Ngā tohu kōhatu whatukuhu (kidney stones): kei hea te mamae, āhea he ohorere, me pēhea e ārai ai kia kaua e hoki mai

He mamae ohorere, taumaha i tō taha, i tō tuarā rānei, e haere ngaru mai ana? Tērā pea he kōhatu whatukuhu. Anei te āhua o te puta mai, ko ēhea tohu me tiki āwhina i tēnei rā, me ngā mea e āwhina ana kia puta.

I whakahoutia · Ngā mātāpuna

Whakautu poto

He aha ngā tohu o te kōhatu whatukuhu?

I te nuinga kāore he tohu o ngā kōhatu whatukuhu iti, ā, ka puta noa me te kore e kitea. Ko ngā mea rahi ake ka whakaputa he mamae taumaha i te taha o te puku, i te tuarā o raro rānei, e haere ana, e hoki mai ana, ā, ka horapa pea ki te kūwhā (groin), i te nuinga me te hiahia ruaki, te hiahia ki te mimi i ngā wā maha, te mamae ina mimi, te mimi kōrehu, te mimi māwhero, whero, parauri rānei. Ko te kirika nui me ēnei, me tiki āwhina ohorere.

He mōhiohio hauora, ehara i te tohutohu hauora. E mōhio ana tō rata ki tō āhua katoa; pātai ki a ia mō tō hua.

Taha ki te taha

Kōhatu whatukuhu, pokenga ara mimi (UTI) rānei: te rerekētanga o ngā tohu

Ka puta i ngā mea e rua te mamae me ngā rerekētanga o tō mimi, ā, ka taea e te kōhatu te whakaputa pokenga. Anei ngā rerekētanga noa.

Ngā mea ka kitea e koeKōhatu whatukuhuPokenga ara mimi (UTI)
Te mamae matuaHe mamae taumaha i te taha, i te tuarā o raro rānei, e haere ngaru mai ana, i ētahi wā ka horapa ki te kūwhā (groin)He wera, he tiotio rānei ina mimi; he pēhanga i te puku o raro
Te tīmatangaHe ohorere i te nuinga, ina tīmata te kōhatu ki te nekeI te nuinga i roto i te rā kotahi, e rua rānei
Te mimiHe māwhero, whero, parauri rānei; he kōrehu i ētahi wā; he iti noa pea te putaHe kōrehu, he haunga, he toto i ētahi wā
Te haere ki te mimiMe haere i ngā wā maha; he mamae i ētahi wā ina mimiMe haere i ngā wā maha, ohorere hoki
Te hiahia ruakiHe noa i te taha o te mamaeKāore i te nuinga
He kirika nuiEhara i te mea noa: me te kōhatu, he tohu pea o te pokenga i muri i tētahi ārainga, ā, me tiki āwhina ohorereEhara i te mea noa i te pokenga tōngāmimi; me te mamae tuarā, he tohu pea o te pokenga whatukuhu
Te whakamātautauNgā whakamātautau mimi me te toto; he matawai CT (CT scan), he matawai oro (ultrasound) rānei i te hapūtanga me ngā tamariki i raro i te 16 tauHe whakamātautau mimi rākau (dipstick), i ētahi wā he urine culture
Te rongoāNgā rongoā mamae me te inu wai; ngā rongoā hei āwhina kia puta; he tukanga (procedure) mō ngā kōhatu rahiTe tiaki i a koe anō, he paturopi (antibiotics) rānei

Ka taea e te kōhatu me te pokenga te puta tahi. Ka whakamārama tā mātou aratohu UTI i ngā pokenga ara mimi.

Rārangi tohu kōhatu whatukuhu

Tohua ngā mea kua pono i ngā rā torutoru kua hipa. Ka whakaatu te kāri mēnā e tītaha ana ō tohu ki te mamae kōhatu, ki ngā rerekētanga rānei o tō mimi. Kāore he mea e tiakina, e tukuna rānei ki hea.

Rārangi tohu kōhatu whatukuhu

0 o ngā tohu 12 kua tohua

Ngā tohu mamae kōhatu0/6
Ngā rerekētanga o te mimi0/6

Tohua ngā mea kua pono i ngā rā torutoru kua hipa.

Ka whakaraupapa tēnei rārangi i ō tohu hei tauira mā tō rata. Kāore e taea e ia te whakatau he kōhatu whatukuhu tōu: ka puta pea he mamae ōrite i ētahi atu mate, tae atu ki ngā pokenga ara mimi, te appendicitis, ā, i ngā wāhine, ngā raruraru o te hapūtanga.

He aha ngā kōhatu whatukuhu?

Ko ngā kōhatu whatukuhu (kidney stones) he wāhanga mārō, he rite ki te kōhatu iti, ka hanga i tētahi whatukuhu, i ngā whatukuhu e rua rānei, ina kohi ake ngā matū (chemicals) i tō mimi. He iti pea pērā i te kakano one, he rahi pea pērā i te pī, ā, he onge te rahi ake.

He noa: tata ki te 11% o ngā tāne me te 6% o ngā wāhine i Amerika (US) ka pāngia ki tētahi, kotahi te wā neke atu. Ina pāngia koe ki tētahi, he nui ake te tūpono ka pāngia anō.

  • Ko ngā kōhatu iti, i te nuinga kāore he tohu, ā, ka puta i tō mimi me te kore koe e mōhio.
  • Ko ngā kōhatu rahi ake, ko ērā rānei ka mau i te ngongo mai i te whatukuhu ki te tōngāmimi, ka ārai pea i te rere o te mimi, ā, ka puta he mamae taumaha, he toto rānei.
Te momo kōhatuTe tikanga
Calcium (calcium oxalate, calcium phosphate rānei)Ngā momo noa rawa
Uric acidKa hanga pea ina nui rawa te waikawa (acid) i tō mimi
StruviteKa hanga pea i muri i te pokenga ara mimi
CystineHe onge; nā tētahi mate tuku iho

Ka whakamārama tā mātou aratohu uric acid me te gout i te uric acid teitei, ka taea hoki te whakaputa kōhatu.

He aha ngā tohu o ngā kōhatu whatukuhu?

  • he mamae taumaha ka tīmata i te nuinga i te taha o te puku, i te tuarā o raro rānei
  • he mamae e haere ana, e hoki mai ana, ā, ka horapa pea ki te kūwhā (groin), ki ngā raho, huri noa rānei i te kuhunga o te tara
  • te hiahia ruaki, te ruaki rānei
  • te hiahia ki te mimi i ngā wā maha, he iti noa rānei te mimi ka taea te puta
  • he mamae ina mimi
  • he mimi kōrehu, haunga kino rānei
  • he mimi māwhero, whero, parauri rānei (he toto i te mimi)

Ko te kirika nui, ko te wera, te makariri me te wiriwiri rānei me ēnei tohu, he tohu pea o te pokenga, ā, me tiki āwhina ohorere.

He iti, kāore rānei he mamae o ētahi kōhatu iti. Ka puta te mamae taumaha i te nuinga ina neke te kōhatu i te whatukuhu ki waho, ā, ka ārai i te ngongo e kawe ana i te mimi ki te tōngāmimi.

He aha ngā take o ngā kōhatu whatukuhu, ā, ko wai ka pāngia?

Ka hanga ngā kōhatu whatukuhu ina kohi ake ngā matū pērā i te calcium, te oxalate me te phosphorus i tō mimi. He nui ake te tūpono ka pāngia koe mēnā:

  • kāore koe e inu wai kia rawaka
  • he metabolic syndrome tōu, he taumaha nui rānei koe
  • e kai ana koe i ētahi rongoā, tae atu ki te aspirin, ngā antacids, ngā diuretics me ētahi paturopi (antibiotics) (kaua e whakamutu i tētahi rongoā kua tuhia me te kore e pātai ki tō rata)
  • he nui te pūmua, he iti te muka o tō kai, he nui rānei te tote
  • he iti tō korikori, e takoto ana rānei koe i te moenga
  • he auau ō pokenga whatukuhu, pokenga mimi rānei
  • he hītori i tō whānau o ngā kōhatu whatukuhu
  • kua pāngia kē koe ki ngā kōhatu whatukuhu i mua

Ka whakamārama tā mātou aratohu UTI i ngā pokenga ara mimi, ka taea te whakaputa kōhatu struvite.

Me pēhea e whakatauria ai ngā kōhatu whatukuhu?

I te nuinga ka mōhio te rata i ō tohu. Tērā pea ko ēnei ngā whakamātautau:

  • ngā whakamātautau mimi, mō te toto me te pokenga
  • ngā whakamātautau toto, tae atu ki te mahi a ngā whatukuhu (creatinine me te eGFR), te calcium me te uric acid
  • he matawai CT (CT scan) mō ngā pakeke he mamae taumaha tō rātou, hei whakaatu i te rahi me te wāhi o te kōhatu
  • he matawai oro (ultrasound) hei utu, i te hapūtanga me ngā tamariki i raro i te 16 tau

Mēnā ka puta he kōhatu i a koe, tērā pea ka tonoa koe kia kohia, kia whakamātautau ai te taiwhanga he aha i hanga ai. Ka āwhina tērā ki te mōhio me pēhea te ārai i te kōhatu e whai ake nei.

Me pēhea e rongoātia ai ngā kōhatu whatukuhu?

Ka taea te rongoā te nuinga o ngā kōhatu whatukuhu ki te kāinga mā te rongoā, ahakoa ka mamae tonu pea, ā, tērā pea ka roa ki ngā wiki torutoru i mua i te putanga. Tērā pea ka hoatu e te rata ki a koe:

  • ngā rongoā mamae
  • he rongoā ārai ruaki
  • he rongoā hei āwhina kia puta te kōhatu i tō mimi

Ka tohutohutia koe kia nui te inu wai.

Ko ngā kōhatu rahi ake, ko ngā kōhatu rānei e ārai ana i te rere o te mimi, e whakaputa ana rānei i te mamae taumaha, tērā pea me whai tukanga (procedure):

  • Shock wave lithotripsy: ka wāwāhi ngā ngaru ohooho (shock waves) mai i waho o te tinana i te kōhatu hei wāhanga iti, ā, ka puta ērā i a koe.
  • Ureteroscopy: ka kuhua tētahi ngongo kikokore mā te urethra kia tangohia, kia wāwāhia rānei te kōhatu; i te nuinga ka taea e koe te hoki ki te kāinga i taua rā tonu.
  • Percutaneous nephrolithotomy (PCNL): ka tangohia te kōhatu mā tētahi motunga iti i te tuarā; tērā pea ka noho koe ki te hōhipera mō ētahi rā.

Ko tēhea rongoā, ā, e hia te nui, mā tō rata e whakatau. Mēnā he raruraru whatukuhu tōu, kāore e tika ētahi rongoā mamae, nō reira pātai ki tētahi rata, kaiwhakarite rongoā (pharmacist) rānei i mua i te kai i tētahi.

Me pēhea e ārai ai kia kaua ngā kōhatu whatukuhu e hoki mai?

  • Kia nui te inu wai: ka tohutohutia ngā pakeke kia inu i te 2.5 ki te 3 rita i te rā, ā, ngā tamariki i te 1 ki te 2 rita, ki te kore tētahi rata i kī kia whakaitihia ō inu. Ko te mimi pōuri, he tohu me nui ake tō inu.
  • Tāpirihia he wai rēmana hou ki te wai; kei roto i ngā hua citrus te citrate, e āwhina ana ki te ārai i ngā tioata (crystals) kei hanga hei kōhatu.
  • Kaua e nui rawa te inu i ngā inu mirumiru (fizzy), ngā inu caffeine, ngā inu waipiro rānei.
  • Kia rawaka te calcium mai i te kai. Kāore te calcium mai i te kai e whakapiki i tō tūpono ki ngā kōhatu, nō reira kaua e whakakorea.
  • Kia iti iho te tote: me iti iho i te 6 g i te rā mō ngā pakeke.
  • Whakaitihia te pūmua kararehe, pērā i te mīti, ngā hēki me te ika, ā, tāpirihia he pūmua tipu.
  • Kia ora tonu tō taumaha.
  • Mēnā kua pāngia koe ki ngā kōhatu calcium oxalate, tērā pea ka tohutohu tō rata kia whakaitihia ngā kai nui te oxalate, pērā i te spinach, te rhubarb, ngā nati me te wheat bran.

Ka tukuna ki ētahi tāngata he rongoā hei ārai i ngā kōhatu, i runga i te momo, pērā i te potassium citrate, i te allopurinol rānei mō ngā kōhatu uric acid. Kaua e whakarerekē nui i tō kai me te kore e kōrero tuatahi ki tō rata.

Āhea kite ai i te rata

Whakaritea he hui ki te rata

  • He mamae taumaha i tō taha, i tō tuarā o raro rānei, he mamae rānei e haere ngaru mai ana: tikina he hui GP ohorere, he tohutohu hauora ohorere rānei i tēnei rā.
  • Ngā tohu kōhatu whatukuhu me te kirika nui, me te wera, te makariri, te wiriwiri rānei: tikina he tohutohu hauora ohorere i tēnei rā.
  • He toto i tō mimi, he mamae, he wera rānei ina mimi: kite i tētahi GP i roto i te rā kotahi, e rua rānei, ā, tikina he tohutohu ohorere i tēnei rā mēnā he mamae taumaha anō tōu, he kirika rānei.
  • E rongoātia ana koe ki te kāinga mō tētahi kōhatu, ā, kāore te mamae e māmā haere, e ruaki ana rānei koe, kāore hoki e taea te pupuri wai: tikina he tohutohu hauora i taua rā tonu.
  • Kua pāngia kē ki ngā kōhatu whatukuhu i mua: pātai ki tō GP mō ngā whakamātautau hei kimi i te take, me ngā mea e āwhina ana ki te ārai i tētahi atu.

Tikina he āwhina ohotata ināianei (waea atu ki te nama ohotata o tō rohe) mēnā kei tētahi tangata:

  • kāore rawa i taea te mimi
  • he mamae i te taha, i te tuarā rānei me te kirika nui me te wiriwiri, ā, kei te rangirua, kei te hiamoe, kei te tino māuiui rānei
  • he mamae tino taumaha kāore e āwhinatia e ngā rongoā mamae, me te ruaki kāore e mutu

Ka puta noa te nuinga o ngā kōhatu whatukuhu mā ngā rongoā mamae me te inu wai nui. Ko ēnei tohu he tohu pea o tētahi whatukuhu kua ārai, kua pokea hoki, ā, e kore e taea te tatari. Kaua e taraiwa i a koe anō.

He mamae i tō taha, i tō tuarā rānei, he toto rānei i tō mimi? Kōrerotia.

Ka whakarongo a Saluvo ki ō tohu, i ō ake kupu, i tō ake reo, ka tirotiro tuatahi i ngā tohu whakatūpato, ā, ka kī atu ko tēhea rata hei kite māu, ā, kia hohoro pēhea. He hua whakamātautau mimi, whatukuhu rānei kē tōu? Ka whakamāramatia e ia ia uara.

Pātai mō aku tohu

Kore utu te tīmata. Kōrerotia tō āhua i ō ake kupu, i tō ake reo.

Ngā pātai a te iwi

  • I te nuinga he mamae ohorere, taumaha i te taha o te puku, i te tuarā o raro rānei, e haere ana, e hoki mai ana pērā i te ngaru, ā, ka horapa pea ki te kūwhā (groin). He noa anō te hiahia ruaki, te hiahia ki te mimi i ngā wā maha, te mamae ina mimi, me te mimi māwhero, whero, parauri rānei. Kāore pea he tohu rawa o ngā kōhatu iti.

  • I te nuinga i te taha o te puku, i te tuarā o raro rānei, i te taha kotahi. I te neke o te kōhatu, ka horapa pea te mamae ki te puku o raro me te kūwhā (groin), ki ngā raho, huri noa rānei i te kuhunga o te tara. He maha ngā wā ka haere ngaru mai, ā, ka tino taumaha pea.

  • Ka puta pea ngā kōhatu iti i roto i ngā rā torutoru me te kore koe e mōhio. Ko ētahi atu, tērā pea ka roa ki ngā wiki torutoru kia puta, ahakoa me ngā rongoā āwhina. Ka āwhina te inu wai nui. Kite i tētahi rata mēnā kāore te mamae e māmā haere, ā, tikina he āwhina ohorere mō te kirika nui, mēnā rānei kāore e taea e koe te mimi.

  • Āe, ka puta te nuinga o ngā kōhatu whatukuhu i tō mimi me te kore tukanga (procedure), inarā ngā mea iti, me te āwhina o ngā rongoā mamae, te inu wai nui, ā, i ētahi wā he rongoā. Ko ngā kōhatu rahi ake, ko ērā rānei e ārai ana i te rere o te mimi, e whakaputa ana rānei i te mamae taumaha, tērā pea me whai tukanga hei wāwāhi, hei tango rānei.

  • Ina rahi, ina ārai i te rere o te mimi, ina whakaputa i te mamae kāore e taea e ngā rongoā mamae te whakahaere, ina puta tahi me te kirika nui, te pokenga rānei, ina kore rānei e puta. Ka whakaatu te matawai i te rahi me te wāhi o te kōhatu, ā, mā tō rata e whakatau mēnā me whai i te rongoā ngaru ohooho (shock wave), i te ureteroscopy, i te pokanga (surgery) rānei.

  • Ka tohutohutia ngā pakeke kia inu i te 2.5 ki te 3 rita pea o te wai i te rā, ā, ngā tamariki i te 1 ki te 2 rita, ki te kore tētahi rata i kī kia whakaitihia ō inu, pērā i te rahunga manawa, rahunga whatukuhu rānei. Ko te mimi pōuri, he tohu me nui ake tō inu. Ka āwhina pea te tāpiri i te wai rēmana hou.

  • Mā te nui o te tote me te pūmua kararehe e kaha ake ai te puta o ngā kōhatu. Mō te hunga kua pāngia ki ngā kōhatu calcium oxalate, tērā pea me whakaiti i ngā kai nui te oxalate, pērā i te spinach, te rhubarb, ngā nati me te wheat bran. Kaua e whakakorea ngā kai nui te calcium, ā, kōrero ki tō rata i mua i te whakarerekē nui i tō kai.

  • Kāo. Kāore te calcium mai i te kai e whakapiki i tō tūpono ki ngā kōhatu calcium oxalate, ā, kāore e tūtohutia te whakakore. Kia rawaka te calcium i tō kai. Pātai ki tō rata i mua i te kai i ngā pire calcium āpiti (supplements).

  • Āe. Ina pāngia koe ki tētahi kōhatu whatukuhu, he nui ake te tūpono ka pāngia anō. Ka āwhina te inu wai nui, te whakaiti i te tote me te pūmua kararehe, te pupuri i te taumaha ora, me te kimi he aha i hanga ai tō kōhatu, ki te ārai i te mea e whai ake nei. Pātai ki tō GP mō ngā whakamātautau.

  • He onge ngā raruraru ina rongoātia. Ko te kōhatu e ārai ana i te rere o te mimi, ka whakaputa pea i te pokenga, tae atu ki te pokenga whatukuhu, ā, ā te wā ka pā pea ki te pai o te mahi a te whatukuhu. Koia, ko te kirika nui me ngā tohu kōhatu, ko te kore rānei e taea te mimi, me tiki āwhina ohorere.

  • I te nuinga ka puta i te kōhatu whatukuhu he mamae taumaha e haere ngaru mai ana i te taha, i te tuarā rānei, he maha ngā wā me te toto i te mimi. I te nuinga ka puta i te pokenga ara mimi he wera ina mimi me te hiahia ki te haere i ngā wā maha. Ka taea te puta tahi, ā, ka taea e te rata te wehe i a rāua mā ngā whakamātautau mimi, ā, i ētahi wā he matawai.

  • Ko ngā kōhatu whatukuhu i te hapūtanga, me tiaki e tētahi rata. Ka whakamahia te matawai oro (ultrasound) hei utu mō te matawai CT. Mēnā e hapū ana koe, ā, he mamae i te taha, i te tuarā rānei, he kirika nui, he toto rānei i tō mimi, tikina he tohutohu hauora ohorere i taua rā tonu, ā, pātai i mua i te kai i tētahi rongoā.

  • Kāo, ehara te pia i te rongoā. Ko te inu nui i ngā inu waipiro tētahi o ngā mea e tohutohutia ana kia karohia, ā, ko te wai te inu pai rawa hei āwhina kia puta ngā kōhatu, hei ārai hoki i ngā mea hou. Pātai ki tētahi rata i mua i te whakamātau i tētahi rongoā kāinga.

Ngā whakamātautau e āwhina ana

Rangitaki

Ngā mātāpuna

  1. NHS: Kidney stones
  2. NIDDK (NIH): Kidney stones, definition and facts
  3. NIDDK (NIH): Kidney stones, symptoms and causes
  4. NIDDK (NIH): Kidney stones, treatment
  5. NIDDK (NIH): Eating, diet and nutrition for kidney stones
  6. MedlinePlus: Kidney stones

I whakahoutia . He mōhiohio hauora, ehara i te tohutohu hauora. E mōhio ana tō rata ki tō āhua katoa; pātai ki a ia mō tō hua.