သွေးတိုးနှင့် သွေးပေါင်ကျ လက္ခဏာများ- လက္ခဏာများ၊ သွေးပေါင်ချိန် ဂဏန်းများနှင့် ဘယ်အချိန် အရေးယူရမလဲ

သွေးတိုးက နေမကောင်းသလို ခံစားရအောင် လုပ်တာ ရှားပေမယ့် သွေးပေါင်ကျကတော့ ခံစားရလေ့ ရှိပါတယ်။ နှစ်မျိုးစလုံး ဘယ်လို ပေါ်တတ်သလဲ၊ သင့်သွေးပေါင်ချိန် ဂဏန်းတွေ ဘာဆိုလိုသလဲ၊ ဘယ်လက္ခဏာတွေက စောင့်လို့ မရဘူးလဲဆိုတာ ဒီမှာ ရှင်းပြထားပါတယ်။

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် · ကိုးကားချက်များ

အမြန်အဖြေ

သွေးတိုး (သွေးပေါင်ချိန် မြင့်ခြင်း) နဲ့ သွေးပေါင်ကျ (သွေးပေါင်ချိန် နိမ့်ခြင်း) လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

သွေးတိုးက အများအားဖြင့် ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်လို့ သိနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းက သွေးပေါင်ချိန် တိုင်းကြည့်တာပါ။ အရမ်းမြင့်နေရင်တော့ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်း ဒါမှမဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သွေးပေါင်ကျ (90/60 အောက်) ကတော့ မတ်တပ်ထရပ်ရင် ခေါင်းမူးခြင်း ဒါမှမဟုတ် မူးဝေခြင်း၊ ပျို့ချင်ခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ဒါမှမဟုတ် မူးလဲခြင်းတို့နဲ့ ပိုပြီး ပေါ်လေ့ရှိပါတယ်။

ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။

ယှဉ်ကြည့်ရန်

သွေးတိုးနှင့် သွေးပေါင်ကျ- လက္ခဏာများ ဘယ်လို ကွာသလဲ

သွေးတိုးက အများအားဖြင့် လက္ခဏာမပြဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမှ ထိခိုက်မှု ဖြစ်စေပါတယ်။ သွေးပေါင်ကျကတော့ အန္တရာယ်မရှိတာ များပေမယ့် အထူးသဖြင့် မတ်တပ်ထရပ်တဲ့အခါ သိသိသာသာ ခံစားရတတ်ပါတယ်။

သင် သတိထားမိတာသွေးတိုး (သွေးပေါင်ချိန် မြင့်ခြင်း)သွေးပေါင်ကျ (သွေးပေါင်ချိန် နိမ့်ခြင်း)
သွေးပေါင်ချိန် ဂဏန်းဆေးခန်းမှာ 140/90 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့် (အိမ်မှာ 135/85)၊ အမေရိကန် လမ်းညွှန်ချက်မှာ 130/80 ကစ90/60 အောက်
အများဆုံး ခံစားရတာအများအားဖြင့် ဘာမှ မခံစားရခေါင်းမူး ဒါမှမဟုတ် မူးဝေ၊ အထူးသဖြင့် မတ်တပ်ထရပ်ရင်
ခေါင်းခေါင်းကိုက်၊ အဓိကအားဖြင့် အရမ်းမြင့်နေချိန်တချို့မှာ ခေါင်းကိုက်
မျက်လုံးအမြင်ဝေဝါး၊ အဓိကအားဖြင့် အရမ်းမြင့်နေချိန်မတ်တပ်ထရပ်ရင် အမြင် ဝေဝါး ဒါမှမဟုတ် မှုန်ပြီး မည်းမှောင်သွား
နှလုံးနှင့် ရင်ဘတ်အရမ်းမြင့်ရင် ရင်ဘတ်အောင့်နှလုံးခုန်မြန် ဒါမှမဟုတ် တဖျပ်ဖျပ် ခုန်
မူးလဲခြင်းရှားမူးလဲ ဒါမှမဟုတ် မူးလဲလုနီးပါး ဖြစ်
အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းအသက်အရွယ်၊ မိသားစုရာဇဝင်၊ ဆား၊ ကိုယ်အလေးချိန်၊ အရက်၊ ဆေးလိပ်၊ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုမတ်တပ် အမြန်ထရပ်ခြင်း၊ ရေဓာတ်ခန်းခြင်း၊ ဆေးဝါးတချို့၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ အလွန်ကြံ့ခိုင်ခြင်း
အဓိက အန္တရာယ်နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာရင် နှလုံးဖောက်ခြင်း (heart attack)၊ လေဖြတ်ခြင်းနဲ့ ကျောက်ကပ်ရောဂါလဲကျပြီး ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ရုတ်တရက် ကျသွားရင် ရှော့ (shock) ဖြစ်နေတာ ဖြစ်နိုင်

နေလို့ကောင်းနေတာက သွေးပေါင်ချိန် ပုံမှန်ဖြစ်တယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ သိနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းက တိုင်းကြည့်တာဖြစ်ပြီး တစ်ကြိမ်တည်း တိုင်းထားတာနဲ့ ရောဂါ အတည်ပြုလို့ မရပါဘူး။

သွေးပေါင်ချိန် လက္ခဏာ စစ်ဆေးစာရင်း

သင်နဲ့ ကိုက်ညီတာတွေကို အမှန်ခြစ်ပါ။ သင့်အဖြေတွေက သွေးတိုးဘက် ယိမ်းသလား၊ သွေးပေါင်ကျဘက် ယိမ်းသလားဆိုတာ ကတ်က ပြပေးပါလိမ့်မယ်။ ဘာကိုမှ သိမ်းဆည်းခြင်း၊ ဘယ်နေရာကိုမှ ပို့ခြင်း မရှိပါဘူး။

သွေးပေါင်ချိန် လက္ခဏာ စစ်ဆေးစာရင်း

လက္ခဏာ 14 ခုအနက် 0 ခု အမှန်ခြစ်ထားသည်

သွေးတိုး သဲလွန်စများ0/6
သွေးပေါင်ကျ လက္ခဏာများ0/8

သင်နဲ့ ကိုက်ညီတာ မှန်သမျှကို အမှန်ခြစ်ပါ။ သွေးတိုးက အများအားဖြင့် ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်လို့ ဘယ်စစ်ဆေးစာရင်းထက်မဆို သွေးပေါင်ချိန် တိုင်းကြည့်တာက ပိုအရေးကြီးတယ်ဆိုတာ သတိရပါ။

ဒီစစ်ဆေးစာရင်းက သင့်ဆရာဝန်အတွက် လက္ခဏာတွေကို ပုံစံတစ်ခုအဖြစ် စီပေးတာပါ။ သွေးတိုး ဒါမှမဟုတ် သွေးပေါင်ကျကို အတည်ပြု ရောဂါရှာဖွေပေးနိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး- သွေးပေါင်ချိန် တိုင်းမှသာ သိနိုင်ပြီး သွေးတိုးက ဘာလက္ခဏာမှ လုံးဝ မပြတာ များပါတယ်။

သွေးပေါင်ချိန် ဂဏန်းတွေက ဘာကို ဆိုလိုသလဲ။

သွေးပေါင်ချိန် (BP) တိုင်းထားတဲ့ အဖြေမှာ 120/80 လိုမျိုး ဂဏန်း နှစ်ခု ပါပြီး ပြဒါး မီလီမီတာ (mmHg) နဲ့ တိုင်းပါတယ်-

  • အပေါ်ဂဏန်း (systolic) က နှလုံးခုန်တဲ့အခါ သွေးလွှတ်ကြောထဲက အမြင့်ဆုံး ဖိအားပါ။
  • အောက်ဂဏန်း (diastolic) က နှလုံးခုန်ချက်တွေကြားမှာ နှလုံး ပြန်လျော့ချိန်ရဲ့ အနိမ့်ဆုံး ဖိအားပါ။

ဂဏန်း နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခု မြင့်နေတာနဲ့ မြင့်တယ်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဗြိတိန် (UK) နဲ့ အမေရိကန် (US) လမ်းညွှန်ချက်တွေက နယ်နိမိတ်ကို အနည်းငယ် ကွဲပြားစွာ သတ်မှတ်ကြပါတယ်-

သွေးပေါင်ချိန် (mmHg)UK (NHS)US (American Heart Association)
90/60 အောက်နိမ့်နိမ့်
90/60 မှ 119/79ကျန်းမာသည့် အဆင့်ပုံမှန်
120/80 မှ 139/89အကောင်းဆုံးထက် မြင့်- ပိုခဏခဏ တိုင်းပါမြင့်စပြု (120 မှ 129 နှင့် 80 အောက်) ဒါမှမဟုတ် stage 1 (130 မှ 139 ဒါမှမဟုတ် 80 မှ 89)
140/90 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့်မြင့် (အိမ်သုံးစက်မှာ 135/85 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့်)stage 2
180/120 ထက် မြင့်အလွန်မြင့်- နေ့ချင်း အကြံဉာဏ် ယူပါပြင်းထန်- လက္ခဏာ ရှိရင် အရေးပေါ်

သင့်အတွက် ဘယ်ပန်းတိုင် သက်ဆိုင်သလဲဆိုတာ ဆရာဝန်က ပြောပြပါလိမ့်မယ်။ ပန်းတိုင်တွေက အသက်အရွယ်၊ ဆီးချို၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းပေါ် မူတည်ပြီး ကွာနိုင်ပါတယ်။

သွေးတိုး (သွေးပေါင်ချိန် မြင့်ခြင်း) ရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

အများအားဖြင့် ဘာမှ မရှိပါဘူး။ သွေးတိုးရောဂါ (hypertension) က အရမ်း အဖြစ်များပြီး လူအများက ကိုယ့်မှာ ရှိမှန်း မသိဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက္ခဏာမပြတဲ့ ရောဂါ (silent condition) လို့ မကြာခဏ ခေါ်ကြတာပါ။

ရှားရှားပါးပါး၊ အဓိကအားဖြင့် အရမ်းမြင့်နေတဲ့အခါမှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်-

  • ခေါင်းကိုက်ခြင်း
  • အမြင်ဝေဝါးခြင်း
  • ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း

လူအများက မျက်နှာ နီရဲပူထူတာ၊ နှာခေါင်းသွေးလျှံတာ ဒါမှမဟုတ် တင်းမာနေသလို ခံစားရတာကနေ သွေးတိုးနေမှန်း သိနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြပေမယ့် ဒါတွေက ယုံကြည်လို့ရတဲ့ လက္ခဏာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ နေလို့ကောင်းနေတာက သွေးပေါင်ချိန် ပုံမှန်ဖြစ်တယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။

အရေးပေါ် ဖြစ်တဲ့အခါ- သွေးပေါင်ချိန် 180/120 ထက် မြင့် နေပြီး ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ကျောနာခြင်း၊ ထုံခြင်း၊ အားပျော့ခြင်း၊ အမြင် ပြောင်းလဲခြင်း ဒါမှမဟုတ် စကားပြောရခက်ခြင်း တစ်ခုခုနဲ့အတူ ဖြစ်ရင် နှလုံး၊ ဦးနှောက်၊ ကျောက်ကပ် ဒါမှမဟုတ် မျက်လုံး ထိခိုက်နေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။ ဒီလောက် မြင့်နေပေမယ့် ဒီလက္ခဏာ တစ်ခုမှ မရှိရင် တစ်မိနစ်လောက် စောင့်ပြီး ပြန်တိုင်းပါ၊ ဒီလောက် မြင့်နေတုန်းဆိုရင် နေ့ချင်း ဆရာဝန်ကို ဆက်သွယ်ပါ။

သွေးပေါင်ကျ (သွေးပေါင်ချိန် နိမ့်ခြင်း) ရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

သွေးပေါင်ကျ (hypotension) ဆိုတာ သွေးပေါင်ချိန် 90/60 အောက် ဖြစ်နေတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ လူအများ၊ အထူးသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ ကြံ့ခိုင်တဲ့ လူငယ်တွေမှာ သွေးပေါင်ချိန် နိမ့်နေပေမယ့် လုံးဝ နေကောင်းကြပါတယ်။ အောက်ပါလို လက္ခဏာတွေ ဖြစ်စေမှသာ ဂရုစိုက်ဖို့ လိုပါတယ်-

  • ခေါင်းမူးခြင်း ဒါမှမဟုတ် မူးဝေခြင်း
  • ပျို့ချင်ခြင်း
  • အမြင်ဝေဝါးခြင်း
  • အားနည်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် အရမ်း မောပန်းခြင်း
  • စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း
  • မူးလဲခြင်း

လက္ခဏာတွေက မတ်တပ်ထရပ်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ဟန်အနေအထား အမြန် ပြောင်းတဲ့အခါ ဖြစ်ရင် ကိုယ်ဟန်ပြောင်းချိန် သွေးပေါင်ကျခြင်း (postural ဒါမှမဟုတ် orthostatic hypotension) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေမှာ ပိုအဖြစ်များပြီး တချို့မှာ အစာ အများကြီး စားပြီးနောက် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အရေးပေါ် ဖြစ်တဲ့အခါ- ရုတ်တရက် ကျသွားပြီး အသားအရေ အေးစက်၊ ချွေးစေးပြန်ပြီး ဖြူဖျော့ခြင်း၊ အသက်ရှူ မြန်ပြီး တိမ်ခြင်း၊ သွေးခုန်နှုန်း အားပျော့ပြီး မြန်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ရှိရင် ပြင်းထန်စွာ သွေးထွက်ခြင်း၊ ပြင်းထန်တဲ့ ပိုးဝင်မှု (သွေးထဲ ပိုးဝင်ခြင်း၊ sepsis) ဒါမှမဟုတ် ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့် ရှော့ (shock) ဖြစ်နေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

သွေးတိုးနဲ့ သွေးပေါင်ကျကို ဘာက ဖြစ်စေသလဲ။

သွေးတိုး က အကြောင်းရင်း တစ်ခုတည်း မရှိတာ များပါတယ်။ အောက်ပါတို့ ရှိရင် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်-

  • အသက်ကြီးလာခြင်း၊ သွေးတိုး ရှိတဲ့ ဆွေမျိုးရင်းချာ ရှိခြင်း
  • တောင်အာရှ၊ အာဖရိက လူမည်း ဒါမှမဟုတ် ကာရစ်ဘီယံ လူမည်း နွယ်ဖွား ဖြစ်ခြင်း
  • ဆားများတဲ့ အစားအစာ စားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ပိုများခြင်း နဲ့ လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်း
  • ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက် အလွန်အကျွံ သောက်ခြင်း နဲ့ ကဖိန်း အများကြီး သောက်ခြင်း
  • ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှု
  • တခြားရောဂါတွေ၊ အထူးသဖြင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါ နဲ့ ဆီးချိုရောဂါ၊ ဆေးဝါးတချို့

သွေးပေါင်ကျ က အောက်ပါတို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်-

  • မတ်တပ် အမြန်ထရပ်ခြင်း၊ မတ်တပ် အကြာကြီး ရပ်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အိပ်ရာထဲ အကြာကြီး လဲနေရခြင်း
  • ရေဓာတ်ခန်းခြင်း၊ ဥပမာ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း ဒါမှမဟုတ် ရာသီဥတု ပူခြင်းကြောင့်
  • ဆေးဝါးတချို့၊ သွေးတိုးဆေး၊ နှလုံးဆေး၊ Parkinson's ရောဂါဆေး၊ စိတ်ကျရောဂါဆေးနဲ့ ဆီးသွားဆေး (diuretics) အပါအဝင်
  • ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ နှလုံးခုန် နှေးတာ ဒါမှမဟုတ် နှလုံးအဆို့ရှင် ပြဿနာလို နှလုံးပြဿနာ၊ သိုင်းရွိုက် ဟော်မုန်းနည်းခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါ နဲ့ သွေးအားနည်းခြင်း
  • ကိုယ်ခန္ဓာ ကြံ့ခိုင်နေရုံ သက်သက်၊ ဒါမှမဟုတ် မိဘဆီက မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း

ဆရာဝန် ညွှန်ထားတဲ့ ဆေးကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ မရပ်ပါနဲ့၊ မပြောင်းပါနဲ့။ ဆေးကြောင့် ခေါင်းမူးတယ်လို့ ထင်ရင် ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ (pharmacist) ကို မေးပါ။

သွေးပေါင်ချိန်ကို ဘယ်လို မှန်မှန်ကန်ကန် တိုင်းမလဲ။

ဆေးဆိုင် အများစု၊ ဆေးခန်း ဒါမှမဟုတ် GP ဆေးခန်း မှာ တိုင်းနိုင်သလို လက်မောင်းအပေါ်ပိုင်းမှာ စည်းတဲ့ အိမ်သုံး သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းစက် နဲ့လည်း တိုင်းနိုင်ပါတယ်။

ယုံကြည်လို့ရတဲ့ အဖြေ ရဖို့-

  • ကျောကို မှီထားပြီး ခြေဖဝါးကို ကြမ်းပြင်ပေါ် ပြားပြားချကာ ထိုင်ပြီး အရင်ဆုံး 5 မိနစ် အနားယူပါ။
  • တိုင်းခါနီး 30 မိနစ်အတွင်း ကဖိန်း မသောက်ပါနဲ့၊ ဆေးလိပ် မသောက်ပါနဲ့၊ လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်ပါနဲ့။
  • လက်မောင်းကို နှလုံးအမြင့်လောက်ရှိတဲ့ စားပွဲပေါ် တင်ထားပြီး ပတ်ကြိုး (cuff) ကို အသားပေါ် တိုက်ရိုက် စည်းပါ။
  • ရက်အနည်းငယ်ကြာအောင် မနက်နဲ့ ညနေ တစ်မိနစ်ခြားပြီး 2 ကြိမ် တိုင်းကာ မှတ်ထားပါ။
  • ခေါင်းမူးတာ ရှိရင် မတ်တပ် 1 မိနစ် ရပ်ပြီးနောက် မှာလည်း တိုင်းပါ။

တစ်ကြိမ် မြင့်နေတာနဲ့ ရောဂါ အတည်ပြုလို့ မရပါဘူး။ စိတ်လှုပ်ရှားခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းနဲ့ ကော်ဖီကြောင့် သွေးပေါင်ချိန် တက်တတ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေက မတူတဲ့ ရက်တွေမှာ တိုင်းထားတဲ့ အဖြေ၊ အိမ်မှာ တိုင်းတာ ဒါမှမဟုတ် 24 နာရီ ဝတ်ထားရတဲ့ တိုင်းစက်နဲ့ အတည်ပြုကြပါတယ်။

ဘယ်လောက် ခဏခဏ တိုင်းသင့်သလဲ- အသက် 40 ကစပြီး သွေးပေါင်ချိန် ကျန်းမာတဲ့ အဆင့်ဆိုရင် အနည်းဆုံး 5 နှစ်တစ်ကြိမ်၊ အရင်က မြင့်ခဲ့ဖူးရင် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ ဒါမှမဟုတ် နှလုံးရောဂါ ရှိရင် ပိုခဏခဏ တိုင်းပါ။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ ကိုယ်ဝန်စစ်တိုင်း တိုင်းပေးပါတယ်။

ဘယ်လို ကုသသလဲ၊ သင်ကိုယ်တိုင် ဘာလုပ်နိုင်သလဲ။

သွေးတိုးအတွက် အနည်းငယ်ပဲ လျှော့ချနိုင်ရင်တောင် နှလုံးဖောက်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်းနဲ့ ကျောက်ကပ်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ လျော့ကျပါတယ်-

  • ဆား လျှော့စားပါ၊ အသီးအရွက် ပိုစားပြီး ကိုယ်အလေးချိန်ကို ကျန်းမာတဲ့ အဆင့်မှာ ထိန်းထားပါ။
  • လှုပ်ရှားပါ၊ ဥပမာ သွက်သွက် လမ်းလျှောက်တာမျိုးကို တစ်ပတ်မှာ အနည်းဆုံး 150 မိနစ် ရည်မှန်းပါ။
  • အရက်နဲ့ ကဖိန်း လျှော့ပါ၊ ဆေးလိပ် ဖြတ်ပါ။
  • ဆေးဝါး- လူအများက ဆေးပြားပါ သောက်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဘယ်ဆေး၊ ဘယ်လောက် သောက်ရမလဲဆိုတာ ဆရာဝန်က ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ နေလို့ကောင်းနေရင်တောင် ဆက်သောက်ပါ၊ အကြံဉာဏ် မယူဘဲ မရပ်ပါနဲ့၊ မကျော်ပါနဲ့။
  • အအေးမိ၊ တုပ်ကွေးပျောက်ဆေး တချို့နဲ့ ရောင်ရမ်းမှုပျောက် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးတွေက သွေးပေါင်ချိန်ကို မြင့်စေနိုင်ပါတယ်- မသောက်ခင် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ (pharmacist) ကို မေးပါ။

လက္ခဏာ ဖြစ်စေတဲ့ သွေးပေါင်ကျအတွက်-

  • ဖြည်းဖြည်းချင်း ထပါ- လှဲနေရာကနေ ထိုင်ပါ၊ ပြီးမှ ထိုင်နေရာကနေ မတ်တပ်ရပ်ပါ။
  • ဆရာဝန်က အရည် ကန့်သတ်သောက်ဖို့ မပြောထားရင် ရေ လုံလုံလောက်လောက် သောက်ပါ။
  • အစာကို နည်းနည်းချင်း ခဏခဏ စားပါ။
  • မတ်တပ် ငြိမ်ငြိမ် အကြာကြီး ရပ်နေတာနဲ့ ရုတ်တရက် ကုန်းကွကိုင်းတာကို ရှောင်ပါ။
  • ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ရင် ဆရာဝန်က ပြန်သုံးသပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းကို ကုသရင် အများအားဖြင့် သက်သာပါတယ်၊ သွေးပေါင်ချိန် မြှင့်တင်ဆေး လိုအပ်တာ ရှားပါတယ်။

သွေးပေါင်ချိန် မြင့်နေရင် ကိုလက်စထရော (cholesterol)၊ သွေးထဲ သကြားဓာတ် (HbA1c) နဲ့ ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက် အတွက် သွေးစစ်ချက်ကိုပါ မကြာခဏ တွဲစစ်ကြပါတယ်၊ ဒါတွေက သင့်ရဲ့ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ စုစုပေါင်းကို ပုံဖော်ပေးလို့ပါ။

ဆရာဝန်နှင့် ဘယ်အချိန် ပြသင့်သလဲ

ဆရာဝန်နှင့် ချိန်းဆိုပါ

  • ဆေးဆိုင် ဒါမှမဟုတ် ဆေးခန်းမှာ 140/90 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့်၊ ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှာ 135/85 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့် တိုင်းမိတာ တစ်ရက်ထက် ပိုရှိရင်- ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် (GP) ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဆရာဝန်နဲ့ ပြပါ။
  • 180/120 ထက် မြင့်ပြီး တခြား လက္ခဏာ ဘာမှ မရှိရင်- တစ်မိနစ်လောက် စောင့်ပြီး ပြန်တိုင်းပါ၊ ဒီလောက် မြင့်နေတုန်းဆိုရင် နေ့ချင်း ဆရာဝန်ကို ဆက်သွယ်ပါ။
  • သွေးပေါင်ချိန် မြင့်နေပြီး ခေါင်းကိုက်တာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဖြစ်တာ၊ အမြင်ဝေဝါးတာ ဒါမှမဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်တာ တစ်လှည့် ပျောက်လိုက် ပြန်ဖြစ်လိုက် ရှိရင်- တစ်ရက်အတွင်း ဆရာဝန့် အကြံဉာဏ် ယူပါ။
  • ခေါင်းမူးတာ ဒါမှမဟုတ် မူးလဲတာ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေရင်- တစ်ပတ်ကနေ နှစ်ပတ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် (GP) နဲ့ ပြပါ၊ လဲကျခဲ့ရင် ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ရာရခဲ့ရင် ပိုစောစော ပြပါ။
  • သွေးတိုးဆေး စသောက်ပြီးနောက် ဒါမှမဟုတ် ဆေးပြောင်းပြီးနောက် ခေါင်းမူးလာရင်- ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ (pharmacist) နဲ့ ဆွေးနွေးပါ၊ ကိုယ့်သဘောနဲ့ ဆေးကို မရပ်ပါနဲ့။
  • ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေရင် ဒါမှမဟုတ် လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း မီးဖွားခဲ့ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အမြင် ပြဿနာ၊ နံရိုးအောက် နာခြင်း ဒါမှမဟုတ် မျက်နှာ၊ လက် ဒါမှမဟုတ် ခြေထောက် ရုတ်တရက် ဖောရောင်ခြင်း ရှိရင်- သားဖွားဌာန ဒါမှမဟုတ် ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ပါ။

တစ်စုံတစ်ယောက်မှာ အောက်ပါ လက္ခဏာများ ရှိရင် အရေးပေါ်အကူအညီ ချက်ချင်း ရယူပါ (သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ):

  • ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ရင်ဘတ် ဖိထားသလို ခံစားရခြင်း၊ အထူးသဖြင့် လက်မောင်း၊ လည်ပင်း၊ မေးရိုး ဒါမှမဟုတ် ကျောဘက်ကို ပျံ့နှံ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ချွေးထွက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူမဝခြင်းနဲ့အတူ ဖြစ်ရင်
  • မျက်နှာ၊ လက်မောင်း ဒါမှမဟုတ် ခြေထောက် ရုတ်တရက် အားပျော့ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ထုံခြင်း၊ စကားပြောရခက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် မမြင်ရခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ရုတ်တရက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခေါင်းကိုက်ခြင်း
  • သွေးပေါင်ချိန် 180/120 ထက် မြင့်ပြီး ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ကျောနာခြင်း၊ ထုံခြင်း၊ အားပျော့ခြင်း၊ အမြင် ပြောင်းလဲခြင်း ဒါမှမဟုတ် စကားပြောရခက်ခြင်း ရှိရင်
  • မူးလဲပြီး ကောင်းကောင်း သတိ ပြန်မလည်ခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် နှလုံး အရမ်းမြန် ဒါမှမဟုတ် အရမ်းနှေး ခုန်ခြင်းနဲ့အတူ မူးလဲခြင်း
  • သွေးပေါင်ချိန် ရုတ်တရက် ကျသွားပြီး အသားအရေ အေးစက်၊ ချွေးစေးပြန်ပြီး ဖြူဖျော့ခြင်း၊ အသက်ရှူ မြန်ပြီး တိမ်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သွေးထွက်ခြင်း၊ ပြင်းထန်တဲ့ ပိုးဝင်မှု ဒါမှမဟုတ် ဓာတ်မတည့်မှုနဲ့အတူ ဖြစ်ရင်

သွေးပေါင်ချိန် မြင့်တာ၊ နိမ့်တာ အများစုကို ဆရာဝန်နဲ့ အေးအေးဆေးဆေး ပြပြီး ကိုင်တွယ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလက္ခဏာတွေကတော့ စောင့်လို့မရတဲ့ ခြွင်းချက်တွေပါ။

စိုးရိမ်စရာ သွေးပေါင်ချိန် ဂဏန်း ရထားလား၊ အကြောင်းမသိဘဲ ခေါင်းမူးနေလား။ ပြောပြကြည့်ပါ။

Saluvo က သင် ဘယ်လို ခံစားနေရလဲဆိုတာကို သင့်ကိုယ်ပိုင် စကား၊ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားနဲ့ နားထောင်ပေးပြီး လိုအပ်တဲ့ မေးခွန်းတွေ ဆက်မေးကာ ဘယ်ဆရာဝန်နဲ့ ဘယ်လောက်မြန်မြန် ပြသင့်သလဲ ပြောပြပေးပါတယ်။ သွေးတိုးဆေး သောက်ဖို့ WhatsApp ကနေ သတိပေးပေးနိုင်ပါသေးတယ်။

ကျွန်ုပ်၏ လက္ခဏာများအကြောင်း မေးရန်

အခမဲ့ စတင်နိုင်သည်။ သင် ခံစားရသည်ကို ကိုယ်ပိုင်စကား၊ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားဖြင့် ပြောပြပါ။

လူများ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

  • အများအားဖြင့် ဘာမှ မရှိပါဘူး- သွေးတိုး ရှိသူ အများစုက လုံးဝ နေကောင်းနေကြလို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ သတိမထားမိဘဲ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ အရမ်းမြင့်နေရင်တော့ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်း ဒါမှမဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သွေးပေါင်ချိန် 180/120 ထက် မြင့်ပြီး ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ထုံခြင်း၊ အားပျော့ခြင်း၊ အမြင် ပြောင်းလဲခြင်း ဒါမှမဟုတ် စကားပြောရခက်ခြင်း ရှိရင် အရေးပေါ် ဖြစ်ပါတယ်။

  • အထူးသဖြင့် မတ်တပ်ထရပ်ရင် ခေါင်းမူးခြင်း ဒါမှမဟုတ် မူးဝေခြင်း၊ ပျို့ချင်ခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်း၊ အားနည်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် မောပန်းခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းနဲ့ မူးလဲခြင်း တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သွေးပေါင်ကျဆိုတာ သွေးပေါင်ချိန် 90/60 အောက် ဖြစ်နေတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ သွေးပေါင်ချိန် နိမ့်သူ အများအပြားမှာ ဘာလက္ခဏာမှ မရှိဘဲ ကုသမှု မလိုပါဘူး- ခေါင်းမူးစေရင် ဒါမှမဟုတ် မူးလဲစေရင်မှ အရေးကြီးပါတယ်။

  • NHS က 90/60 ကနေ 120/80 အထိကို ကျန်းမာတဲ့ အဆင့်လို့ သတ်မှတ်ပြီး American Heart Association က 120/80 အောက်ကို ပုံမှန်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဗြိတိန် လမ်းညွှန်ချက်မှာ ဆေးခန်းမှာ 140/90 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့်၊ ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှာ 135/85 ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့်ရင် မြင့်တယ်လို့ သတ်မှတ်ပြီး အမေရိကန် လမ်းညွှန်ချက်ကတော့ 130/80 ကစပြီး stage 1 လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ သင့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ပန်းတိုင်ကို ဆရာဝန်က ပြောပြပါလိမ့်မယ်။

  • ကိုက်နိုင်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဓိကအားဖြင့် အရမ်းမြင့်နေတဲ့အခါမှာပါ။ သာမန် သွေးတိုးက အများအားဖြင့် ခေါင်းမကိုက်စေလို့ ခေါင်းမကိုက်တာက သွေးပေါင်ချိန် ပုံမှန်ဖြစ်တယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ ရုတ်တရက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခေါင်းကိုက်တာ၊ အထူးသဖြင့် သွေးပေါင်ချိန် အရမ်းမြင့်နေတာ၊ အမြင် ပြောင်းလဲတာ၊ အားပျော့တာ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးတာနဲ့အတူ ဖြစ်ရင် အရေးပေါ်အကူအညီ လိုပါတယ်။

  • 180/120 ထက် မြင့်ရင် အလွန်မြင့်ပါတယ်။ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ကျောနာခြင်း၊ ထုံခြင်း၊ အားပျော့ခြင်း၊ အမြင် ပြောင်းလဲခြင်း ဒါမှမဟုတ် စကားပြောရခက်ခြင်းလည်း ရှိရင် သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။ ဒီလက္ခဏာတွေ မရှိရင် တစ်မိနစ်လောက် စောင့်ပြီး ပြန်တိုင်းပါ၊ ဒီလောက် မြင့်နေတုန်းဆိုရင် နေ့ချင်း ဆရာဝန်ကို ဆက်သွယ်ပါ။

  • 5 မိနစ် ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်ပြီး ပြန်တိုင်းပါ- စိတ်လှုပ်ရှားခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ ကော်ဖီနဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းက ခဏတာ သွေးပေါင်ချိန်ကို တက်စေပါတယ်။ ဆက်မြင့်နေရင် တိုင်းထားတဲ့ ဂဏန်းတွေ မှတ်ထားပြီး ဆရာဝန်နဲ့ ပြပါ။ 180/120 ထက် မြင့်ပြီး ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အားပျော့ခြင်းလို လက္ခဏာတွေ ရှိရင် အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။ ဆေးကို ပိုမသောက်ပါနဲ့၊ တခြားသူရဲ့ ဆေးကိုလည်း မသောက်ပါနဲ့။

  • ချက်ချင်း ထိုင်ပါ ဒါမှမဟုတ် လှဲပါ၊ ဖြစ်နိုင်ရင် ခြေထောက်ကို မြှင့်ထားပါ။ မအန်ဘူးဆိုရင် ရေ နည်းနည်း သောက်ပါ၊ သက်သာလာတော့မှ ဖြည်းဖြည်းချင်း ထပါ။ တစ်စုံတစ်ယောက် မူးလဲပြီး ကောင်းကောင်း သတိ ပြန်မလည်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ နှလုံး အရမ်းမြန် ဒါမှမဟုတ် အရမ်းနှေး ခုန်ခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် အသားအရေ အေးစက်ပြီး ချွေးစေးပြန်ခြင်း ရှိရင် သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

  • အများအားဖြင့် မသိနိုင်ပါဘူး။ လူအများက မျက်နှာ နီရဲပူထူတာ၊ တင်းမာနေတာ ဒါမှမဟုတ် ခေါင်းထဲ ဒုန်းဒုန်း ခုန်နေတာကနေ သွေးတိုးနေမှန်း သိနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြပေမယ့် ဒီခံစားချက်တွေက ယုံကြည်လို့ရတဲ့ လက္ခဏာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ သင့်သွေးပေါင်ချိန်ကို သိနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းက တိုင်းကြည့်တာဖြစ်ပြီး ဆေးဆိုင် အများစုမှာ ဒါမှမဟုတ် အိမ်သုံးစက်နဲ့ မိနစ်အနည်းငယ်ပဲ ကြာပါတယ်။

  • နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးပါတယ်။ ဂဏန်း နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခု မြင့်နေတာနဲ့ သွေးတိုးလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အသက် 50 ကျော်သူတွေမှာ အပေါ်ဂဏန်း (systolic) က နှလုံးရောဂါနဲ့ လေဖြတ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပိုပြီး ဖော်ပြပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ သွေးလွှတ်ကြောတွေ တောင့်တင်းလာလို့ အဲဒီဂဏန်း တက်လာတတ်လို့ပါ။ ဆရာဝန်က ဂဏန်း နှစ်ခုစလုံးကို သင့်ရဲ့ တခြား အန္တရာယ်တွေနဲ့ တွဲပြီး ကြည့်ပါတယ်။

  • စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုက ခဏတာ သွေးပေါင်ချိန်ကို တက်စေလို့ စိတ်ပူနေချိန်မှာ တိုင်းရင် ပုံမှန်ထက် ပိုမြင့်နေနိုင်ပါတယ်။ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုကိုလည်း NHS က သွေးတိုး ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်စေတဲ့ အရာတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။ စိတ်အေးအေးနဲ့ အနားယူပြီးချိန်မှာ တိုင်းပါ၊ မတူတဲ့ ရက်တွေမှာ ထပ်တိုင်းပါ။

  • အများအားဖြင့် မရှိပါဘူး။ လက္ခဏာ မရှိဘဲ သွေးပေါင်ချိန် နိမ့်နေတာက ကျန်းမာရေး ကောင်းတဲ့ လက္ခဏာ ဖြစ်တာ များပါတယ်။ ခေါင်းမူးတာ ဒါမှမဟုတ် မူးလဲတာ ဖြစ်စေရင် လဲကျပြီး ဒဏ်ရာရနိုင်လို့ အရေးကြီးပါတယ်၊ ရေဓာတ်ခန်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် ဆေးတစ်မျိုးလို တခြားအကြောင်းရင်းကြောင့် ဖြစ်ရင်လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ရုတ်တရက် ကျသွားပြီး အသားအရေ အေးစက်၊ ချွေးစေးပြန်ကာ စိတ်ရှုပ်ထွေးနေရင် ရှော့ (shock) ဖြစ်နေတာ ဖြစ်နိုင်ပြီး အရေးပေါ် ဖြစ်ပါတယ်။

  • NHS ရဲ့ အကြံပြုချက်အရ အသက် 40 ကစပြီး သွေးပေါင်ချိန် ကျန်းမာတဲ့ အဆင့်ဆိုရင် အနည်းဆုံး 5 နှစ်တစ်ကြိမ် တိုင်းပါ၊ အရင်က မြင့်ခဲ့ဖူးရင် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ ဒါမှမဟုတ် နှလုံးရောဂါ ရှိရင် ပိုခဏခဏ တိုင်းပါ။ သွေးတိုးအတွက် ကုသမှု ခံယူနေရင် ဆရာဝန်ရဲ့ အစီအစဉ်အတိုင်း လိုက်နာပါ။ ရက်အနည်းငယ်ကြာအောင် မနက်နဲ့ ညနေ အိမ်မှာ တိုင်းတာက အရှင်းလင်းဆုံး ပုံရိပ်ကို ပေးပါတယ်။

  • ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် သွေးတိုးတာက ကိုယ်ဝန်ဆောင် သွေးတိုး အဆိပ်သင့်ရောဂါ (pre-eclampsia) ရဲ့ လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ မပျောက်တဲ့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးတာ ဒါမှမဟုတ် အလင်းတွေ လက်နေသလို မြင်ရတာလို အမြင် ပြဿနာ၊ နံရိုးအောက် နာခြင်း၊ မျက်နှာ၊ လက် ဒါမှမဟုတ် ခြေထောက် ရုတ်တရက် ဖောရောင်ခြင်း ရှိရင် ဒါမှမဟုတ် အရမ်း နေမကောင်းဖြစ်ရင် အမြန် အကူအညီ ယူပါ။ သားဖွားဌာန ဒါမှမဟုတ် ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ပါ။

အထောက်အကူပြုသော စစ်ဆေးမှုများ

ဘလော့ဂ်

ကိုးကားချက်များ

  1. NHS: High blood pressure
  2. NHS: Low blood pressure (hypotension)
  3. NHS: Blood pressure test
  4. NHS: Pre-eclampsia
  5. American Heart Association: Understanding blood pressure readings
  6. American Heart Association: When to call 911 about high blood pressure
  7. American Heart Association: Low blood pressure

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် . ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။