ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਲੱਛਣ (ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ): ਗ੍ਰੇਡ 1, 2 ਅਤੇ 3 ਦਾ ਮਤਲਬ, ਨਵਾਂ ਨਾਮ MASLD, ਅਤੇ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 30% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 24% ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ:

• ਭਾਰ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ (ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ)। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੈ।
• ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਨਾਮ। ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿਗਰ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਨੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ:

• ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (NAFLD) ਹੁਣ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਗੜਬੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਟੀਐਟੋਟਿਕ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (MASLD) ਹੈ
• ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਸਟੀਐਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ (NASH), ਯਾਨੀ ਸੋਜ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ, ਹੁਣ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਗੜਬੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਟੀਐਟੋਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ (MASH) ਹੈ
• MetALD ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਵੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ

ਨਵੇਂ ਨਾਮ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿ ਲੋਕ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: NAFLD ਅਤੇ MASLD ਇੱਕੋ ਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹਨ।

ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਚਰਬੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਚਰਬੀ ਕਰਕੇ ਸਕੈਨ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਗ੍ਰੇਡ	ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ
ਗ੍ਰੇਡ 1 (ਹਲਕਾ)	ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚਰਬੀ। ਬਹੁਤ ਆਮ, ਅਤੇ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ
ਗ੍ਰੇਡ 2 (ਦਰਮਿਆਨਾ)	ਵੱਧ ਚਰਬੀ; ਜਿਗਰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ
ਗ੍ਰੇਡ 3 (ਗੰਭੀਰ)	ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ; ਸਕੈਨ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ

ਗ੍ਰੇਡ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਚਰਬੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਾਗ਼ (ਸਕਾਰਿੰਗ) ਨਹੀਂ। ਗ੍ਰੇਡ 1 ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਿਗਰ ’ਤੇ ਦਾਗ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਡ 3 ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਗ੍ਰੇਡ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕੋ ਹੈ: ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਵਾਲਾ ਸਕੋਰ (FIB-4) ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਕੈਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੂਗਰ, ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ।

ਕੀ ਗ੍ਰੇਡ 1 ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ: ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਵਾਏ ਸਕੈਨ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

• ਬਹੁਤ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਤਬੀਅਤ ਢਿੱਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
• ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਹਲਕਾ ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੇਅਰਾਮੀ

ਚਾਰ ਸਟੇਜਾਂ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ):

1. ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ (ਸਟੀਐਟੋਸਿਸ): ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ, ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ
2. MASH (ਪਹਿਲਾਂ NASH): ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੈ
3. ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ: ਦਾਗ਼ (ਸਕਾਰਿੰਗ), ਪਰ ਜਿਗਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
4. ਸਿਰੋਸਿਸ: ਗੰਭੀਰ, ਪੱਕੇ ਦਾਗ਼

ਸਿਰੋਸਿਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਯਾਨੀ ਆਖ਼ਰੀ ਸਟੇਜ:

• ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਹਿੱਸਾ ਪੀਲਾ ਹੋਣਾ (ਪੀਲੀਆ)
• ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਜਾਂ ਲੱਤਾਂ, ਗਿੱਟਿਆਂ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ
• ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਖੁਜਲੀ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨੀਲ ਪੈਣਾ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ
• ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ, ਜੀ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ
• ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਮੱਕੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਲਾਲ ਨਾੜੀਆਂ, ਹਥੇਲੀਆਂ ’ਤੇ ਲਾਲ ਧੱਬੇ
• ਉਲਝਣ, ਧਿਆਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਲੜਖੜਾਹਟ
• ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਟੱਟੀ, ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ

ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਸਬੰਧ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੈ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ:

• ਵਾਧੂ ਭਾਰ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਰ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਚਰਬੀ
• ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ, ਪ੍ਰੀ-ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਜਾਂ ਇਨਸੁਲਿਨ ਰਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਹੈ
• ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਜਾਂ ਵਧਿਆ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡ ਹੈ
• ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ) ਹੈ
• PCOS (PCOD) ਹੈ
• ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਖ਼ੁਰਾਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ
• ਉਮਰ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ 19 ਸਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 10% ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਮੋਟਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਕਮਰ ਦੁਆਲੇ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਨਾਲ।

ਸ਼ਰਾਬ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ PCOS ਗਾਈਡ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।

ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਹਿਮ ਹੈ:

• ਜਿਗਰ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ (ALT ਅਤੇ AST)। ਇਹ ਅਕਸਰ ਵਧੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਜਾਂ ਦਾਗ਼ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਨਾਰਮਲ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਰਮਲ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਸਕੈਨ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਡ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। CT ਅਤੇ MRI ਸਕੈਨ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਦਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਸਕੋਰ (FIB-4), ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ, ALT, AST ਅਤੇ ਪਲੇਟਲੈਟਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1.3 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਦਾਗ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰ 1 ਤੋਂ 2 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਕੈਨ (ਇਲਾਸਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ, elastography), ਜਿਵੇਂ FibroScan, ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਗਰ ਕਿੰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ELF ਖ਼ੂਨ ਟੈਸਟ ਦਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਲਿਵਰ ਬਾਇਓਪਸੀ, ਯਾਨੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ, ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਹੈ ਜੋ MASH ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਸਿਰਫ਼ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ (HbA1c), ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਭਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਚਰਬੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਾਗ਼ਾਂ ਦੇ। ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ:

• MASH (ਸੋਜ) ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਵਾਲੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.5 ਤੋਂ 6.5% ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ
• ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
• ਸਿਰੋਸਿਸ ਨਾਲ ਜਿਗਰ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਸਕੋਰ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ, ਡਾਕਟਰ ਓਨੀ ਹੀ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੈ। ਜੋ ਕਾਰਨ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ (ਅਧਰੰਗ) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਇਲਾਜ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਟੇਜਾਂ ਵਿੱਚ। ਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

• ਜੇ ਭਾਰ ਵੱਧ ਹੈ ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਾਓ। ਸਰੀਰ ਦਾ 3 ਤੋਂ 5% ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਜਿਗਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ; 7 ਤੋਂ 10% ਨਾਲ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਾਗ਼ ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰੈਸ਼ ਡਾਇਟ (ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਡਾਇਟ) ਤੋਂ ਬਚੋ: ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਵੱਧ ਤੁਰੋ-ਫਿਰੋ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 150 ਮਿੰਟ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਨਾ। ਭਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਵੀ ਘਟੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕਸਰਤ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
• ਸਿਹਤਮੰਦ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਖਾਓ: ਵੱਧ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ।
• ਸ਼ਰਾਬ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 14 ਯੂਨਿਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ। ਜੇ ਜਿਗਰ ’ਤੇ ਦਾਗ਼ ਹਨ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਛੱਡੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਓ।

ਦਵਾਈਆਂ: ਸਧਾਰਨ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਲਈ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। MASH ਲਈ, ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ pioglitazone ਜਾਂ vitamin E ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, resmetirom (2024 ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ) ਅਤੇ semaglutide (2025 ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ) ਉਸ MASH ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਗ਼ ਹੋਣ ਪਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਦੇ ਨਾਲ।

ਕਿਹੜੀ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲਾ vitamin E, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੁਸਖ਼ੇ ਜਾਂ ‘ਲਿਵਰ ਡੀਟੌਕਸ’ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਲਓ: ਕੁਝ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਮਾਸਿਸਟ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ।