Symptomen van een urineweginfectie: de signalen van een blaasontsteking, wanneer de nieren meedoen en wat helpt

Branderig plassen, en steeds opnieuw moeten? Een urineweginfectie komt heel vaak voor en is meestal goed te behandelen. Zo herken je het, zo weet je wie vandaag naar een arts moet, en dit helpt.

Bijgewerkt · Bronnen

Kort antwoord

Wat zijn de symptomen van een urineweginfectie (blaasontsteking)?

Een urineweginfectie (UWI) geeft meestal pijn of een branderig gevoel bij het plassen, vaker of dringender moeten plassen, een troebele, vies ruikende of bloederige plas, en pijn laag in de buik. Hoge koorts, rillingen, misselijkheid en pijn in de zij of rug onder de ribben kunnen betekenen dat de infectie de nieren heeft bereikt. Dan heb je dringend advies nodig.

Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.

Naast elkaar

Blaasontsteking of nierbekkenontsteking: hoe verschillen de signalen?

De meeste urineweginfecties zijn blaasontstekingen (cystitis). Een nierbekkenontsteking komt minder vaak voor maar is ernstiger, en hoort dezelfde dag bij een arts. Dit zijn de gebruikelijke verschillen.

Wat je merktBlaasontsteking (cystitis)Nierbekkenontsteking
Hoe vaakDe meest voorkomende vorm van urineweginfectieMinder vaak, maar ernstiger
PlassenPijn, branden of prikken; vaak en dringend moeten, ook als er maar weinig komtKan dezelfde blaasklachten geven
De plasTroebel, vies ruikend of met bloed erinDonker of troebel, soms met bloed
PijnDruk of krampen laag in de buikPijn in de zij of onderrug, net onder de ribben
TemperatuurMeestal geen koortsHoge koorts, rillingen of koude rillingen
Hoe je je voeltOngemakkelijk, soms moeErg ziek: misselijk zijn of overgeven, spierpijn zoals bij griep
BehandelingZelfzorg, of een korte kuur antibioticaAntibiotica, meestal 7 tot 14 dagen; soms in het ziekenhuis
Hoe snelBinnen een à twee dagen naar de apotheker of huisartsVandaag nog een spoedafspraak bij de huisarts of vandaag dringend advies

Een donkere of vies ruikende plas op zich kan ook gewoon betekenen dat je te weinig drinkt. Kinderen en ouderen hebben vaak andere signalen; die staan hieronder.

Checklist symptomen urineweginfectie

Vink aan wat de afgelopen dagen klopte. De kaart laat zien of je klachten passen bij een blaasontsteking of erop wijzen dat de infectie misschien de nieren heeft bereikt. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Checklist symptomen urineweginfectie

0 van 14 klachten aangevinkt

Signalen van een blaasontsteking0/7
Signalen van een nierbekkenontsteking0/7

Vink aan wat de afgelopen dagen klopte.

Deze checklist zet je klachten in een patroon voor je arts of apotheker. Hij kan geen urineweginfectie vaststellen: ook andere aandoeningen, zoals soa's (seksueel overdraagbare aandoeningen) en nierstenen, kunnen vergelijkbare klachten geven.

Wat is een urineweginfectie?

Een urineweginfectie (UWI) is een infectie ergens in de urinewegen: de blaas, de buis die de plas uit het lichaam afvoert (urethra of plasbuis), of de nieren. Meestal komt het door bacteriën uit de poep die in de urinewegen terechtkomen.

Urineweginfecties zijn de op een na meest voorkomende infectie in het lichaam. Vrouwen krijgen ze ongeveer vier keer zo vaak als mannen, omdat vrouwen een kortere plasbuis hebben die dicht bij de anus ligt.

  • Een blaasontsteking (cystitis) is de meest voorkomende vorm.
  • Een nierbekkenontsteking (pyelonefritis) komt minder vaak voor maar is ernstiger, en moet snel behandeld worden.

De meeste urineweginfecties zijn goed te behandelen, en veel gaan snel over.

Wat zijn de symptomen van een urineweginfectie bij volwassenen, kinderen en ouderen?

Bij volwassenen:

  • pijn, branden of prikken bij het plassen
  • vaker moeten plassen, ook 's nachts, of dringender moeten
  • een troebele plas, of bloed in je plas (roze, rood of donkerbruin)
  • druk of pijn laag in de buik
  • pijn in je zij of onderrug, net onder de ribben
  • hoge koorts, of je warm en koud voelen met rillingen, of een temperatuur lager dan 36°C
  • je moe of zwak voelen

Een donkere of vies ruikende plas op zich kan ook gewoon betekenen dat je te weinig drinkt.

Bij kinderen:

  • hoge koorts
  • er in het algemeen ziek uitzien; baby's kunnen prikkelbaar zijn en slecht drinken
  • in bed of in de broek plassen
  • overgeven
  • een kind jonger dan 2 heeft soms alleen hoge koorts

Koorts is het meest voorkomende teken van een urineweginfectie bij baby's en peuters, al hebben de meeste kinderen met koorts er geen.

Bij ouderen of kwetsbare mensen, ook mensen met dementie of een katheter, kan een urineweginfectie nieuwe verwardheid of onrust geven, meer urineverlies of rillingen, soms zonder het gebruikelijke branderige gevoel.

Wie krijgt sneller een urineweginfectie?

Je krijgt sneller een urineweginfectie als je:

  • een vrouw bent
  • kort geleden seks hebt gehad (een urineweginfectie is geen soa, maar bij seks kunnen bacteriën richting de plasbuis worden geduwd)
  • door de overgang bent, of zaaddodende middelen gebruikt
  • zwanger bent
  • ouder bent of een jong kind
  • iets hebt wat de plas tegenhoudt, zoals een vergrote prostaat of nierstenen
  • al eerder een urineweginfectie hebt gehad
  • diabetes, een katheter, een dwarslaesie of een verminderde weerstand hebt

Hoe wordt een urineweginfectie vastgesteld?

Vaak kan een apotheker of arts het al aan je klachten zien, en is een urinetest niet altijd nodig.

  • Urineonderzoek (dipstick-test): kijkt in je plas naar signalen van een infectie, zoals witte bloedcellen, nitriet en bloed. Dezelfde test kan ook andere problemen opsporen, zoals suiker in de plas door diabetes (HbA1c meet de bloedsuiker).
  • Urinekweek: een monster gaat naar een lab, waar de bacteriën worden gekweekt. Dat duurt ongeveer 1 tot 2 dagen en laat zien welke bacteriën de infectie veroorzaken en welk antibioticum werkt. Een kweek wordt vooral gedaan bij steeds terugkerende urineweginfecties, bij mannen, in de zwangerschap, bij kinderen en bij infecties die niet overgaan.

Bacteriën zonder klachten: heb je geen klachten van een urineweginfectie, dan hoeven bacteriën in je plas meestal niet met antibiotica te worden behandeld.

Steeds terugkerende nierbekkenontstekingen kunnen de nieren op den duur aantasten. In onze gids over nierziekte lees je de signalen van nierproblemen.

Hoe wordt een urineweginfectie behandeld?

  • Apothekers kunnen veel vrouwen van 16 tot 64 jaar die niet zwanger zijn behandelen, met dezelfde medicijnen die een huisarts kan voorschrijven.
  • Een huisarts kan zelfzorg en een pijnstiller aanraden, een korte kuur antibiotica voorschrijven, of je vragen 48 uur af te wachten of het vanzelf overgaat voordat je met antibiotica begint.
  • Een nierbekkenontsteking wordt behandeld met antibiotica, meestal 7 tot 14 dagen; sommige mensen, bijvoorbeeld als ze zwanger zijn of een chronische aandoening hebben, worden in het ziekenhuis behandeld.

Krijg je antibiotica: maak de kuur helemaal af, precies zoals voorgeschreven, ook als je je beter voelt. Bewaar ze niet en geef ze niet aan anderen. Ga opnieuw naar je arts als je binnen 48 uur niet opknapt, of als je je slechter voelt.

Zelfzorg:

  • neem paracetamol tegen pijn of hoge koorts; volg de bijsluiter of vraag het je apotheker, en geef kinderen een drankje
  • rust uit, en drink genoeg zodat je plas licht van kleur blijft
  • laat vruchtensap, koffie en alcohol staan zolang je klachten hebt
  • neem bij een nierbekkenontsteking alleen ibuprofen als een arts dat adviseert, omdat het de kans op nierproblemen kan vergroten

Cranberrysap en zakjes tegen blaasontsteking: er is geen bewijs dat ze klachten verlichten of een urineweginfectie behandelen die al begonnen is. Welk medicijn en hoeveel, dat beslist je arts of apotheker.

Hoe voorkom je een urineweginfectie, en wat als het steeds terugkomt?

Zo verklein je de kans op een urineweginfectie:

  • veeg na het plassen of poepen van voor naar achter
  • drink voldoende, en houd je plas niet op
  • plas kort na de seks
  • draag katoenen ondergoed, en neem liever een douche dan een bad
  • vermijd geparfumeerde zeep, vaginale douches, sprays en poeders rond de vagina en geslachtsdelen, en glijmiddel met zaaddodend middel

Komen urineweginfecties steeds terug (2 in 6 maanden, of 3 in 12 maanden), ga dan naar je huisarts. Mogelijkheden zijn een ander antibioticum, een lage dosis antibiotica gedurende maximaal 6 maanden, vaginaal oestrogeen rond of na de overgang, of een verwijzing naar een specialist. D-mannose of cranberryproducten kunnen sommige mensen helpen om een nieuwe blaasontsteking te voorkomen; overleg eerst met een arts als je zwanger bent.

Wanneer naar de dokter

Maak een afspraak

  • Pijn of branden bij het plassen, of vaker plassen, bij een vrouw van 16 tot 64 jaar die niet zwanger is: ga binnen een à twee dagen naar de apotheker of huisarts.
  • Zwanger, 65 of ouder, een man, diabetes, een verminderde weerstand of een katheter, of klachten van een urineweginfectie bij een kind van 15 of jonger: maak vandaag nog een spoedafspraak bij de huisarts of vraag vandaag dringend advies.
  • Bloed in je plas, pijn in je zij of onderrug, hoge koorts of rillingen, een temperatuur lager dan 36°C, of de hele dag niet geplast: vraag vandaag nog dringend medisch advies.
  • Niet beter binnen 48 uur na de start van de behandeling, of snel erger worden: vraag vandaag nog dringend advies.
  • 2 urineweginfecties in 6 maanden, of 3 in 12 maanden: ga naar je huisarts voor steeds terugkerende urineweginfecties.

Haal nu spoedhulp (bel het lokale alarmnummer) als iemand dit heeft:

  • verwardheid, sufheid of moeite met praten
  • heel snel ademen, of een koude, bleke, blauwe of vlekkerige huid, terwijl iemand zich erg ziek voelt
  • een baby jonger dan 3 maanden met een temperatuur van 38°C of hoger

De meeste urineweginfecties zijn goed te behandelen. Deze signalen kunnen wijzen op sepsis (bloedvergiftiging), een ernstige reactie op een infectie, of op een ernstige ziekte bij een jonge baby, en kunnen niet wachten. Rijd niet zelf.

Branderig plassen, of een urine-uitslag die je niet begrijpt? Praat het door.

Saluvo luistert naar je klachten, in je eigen woorden en taal, kijkt eerst naar alarmsignalen en vertelt je of je bij de apotheker, de huisarts of de spoedzorg moet zijn, en hoe snel. Heb je al een uitslag van een urinetest? Saluvo legt elke waarde uit.

Vraag over mijn klachten

Gratis om te beginnen. Beschrijf wat je voelt in je eigen woorden en taal.

Veelgestelde vragen

  • Meestal pijn, branden of prikken bij het plassen, en vaker of dringender moeten plassen, ook als er maar weinig komt. Een troebele of vies ruikende plas en druk laag in de buik komen ook vaak voor. Bij ouderen kan nieuwe verwardheid het eerste signaal zijn; bij baby's hoge koorts.

  • Sommige lichte blaasontstekingen gaan vanzelf over. Daarom stelt een huisarts soms voor om 48 uur af te wachten voordat je antibiotica neemt. Maar een urineweginfectie bij een man, een kind, een zwangere vrouw of een oudere, of een infectie met signalen dat de nieren meedoen zoals koorts of rugpijn, moet snel behandeld worden. Worden de klachten niet beter, vraag dan advies.

  • Signalen van een nierbekkenontsteking zijn hoge koorts, rillingen of koude rillingen, pijn in je zij of onderrug net onder de ribben, misselijk zijn of overgeven, en je erg ziek voelen. Dan heb je dezelfde dag nog een spoedafspraak bij de huisarts of dringend medisch advies nodig. Verwardheid of sufheid betekent: spoedhulp.

  • Een blaasontsteking wordt vaak binnen een paar dagen beter, en snel zodra je met antibiotica begint. Ga opnieuw naar je arts als je binnen 48 uur na de start van de behandeling niet beter bent. Een nierbekkenontsteking wordt 7 tot 14 dagen behandeld, en meestal voelen mensen zich na ongeveer 2 weken beter.

  • Ja, al komt het bij mannen veel minder vaak voor dan bij vrouwen. Een urineweginfectie bij een man vraagt altijd om een spoedafspraak bij de huisarts of dringend advies, omdat het te maken kan hebben met de prostaat of een verstopping, en meestal wordt er een urinekweek gedaan. Diabetes, een katheter of een vergrote prostaat maken een urineweginfectie waarschijnlijker.

  • Nee. Door seks kan een urineweginfectie waarschijnlijker worden, omdat bacteriën richting de plasbuis worden geduwd, maar een urineweginfectie wordt niet zoals een soa (seksueel overdraagbare aandoening) tussen partners doorgegeven. Sommige soa's geven wel een vergelijkbaar branderig gevoel, dus een arts test daar misschien ook op.

  • Er is geen bewijs dat cranberrysap of zakjes tegen blaasontsteking klachten verlichten of een urineweginfectie behandelen die al begonnen is. Cranberry- of D-mannoseproducten kunnen sommige mensen helpen om een nieuwe blaasontsteking te voorkomen. Genoeg water drinken zodat je plas licht van kleur blijft, is de eenvoudigste hulp.

  • Hoge koorts, er in het algemeen ziek uitzien, in bed of in de broek plassen, en overgeven; baby's kunnen prikkelbaar zijn en slecht drinken, en een kind jonger dan 2 heeft soms alleen hoge koorts. Een kind met klachten van een urineweginfectie heeft een spoedafspraak bij de huisarts nodig, en een baby jonger dan 3 maanden met een temperatuur van 38°C of hoger moet meteen naar een arts.

  • Bij ouderen of kwetsbare mensen kan een infectie plotselinge verwardheid of onrust geven (delier), soms zonder het gebruikelijke branderige gevoel bij het plassen. Nieuwe verwardheid moet altijd dezelfde dag door een arts worden bekeken, en verwardheid met sufheid of moeite met praten vraagt om spoedhulp.

  • Een dipstick-test van de urine (urineonderzoek) zoekt naar signalen van een infectie, zoals witte bloedcellen en nitriet. Een urinekweek laat de bacteriën in ongeveer 1 tot 2 dagen in een lab groeien en laat zien welk antibioticum werkt. Bij een eenvoudige blaasontsteking bij een vrouw is een test niet altijd nodig.

  • Steeds terugkerende urineweginfecties komen vaak voor, vooral bij vrouwen, na de overgang, bij diabetes, of als iets de plas tegenhoudt. Heb je er 2 in 6 maanden of 3 in 12 maanden, ga dan naar je huisarts: mogelijkheden zijn een urinekweek, een ander antibioticum, een tijdje een lage dosis antibiotica, vaginaal oestrogeen of een verwijzing naar een specialist.

  • Een urineweginfectie in de zwangerschap vraagt om een spoedafspraak bij de huisarts of dringend advies, dezelfde dag nog, omdat de infectie zich sneller naar de nieren verspreidt en de behandeling moet passen bij de zwangerschap. Neem geen enkel medicijn of middel zonder het eerst aan je arts, verloskundige of apotheker te vragen.

  • Niet altijd. Sommige lichte blaasontstekingen gaan vanzelf over, en bacteriën in de plas zonder klachten hoeven meestal niet behandeld te worden. Maar veel urineweginfecties hebben wel antibiotica nodig, vooral nierbekkenontstekingen en urineweginfecties bij mannen, kinderen of in de zwangerschap. Krijg je ze voorgeschreven, maak de kuur dan helemaal af en bewaar ze niet of geef ze niet aan anderen.

Tests die helpen

Blog

Bronnen

  1. NHS: Urinary tract infections (UTIs)
  2. NHS: Kidney infection
  3. CDC: Urinary tract infection basics
  4. MedlinePlus: Urinary tract infections
  5. MedlinePlus: Urinalysis
  6. MedlinePlus: Bacteria culture test

Bijgewerkt . Gezondheidsinformatie, geen medisch advies. Je arts kent je hele situatie; bespreek je uitslag met hem of haar.