टीबी (क्षयरोग, tuberculosis) हा जीवाणूंमुळे (बॅक्टेरिया) होणारा संसर्ग आहे. तो बहुतेक वेळा फुफ्फुसांवर परिणाम करतो, पण शरीराच्या जवळपास कोणत्याही भागावर परिणाम करू शकतो.
तो कसा पसरतो: हवेतून, जेव्हा फुफ्फुसांत किंवा घशात टीबी असलेली व्यक्ती खोकते, शिंकते, बोलते किंवा गाते. जंतू तासन्तास हवेत राहू शकतात, म्हणून घरात आणि कमी हवा खेळती असलेल्या जागी, तसेच दीर्घ आणि जवळच्या संपर्कात धोका जास्त असतो. स्पर्शाने, एकत्र जेवल्याने किंवा चुंबनाने टीबी पसरत नाही.
संसर्ग आणि आजार: जगातील साधारण एक चतुर्थांश लोकांच्या शरीरात टीबीचे जंतू असतात, पण ते आजारी नसतात (सुप्त टीबी, latent TB). त्यांना आजारी वाटत नाही आणि त्यांच्याकडून तो पसरत नाही. त्यांपैकी साधारण 5 ते 10% लोकांना कधीतरी टीबीचा आजार होतो.
2025 मध्ये 10.6 मिलियन लोक टीबीने आजारी पडले आणि 1.13 मिलियन लोकांचा मृत्यू झाला. त्यामुळे एकाच संसर्गजन्य जंतूमुळे होणाऱ्या मृत्यूंचे तो जगातील सर्वात मोठे कारण आहे. बहुतेक रुग्ण भारतात (साधारण एक चतुर्थांश), इंडोनेशिया, फिलिपिन्स, चीन, पाकिस्तान, नायजेरिया, डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो आणि बांगलादेशात आहेत.
योग्य अँटिबायोटिक्स पूर्ण कोर्सभर घेतल्यास टीबी पूर्ण बरा होतो.


