, विशेषतः सुरुवातीच्या टप्प्यांत. मुख्य उपचार म्हणजे जीवनशैलीत बदल, आणि तो परिणामकारक असतो:

  • वजन जास्त असेल तर ते हळूहळू कमी करा. शरीराचे 3 ते 5% वजन कमी केल्याने यकृतातील चरबी कमी होऊ शकते; 7 ते 10% कमी केल्याने सूज आणि व्रणही कमी होऊ शकतात. क्रॅश डाएट टाळा: खूप वेगाने वजन कमी केल्याने यकृताचा आजार वाढू शकतो.
  • जास्त हालचाल करा: आठवड्याला किमान 150 मिनिटे व्यायाम, जसे भराभर चालणे. वजन फारसे बदलले नाही तरी व्यायामाचा फायदा होतो.
  • आरोग्यदायी, संतुलित आहार घ्या: भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्ये, डाळी-कडधान्ये आणि मासे जास्त, आणि गोड पेये, मिठाई आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ कमी.
  • दारू: आठवड्याला 14 युनिट्सपेक्षा जास्त नको, आणि ती अनेक दिवसांत विभागलेली असावी. तुमच्या यकृतात व्रण असतील, किंवा दारूमुळे यकृताचा आजार असेल, तर डॉक्टर दारू पूर्णपणे बंद करण्याचा सल्ला देऊ शकतात.
  • धूम्रपान बंद करा, आणि डायबिटीज, ब्लड प्रेशर आणि कोलेस्टेरॉलवर उपचार करून घ्या.

औषधे: साध्या फॅटी लिव्हरसाठी कोणतेही औषध नाही. MASH साठी, तज्ज्ञ डॉक्टर काही लोकांमध्ये pioglitazone (पिओग्लिटाझोन) किंवा vitamin E (व्हिटॅमिन ई) वापरू शकतात. अमेरिकेत, सिरोसिस नसलेल्या पण मध्यम ते गंभीर व्रण असलेल्या MASH साठी, आहार आणि व्यायामासोबत resmetirom (रेस्मेटिरोम, 2024 मध्ये मंजूर) आणि semaglutide (सेमाग्लुटाइड, 2025 मध्ये मंजूर) लिहून दिली जाऊ शकतात.

कोणते औषध आणि किती घ्यायचे, हा तुमच्या डॉक्टरांचा निर्णय आहे. जास्त डोसचे vitamin E, हर्बल औषधे किंवा 'लिव्हर डिटॉक्स' उत्पादने स्वतःच्या मनाने घेऊ नका: काही सप्लिमेंट्समुळे यकृताला हानी होऊ शकते. आधी डॉक्टरांना किंवा फार्मासिस्टना विचारा.

डॉक्टरांना कधी भेटावे

डॉक्टरांची वेळ घ्या

  • सोनोग्राफीत फॅटी लिव्हर (कोणताही ग्रेड) असल्याचे सांगितले आहे, किंवा रक्त तपासणीत लिव्हर एन्झाइम्स वाढलेले आहेत: व्रणांचा धोका (FIB-4), ब्लड शुगर, कोलेस्टेरॉल आणि ब्लड प्रेशर तपासण्यासाठी येत्या काही आठवड्यांत तुमच्या फॅमिली डॉक्टरांना किंवा जनरल फिजिशियनना भेटा.
  • जास्त वजन आणि टाइप 2 डायबिटीज, किंवा अनेक धोक्याचे घटक: फॅमिली डॉक्टरांच्या पुढच्या भेटीत यकृताच्या तपासणीबद्दल विचारा.
  • आधीच फॅटी लिव्हरचे निदान झाले आहे: वर्षातून किमान एकदा तपासणी करून घ्या, आणि दर 2 ते 3 वर्षांनी, किंवा डॉक्टर सांगतील तितक्या वेळा, लिव्हरच्या तपासण्या करा.
  • त्वचा किंवा डोळे पिवळे: आजच डॉक्टरांना भेटा. पोट किंवा पाय सुजणे, किंवा न थांबणारी खाज: काही दिवसांच्या आत डॉक्टरांना भेटा.
  • आठवड्याला 14 युनिट्सपेक्षा जास्त दारू पिता आणि ती कमी करणे अवघड जाते: तुमच्या डॉक्टरांशी बोला; मदत उपलब्ध आहे.

एखाद्या व्यक्तीला पुढीलपैकी काही असल्यास आत्ताच आपत्कालीन मदत घ्या (तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा):

  • रक्ताची उलटी, किंवा खूप गडद, काळी किंवा डांबरासारखी शौच
  • अचानक गोंधळ, गुंगी किंवा बोलणे अडखळणे, विशेषतः आधीच यकृताचा आजार माहीत असेल तर
  • त्वचा किंवा डोळे पिवळे आणि सोबत पोटात तीव्र वेदना, जास्त ताप किंवा थंडी वाजून हुडहुडी भरणे
  • पोट सुजलेले आणि सोबत श्वास घ्यायला त्रास

फॅटी लिव्हर हा दीर्घकालीन आजार आहे जो अनेक वर्षे सांभाळला जातो, आणि बहुतेक लोक कधीच शेवटच्या टप्प्यापर्यंत पोहोचत नाहीत. ही चिन्हे मात्र अपवाद आहेत, यात वाट पाहता येत नाही. स्वतः गाडी चालवत हॉस्पिटलला जाऊ नका.

सोनोग्राफीत फॅटी लिव्हर, किंवा लिव्हरचे आकडे समजत नाहीत? बोलून समजून घ्या.

Saluvo तुमची लक्षणे तुमच्याच शब्दांत आणि भाषेत ऐकते, योग्य पुढचे प्रश्न विचारते, आणि कोणत्या डॉक्टरांना आणि किती लवकर भेटायचे ते सांगते. सोनोग्राफी रिपोर्ट किंवा लिव्हरच्या रक्त तपासण्या आधीच हातात आहेत? ते प्रत्येक आकड्याचा अर्थ समजावून सांगते.

माझ्या लक्षणांबद्दल विचारा

सुरुवात मोफत. तुम्हाला काय जाणवते ते तुमच्याच शब्दांत आणि भाषेत सांगा.

लोक विचारतात ते प्रश्न

  • सहसा काहीच नसतात. बहुतेक लोकांना ते दुसऱ्याच कारणासाठी केलेल्या सोनोग्राफीतून किंवा रक्त तपासणीत लिव्हर एन्झाइम्स वाढलेले दिसल्यावर कळते. काही लोकांना थकवा किंवा उजव्या बरगड्यांखाली मंद दुखणे जाणवते. त्वचा किंवा डोळे पिवळे होणे, पोट सुजणे आणि खाज ही सिरोसिसची उशिरा दिसणारी चिन्हे आहेत, सुरुवातीच्या फॅटी लिव्हरची नव्हेत.

  • सोनोग्राफी रिपोर्टमध्ये ग्रेड 1 म्हणजे सौम्य फॅटी लिव्हर: थोड्या चरबीमुळे स्कॅनवर यकृत किंचित उजळ दिसते. हे खूप सामान्य आहे आणि पूर्ववत करायला सर्वात सोपा ग्रेड आहे. ग्रेड चरबी दाखवतो, व्रण नाही, म्हणून तुमचे डॉक्टर तरीही व्रणांचा स्कोअर (FIB-4), ब्लड शुगर, कोलेस्टेरॉल आणि ब्लड प्रेशर तपासू शकतात.

  • फक्त तेवढेच असेल तर सहसा नाही, आणि हळूहळू सातत्याने वजन कमी केल्याने, जास्त हालचाल केल्याने आणि दारू कमी केल्याने ते जाऊ शकते. पण ही एक धोक्याची सूचना आहे: त्याच कारणांमुळे टाइप 2 डायबिटीज आणि हृदयविकाराचा धोकाही वाढतो. तुमच्या डॉक्टरांना व्रणांचा स्कोअर आणि ब्लड शुगर, कोलेस्टेरॉल व ब्लड प्रेशरच्या तपासण्यांबद्दल विचारा.

  • MASLD म्हणजे मेटाबॉलिक डिसफंक्शन-असोसिएटेड स्टिएटॉटिक लिव्हर डिसीज (चयापचयातील बिघाडाशी संबंधित, चरबी साचलेल्या यकृताचा आजार). आधी ज्याला नॉन-अल्कोहोलिक फॅटी लिव्हर डिसीज (NAFLD) म्हणत, त्याला आंतरराष्ट्रीय यकृत संस्थांनी जून 2023 मध्ये हे नाव दिले: वजन, ब्लड शुगर, ब्लड प्रेशर किंवा रक्तातील चरबीशी संबंधित यकृतातील चरबी. त्याच्या सूज आलेल्या प्रकाराला, NASH ला, आता MASH म्हणतात. हे तेच आजार आहेत, फक्त नवीन नावांनी.

  • हो, विशेषतः सुरुवातीला. शरीराचे 3 ते 5% वजन कमी केल्याने यकृतातील चरबी कमी होऊ शकते, आणि 7 ते 10% कमी केल्याने सूज आणि व्रणही कमी होऊ शकतात. नियमित हालचाल, संतुलित आहार आणि दारू व गोड पेये कमी करणे या सगळ्यांचा फायदा होतो. वजन हळूहळू कमी करा: खूप वेगाने वजन कमी केल्याने यकृताचा आजार वाढू शकतो. सिरोसिसचे व्रण कायमचे असतात, पण ते आणखी वाढण्यापासून थांबवता येतात.

  • हे व्यक्तीनुसार बदलते. हळूहळू सातत्याने वजन कमी केल्याने आणि जास्त हालचाल केल्याने काही आठवडे ते काही महिन्यांत यकृतातील चरबी कमी होऊ लागू शकते, आणि पुन्हा केलेल्या स्कॅनमध्ये किंवा रक्त तपासणीत हा बदल दिसू शकतो. सूज आणि व्रण सुधारायला, सुधारले तर, जास्त वेळ लागतो. झटपट उपायांऐवजी हळू, टिकणारे बदल करा, आणि पुन्हा तपासणी कधी करायची हे डॉक्टरांना विचारा.

  • सहसा नाही. काही लोकांना पोटाच्या उजव्या वरच्या बाजूला, बरगड्यांखाली मंद दुखणे किंवा अस्वस्थता जाणवते. पोटात तीव्र वेदना, विशेषतः त्वचा किंवा डोळे पिवळे असतील किंवा ताप असेल तर, हे फॅटी लिव्हरचे नेहमीचे लक्षण नाही आणि त्यासाठी तातडीने डॉक्टरांना भेटायला हवे, कारण तो पित्ताशयाचा किंवा दुसरा त्रास असू शकतो.

  • हो. योग्य वजन असलेल्या लोकांनाही फॅटी लिव्हर होऊ शकते, विशेषतः टाइप 2 डायबिटीज, हाय ब्लड प्रेशर, रक्तातील जास्त चरबी किंवा कमरेभोवती जास्त चरबी असेल तर. तपासण्या आणि सल्ला सारखाच असतो: व्रणांचा स्कोअर, ब्लड शुगर आणि कोलेस्टेरॉलची तपासणी, नियमित हालचाल, संतुलित आहार आणि कमी दारू.

  • आरोग्यदायी, संतुलित आहार: भरपूर भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्ये, डाळी-कडधान्ये, मासे आणि कमी चरबीचे प्रथिनयुक्त पदार्थ, आणि गोड पेये, मिठाई, मैदा व रिफाइंड कर्बोदके आणि प्रक्रिया केलेले किंवा तळलेले पदार्थ कमी. कोणताही एक पदार्थ फॅटी लिव्हर बरे करत नाही. एकूण थोडे कमी खाणे, म्हणजे गरज असल्यास वजन हळूहळू कमी होईल, हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. 'लिव्हर डिटॉक्स' उत्पादनांपासून सावध राहा.

  • आठवड्याला 14 युनिट्सपेक्षा जास्त नको, ती अनेक दिवसांत विभागलेली असावी, आणि काही दिवस दारूशिवाय असावेत. दारूमुळे नुकसान वाढते, म्हणून जितकी कमी तितके चांगले. तुमच्या यकृतात व्रण (फायब्रोसिस किंवा सिरोसिस) असतील किंवा दारूमुळे यकृताचा आजार असेल, तर डॉक्टर दारू पूर्णपणे बंद करण्याचा सल्ला देऊ शकतात. दारू कमी करणे अवघड जात असेल, तर डॉक्टरांकडे मदत मागा.

  • हो. फॅटी लिव्हरमध्ये लिव्हर एन्झाइम्स (ALT आणि AST) अनेकदा वाढलेले असतात, पण चरबी किंवा व्रण असूनही ते नॉर्मल असू शकतात. म्हणूनच डॉक्टर फक्त लिव्हर एन्झाइम्सवर अवलंबून न राहता, चरबी पाहण्यासाठी सोनोग्राफी, आणि व्रण शोधण्यासाठी व्रणांचा स्कोअर (FIB-4), इलास्टोग्राफी किंवा ELF तपासणी वापरतात.

  • हो, जवळचा. इन्सुलिन रेझिस्टन्समुळे यकृतात चरबी साचायला मदत होते, आणि फॅटी लिव्हरमुळे ब्लड शुगर नियंत्रणात ठेवणे अवघड होते. टाइप 2 डायबिटीज असलेल्या अनेक लोकांना फॅटी लिव्हर असते, आणि त्यांच्या यकृतात व्रण असण्याची शक्यता जास्त असते. यापैकी एक असेल, तर दुसऱ्यासाठी तपासणी करून घेणे योग्य ठरते: डायबिटीजसाठी HbA1c तपासणी, आणि यकृतासाठी FIB-4 स्कोअर.

  • हो. अमेरिकेत 2 ते 19 वर्षे वयाच्या जवळपास 10% मुलांना फॅटी लिव्हर आहे, बहुतेक वेळा जास्त वजनामुळे. त्यात सहसा कोणतीही लक्षणे नसतात. मुलाचे वजन जास्त असेल, तर डॉक्टर ब्लड शुगर आणि रक्तातील चरबीसोबत यकृताचीही तपासणी करू शकतात. संपूर्ण कुटुंबाच्या आरोग्यदायी सवयी, जास्त हालचाल आणि कमी गोड पेये यांचा सर्वात जास्त फायदा होतो.

उपयोगी तपासण्या

ब्लॉग

स्रोत

  1. NHS: Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD), also known as MASLD
  2. NIDDK (NIH): NAFLD and NASH, symptoms and causes
  3. NIDDK (NIH): NAFLD and NASH, diagnosis
  4. NIDDK (NIH): NAFLD and NASH, treatment
  5. AASLD: New MASLD nomenclature (2023)
  6. NHS: Cirrhosis, symptoms
  7. US FDA: First treatment approved for liver scarring due to fatty liver disease (2024)

अपडेट केले . ही आरोग्यविषयक माहिती आहे, वैद्यकीय सल्ला नाही. तुमची पूर्ण माहिती तुमच्या डॉक्टरांना असते; तुमच्या निकालाबद्दल त्यांना विचारा.