သွေးချိုများခြင်းနှင့် သွေးချိုကျခြင်း လက္ခဏာများ- ဆီးချိုရောဂါ လက္ခဏာ၊ သွေးချိုကျခြင်း (hypo) နှင့် ဘာလုပ်ရမလဲ

သွေးချိုများတာက တိတ်တဆိတ် ဖြည်းဖြည်းချင်း မြင့်လာတတ်ပြီး ဆီးချိုရောဂါရဲ့ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာပါ။ သွေးချိုကျတာကတော့ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်လာတတ်ပြီး ချက်ချင်း ကိုင်တွယ်ဖို့ လိုပါတယ်။ နှစ်မျိုးကို ဘယ်လို ခွဲခြားရမလဲဆိုတာ ဒီမှာ ရှင်းပြထားပါတယ်။

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် · ကိုးကားချက်များ

အမြန်အဖြေ

သွေးချိုများခြင်းနဲ့ သွေးချိုကျခြင်း လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

ဆီးချိုရောဂါရဲ့ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာဖြစ်တဲ့ သွေးချိုများခြင်း (hyperglycaemia) က ရေငတ်ခြင်း၊ ပုံမှန်ထက် ဆီးပိုသွားခြင်း (အထူးသဖြင့် ညဘက်)၊ မောပန်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်းနဲ့ ဒဏ်ရာ နှေးနှေးမှ ကျက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပြီး ရက်သတ္တပတ်ပိုင်းအတွင်း ဖြည်းဖြည်းချင်း ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ 70 mg/dL (4 mmol/L ခန့်) အောက် ရောက်တဲ့ သွေးချိုကျခြင်း (hypoglycaemia) ကတော့ လက်တုန်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ ဗိုက်ဆာခြင်း၊ နှလုံး ဒုန်းဒုန်းခုန်ခြင်း၊ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်းနဲ့ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းတို့နဲ့အတူ မြန်မြန် ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။

ယှဉ်ကြည့်ရန်

သွေးချိုများခြင်းနှင့် သွေးချိုကျခြင်း- လက္ခဏာများ ဘယ်လို ကွာသလဲ

သွေးချိုများတာက အများအားဖြင့် ရက်ပိုင်း ဒါမှမဟုတ် ရက်သတ္တပတ်ပိုင်းအတွင်း ဖြည်းဖြည်းချင်း မြင့်လာတတ်ပါတယ်။ သွေးချိုကျတာကတော့ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်လာတတ်ပြီး အင်ဆူလင် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုဆေးပြား တချို့ သုံးနေသူတွေမှာ အများဆုံး ဖြစ်တတ်လို့ ချက်ချင်း ကုသဖို့ လိုပါတယ်။

သင် သတိထားမိသည်များသွေးချိုများခြင်းသွေးချိုကျခြင်း
ဘယ်လောက် မြန်မြန် ဖြစ်လာသလဲရက်ပိုင်း ဒါမှမဟုတ် ရက်သတ္တပတ်ပိုင်းအတွင်းမိနစ်ပိုင်းအတွင်း
ဘယ်သူတွေမှာ ဖြစ်တတ်လဲဆီးချိုရှိမှန်း မသိသေးသူ ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို မထိန်းနိုင်သူ၊ နေမကောင်းချိန်၊ စတီးရွိုက်ဆေး (steroids) သုံးချိန်အင်ဆူလင် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုဆေးပြား တချို့ သုံးသူများမှာ အများဆုံး၊ တခြားသူတွေမှာ ရှားပါး
ရေငတ်ခြင်းနှင့် ဆီးသွားခြင်းအရမ်း ရေငတ်၊ ဆီးခဏခဏသွား၊ အထူးသဖြင့် ညဘက်အများအားဖြင့် မဖြစ်
အားအင်မောပန်း၊ အားနည်းရုတ်တရက် အားပျော့၊ လက်တုန်
အသားအရေယားယံ၊ မှိုပိုးဝင် (thrush)၊ ဒဏ်ရာ နှေးနှေးမှ ကျက်ချွေးထွက်၊ ဖြူဖျော့ပြီး ချွေးစေးပြန်
စိတ်နှင့် စိတ်ခံစားမှုအရမ်းမြင့်ရင် အိပ်ငိုက်စိုးရိမ်ပူပန်၊ စိတ်တိုလွယ်၊ စိတ်ရှုပ်ထွေး
မျက်လုံးအမြင်ဝေဝါးအမြင်ဝေဝါး
စားချင်စိတ်နှင့် ကိုယ်အလေးချိန်မကြိုးစားဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျရုတ်တရက် ဗိုက်ဆာ
အန္တရာယ် လက္ခဏာများအန်ခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အသက်ရှူရင် အသီးနံ့လို နံ့ရခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်းတက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် သတိလစ်ခြင်း

type 2 ဆီးချိုရှိသူ အများအပြားမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်ပါဘူး။ ခံစားချက်က မဟုတ်ဘဲ သွေးစစ်ချက်ကသာ သင့်သွေးချိုကို ပြောပြနိုင်ပါတယ်။

သွေးချို လက္ခဏာ စစ်ဆေးစာရင်း

သင် သတိထားမိတာတွေကို အမှန်ခြစ်ပါ။ သင့်လက္ခဏာတွေက သွေးချိုများခြင်းဘက် ဒါမှမဟုတ် သွေးချိုကျခြင်းဘက် ဘယ်ဘက်ကို ပိုယိမ်းသလဲဆိုတာ ကတ်က ပြပေးပါလိမ့်မယ်။ ဘာကိုမှ သိမ်းဆည်းခြင်း၊ ဘယ်နေရာကိုမှ ပို့ခြင်း မရှိပါဘူး။

သွေးချို လက္ခဏာ စစ်ဆေးစာရင်း

လက္ခဏာ 15 ခုအနက် 0 ခု အမှန်ခြစ်ထားသည်

သွေးချိုများသည့် လက္ခဏာများ0/7
သွေးချိုကျသည့် လက္ခဏာများ0/8

သင် သတိထားမိတဲ့ လက္ခဏာတွေကို အမှန်ခြစ်ပါ။ သွေးချိုများသူ အများအပြားမှာ ဘာလက္ခဏာမှ လုံးဝ မပြတတ်လို့ ဘယ်စစ်ဆေးစာရင်းထက်မဆို သွေးစစ်ချက်က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

ဒီစစ်ဆေးစာရင်းက သင့်ဆရာဝန်အတွက် လက္ခဏာတွေကို ပုံစံတစ်ခုအဖြစ် စီပေးတာပါ။ ဆီးချိုရောဂါ ဒါမှမဟုတ် သွေးချိုကျခြင်းကို အတည်ပြု ရောဂါရှာဖွေပေးနိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး- သွေးချို စစ်ဆေးမှုကသာ သိနိုင်ပြီး သွေးချိုများသူ အများအပြားမှာ ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်ပါဘူး။

ဘယ်လောက်ဆိုရင် သွေးချိုများတယ်၊ သွေးချိုကျတယ်လို့ ခေါ်သလဲ။

သွေးချို (သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ်) က ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အဓိက လောင်စာပါ။ အင်ဆူလင် ဟော်မုန်းက သကြားဓာတ်ကို သွေးထဲကနေ ဆဲလ်တွေထဲ ရွှေ့ပေးပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါ မှာ ခန္ဓာကိုယ်က အင်ဆူလင် နည်းလွန်းစွာ ထုတ်တာ (type 1) ဒါမှမဟုတ် အင်ဆူလင်ကို ကောင်းကောင်း မသုံးနိုင်တာ (type 2) ကြောင့် သကြားဓာတ်တွေ သွေးထဲမှာ စုပုံလာပါတယ်။

ဆရာဝန်တွေက ဆီးချိုရောဂါကို သွေးစစ်ချက်နဲ့ ရှာဖွေပြီး အများအားဖြင့် နောက်တစ်ရက်မှာ ထပ်စစ်ပါတယ်။ အောက်ပါတွေက American Diabetes Association ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေပါ၊ UK ဓာတ်ခွဲခန်းတွေကလည်း တူညီတဲ့ သတ်မှတ်ချက်ကို မတူတဲ့ ယူနစ်နဲ့ သုံးပါတယ်-

စစ်ဆေးမှုပုံမှန်ဆီးချို မဖြစ်ခင် အဆင့် (Prediabetes)ဆီးချိုရောဂါ
HbA1c (2 မှ 3 လအတွင်း ပျမ်းမျှ)5.7% အောက်5.7% မှ 6.4%6.5% (48 mmol/mol) နဲ့ အထက်
အစာရှောင် သွေးချို100 mg/dL အောက်100 မှ 125 mg/dL126 mg/dL (7 mmol/L) နဲ့ အထက်
ဂလူးကို့စ်ရည် သောက်ပြီး 2 နာရီအကြာ140 mg/dL အောက်140 မှ 199 mg/dL200 mg/dL (11.1 mmol/L) နဲ့ အထက်

သွေးချိုကျခြင်း (hypoglycaemia) ဆိုတာ 70 mg/dL အောက် ဖတ်ချက်၊ ဒါမှမဟုတ် UK ယူနစ်နဲ့ 4 mmol/L အောက်ကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဆီးချိုရှိရင် ဆရာဝန်က သင့်အတွက် ကိုယ်ပိုင် ပန်းတိုင် ပမာဏကို သတ်မှတ်ပေးပါလိမ့်မယ်။

သွေးချိုများခြင်းနဲ့ ဆီးချိုရောဂါ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

သွေးချိုများခြင်း (hyperglycaemia) က အများအားဖြင့် ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်လာပြီး အတော်လေး မြင့်လာမှသာ လက္ခဏာ ပြတတ်ပါတယ်-

  • အရမ်း ရေငတ်ခြင်း
  • ပုံမှန်ထက် ဆီးပိုသွားခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ညဘက်
  • အရမ်း မောပန်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် အားနည်းခြင်း
  • မကြိုးစားဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်း
  • အမြင်ဝေဝါးခြင်း
  • ဒဏ်ရာ ဒါမှမဟုတ် အနာ နှေးနှေးမှ ကျက်ခြင်း
  • လိင်အင်္ဂါ တစ်ဝိုက် ယားယံခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် မှိုပိုးဝင်တာ (thrush) ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဖြစ်ခြင်း

type 2 ဆီးချို က နှစ်ပေါင်းများစွာ ဘာလက္ခဏာမှ မပြဘဲ ပုံမှန် စစ်ဆေးမှုမှာမှ တွေ့ရတာ များပါတယ်။ type 1 ဆီးချို ကတော့ အများအားဖြင့် ရက်ပိုင်း ဒါမှမဟုတ် ရက်သတ္တပတ်ပိုင်းအတွင်း ပိုမြန်မြန် ဖြစ်လာပြီး ကလေးတွေနဲ့ လူငယ်တွေမှာ ပိုအဖြစ်များပါတယ်။

အရေးပေါ် ဖြစ်တဲ့အခါ- သွေးချိုများပြီး ပျို့ချင်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အန်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူရင် အသီးနံ့လို နံ့ရခြင်း ရှိရင် ဆီးချိုကြောင့် ကီတုန်းအက်ဆစ် များခြင်း (diabetic ketoacidosis, DKA) ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သွေး ဒါမှမဟုတ် ဆီး စစ်ဆေးမှုမှာ ကီတုန်း (ketones) များနေတာကလည်း နောက်ထပ် သတိပေး လက္ခဏာပါ။ သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

သွေးချိုကျခြင်း လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ။

သွေးချိုကျခြင်း (hypo) က အင်ဆူလင် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုဆေးပြား တချို့ သုံးနေတဲ့ ဆီးချိုရှိသူတွေမှာ အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဆီးချိုမရှိသူတွေမှာ ရှားပါတယ်။ မြန်မြန်၊ မကြာခဏ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်-

  • ဗိုက်ဆာခြင်း
  • လက်တုန်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တုန်ခြင်း
  • ချွေးထွက်ခြင်း
  • စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် စိတ်တိုလွယ်ခြင်း
  • နှလုံး ဒုန်းဒုန်းခုန်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် မြန်မြန်ခုန်ခြင်း
  • နှုတ်ခမ်း ထုံကျဉ်ကျဉ် ဖြစ်ခြင်း
  • ခေါင်းမူးခြင်း၊ မောပန်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် အားပျော့ခြင်း
  • အမြင်ဝေဝါးခြင်း
  • စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ဒါမှမဟုတ် အာရုံစူးစိုက်ရ ခက်ခြင်း

မကုသဘဲ ထားရင် ပြင်းထန်တဲ့ သွေးချိုကျခြင်းက တက်ခြင်း (seizure) ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူကို သတိလစ် စေနိုင်ပါတယ်။

သွေးချိုကျရင် ဘာလုပ်သင့်သလဲ။

ဆီးချိုရှိပြီး သွေးချိုကျ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာရင်၊ ဒါမှမဟုတ် သွေးချို ဖတ်ချက်က 70 mg/dL (4 mmol/L) အောက် ဖြစ်နေရင်-

  • ချက်ချင်း အာနိသင်ပြတဲ့ ချိုတဲ့အရာ တစ်ခုခု စားပါ ဒါမှမဟုတ် သောက်ပါ- ဥပမာ သစ်သီးဖျော်ရည် ဖန်ခွက်အသေး တစ်ခွက်၊ diet မဟုတ်တဲ့ (သကြားပါတဲ့) အချိုရည်၊ ဂလူးကို့စ် ဒါမှမဟုတ် dextrose ဆေးပြား၊ သကြားလုံး ဒါမှမဟုတ် ဂလူးကို့စ် ဂျယ်။
  • 10 မှ 15 မိနစ်အကြာမှာ သွေးချိုကို ပြန်စစ်ပါ။ နိမ့်နေတုန်းဆိုရင် ချိုတဲ့ အသောက် ဒါမှမဟုတ် မုန့် ထပ်စားပြီး ပြန်စစ်ပါ။
  • နေကောင်းလာပြီး သွေးချို ဖတ်ချက် ပြန်တက်လာရင် ကြာကြာခံတဲ့ အစားအစာ တစ်ခုခု စားပါ၊ ဥပမာ ပေါင်မုန့်ညှပ်၊ ဘီစကွတ် ဒါမှမဟုတ် နောက်ထမင်းနပ် ရောက်ခါနီးရင် အဲဒီထမင်းနပ်။

တစ်စုံတစ်ယောက် သတိလစ်နေရင် ဒါမှမဟုတ် ဘေးကင်းကင်း မမျိုချနိုင်ရင်-

  • အစားအစာ ဒါမှမဟုတ် အသောက်အစား ဘာမှ မကျွေးပါနဲ့။
  • ဘေးတစ်စောင်း အနေအထား (recovery position) မှာ ထားပေးပါ။
  • သူ့မှာ ဂလူကာဂွန် (glucagon) ထိုးဆေး ရှိပြီး သင် ထိုးနည်း သိရင် ချက်ချင်း ထိုးပေးပါ။
  • ဂလူကာဂွန် မရှိရင်၊ ထိုးပြီး 10 မိနစ်အတွင်း အာနိသင် မပြရင်၊ ဒါမှမဟုတ် သူ အရက်သောက်ထားခဲ့ရင် သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

သွေးချိုများခြင်းနဲ့ သွေးချိုကျခြင်းကို ဘာက ဖြစ်စေသလဲ။

ဆီးချိုရှိသူတွေမှာ သွေးချိုများခြင်း ကို အများအားဖြင့် ဖြစ်စေတာတွေ-

  • နေမကောင်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဖိစီးခြင်း
  • ပုံမှန်ထက် ချိုတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ကစီဓာတ်များတဲ့ အစားအစာ ပိုစားခြင်း
  • ပုံမှန်ထက် လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်း
  • ဆီးချိုဆေးကို မသုံးဘဲ ကျော်သွားခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ဆေးက မလုံလောက်တော့ခြင်း
  • စတီးရွိုက်ဆေး (steroids) လို တခြားဆေး တချို့နဲ့ ခွဲစိတ်ပြီး ပြန်လည်နာလန်ထူချိန်

ကိုယ်အလေးချိန် များနေပြီး လှုပ်ရှားမှု သိပ်မရှိရင်၊ ဆီးချိုရှိတဲ့ မိဘ ဒါမှမဟုတ် မောင်နှမ ရှိရင်၊ အသက် 40 ကျော်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် အသက် 25 ကျော်ပြီး တောင်အာရှ၊ တရုတ်၊ အာဖရိကန် လူမည်း ဒါမှမဟုတ် ကာရစ်ဘီယံ လူမည်း နွယ်ဖွား ဖြစ်ရင် type 2 ဆီးချို ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။

ဆီးချိုရှိသူတွေမှာ သွေးချိုကျခြင်း ကို အများအားဖြင့် ဖြစ်စေတာတွေ-

  • အင်ဆူလင် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချိုဆေးပြား တချို့၊ အထူးသဖြင့် ဆေးပမာဏနဲ့ စားတာ ဒါမှမဟုတ် လှုပ်ရှားတာ မကိုက်ညီရင်
  • ထမင်းနပ် ကျော်တာ ဒါမှမဟုတ် နောက်ကျမှ စားတာ
  • ပုံမှန်ထက် ပိုလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်တာ
  • အရက်သောက်တာ၊ အထူးသဖြင့် ဗိုက်ထဲ ဘာမှမရှိချိန်

ဆီးချိုဆေးကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ မကျော်ပါနဲ့၊ ပမာဏ မပြောင်းပါနဲ့။ သွေးချိုက ဆက်တိုက် များနေ ဒါမှမဟုတ် ကျနေရင် ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့က သင့်ကုသမှု အစီအစဉ်ကို ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်။

သွေးချိုကို ဘယ်လို စစ်ပြီး ဘယ်လို ကုသသလဲ။

စစ်ဆေးခြင်း- HbA1c စစ်ဆေးမှုက လွန်ခဲ့တဲ့ 2 မှ 3 လအတွင်း ပျမ်းမျှ သွေးချိုကို ပြပြီး အစာရှောင်စရာ မလိုပါဘူး။ အစာရှောင် သွေးချို စစ်ဆေးမှုကို မနက်ဘက် မစားခင် စစ်ပါတယ်။ ဆီးချိုရှိသူတွေက အိမ်မှာ သွေးချိုတိုင်းစက် ဒါမှမဟုတ် sensor နဲ့လည်း စစ်နိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ HbA1c လမ်းညွှန် က ဂဏန်းတွေကို ရှင်းပြထားပါတယ်။

ဆီးချိုရောဂါ ကုသမှု က အမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပါတယ်-

  • ကျန်းမာတဲ့ နေထိုင်မှု ပြောင်းလဲခြင်း က လူတိုင်းကို အထောက်အကူ ဖြစ်ပါတယ်- ချိုတဲ့ အစားအစာနဲ့ ကစီဓာတ်များတဲ့ အစားအစာ လျှော့စားခြင်း၊ ပုံမှန် လှုပ်ရှားခြင်းနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် များနေရင် လျှော့ချခြင်း။
  • ဆေးဝါးများ- type 1 ဆီးချိုမှာ အင်ဆူလင် အမြဲ လိုပါတယ်၊ type 2 မှာ ဆေးပြား၊ ထိုးဆေး ဒါမှမဟုတ် အင်ဆူလင် လိုနိုင်ပါတယ်။ ဘယ်ဆေး၊ ဘယ်လောက်ဆိုတာ ဆရာဝန်က ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့က မပြောဘဲ ဆေးကို မကျော်ပါနဲ့၊ ပမာဏ မပြောင်းပါနဲ့။
  • နေမကောင်းတဲ့ရက် စည်းမျဉ်းများ (sick day rules)- ဖျားနာတာက သွေးချိုကို တက်စေ ဒါမှမဟုတ် ကျစေနိုင်ပါတယ်။ နေမကောင်းချိန် ဆေးတွေကို ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့ကို မေးထားပါ။
  • အင်ဆူလင် ဒါမှမဟုတ် သွေးချိုကျစေနိုင်တဲ့ ဆေး သုံးနေရင် ချိုတဲ့အရာ တစ်ခုခု အမြဲ ဆောင်ထားပါ။

ပုံမှန် စစ်ဆေးမှုတွေ က နှစ်ပေါင်းကြာလာရင် သွေးချိုများခြင်းကြောင့် ပျက်စီးနိုင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို ကာကွယ်ပေးပါတယ်- မျက်စိ စစ်ဆေးခြင်း၊ ခြေထောက် စစ်ဆေးခြင်း၊ ကျောက်ကပ် စစ်ဆေးမှု၊ သွေးပေါင်ချိန်နဲ့ ကိုလက်စထရော။

ဆရာဝန်နှင့် ဘယ်အချိန် ပြသင့်သလဲ

ဆရာဝန်နှင့် ချိန်းဆိုပါ

  • ဆီးချိုရောဂါ ရှိတယ်လို့ ရောဂါအတည်ပြုချက် မရသေးဘဲ ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးပိုသွားခြင်း၊ မောပန်းခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းက တစ်ပတ် နှစ်ပတ်ထက် ပိုကြာနေရင်- HbA1c ဒါမှမဟုတ် အစာရှောင် သွေးချို စစ်ဆေးဖို့ တစ်ပတ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် (GP) ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဆရာဝန်နဲ့ ပြပါ။
  • ကလေး ဒါမှမဟုတ် လူငယ်မှာ ဒီလက္ခဏာတွေ ရက်ပိုင်းအတွင်း ပေါ်လာရင်- နေ့ချင်း ဆရာဝန်နဲ့ ပြပါ၊ type 1 ဆီးချိုက မြန်မြန် အန္တရာယ်ရှိလာနိုင်လို့ပါ။
  • ဆီးချိုရှိပြီး ကုသမှု အစီအစဉ်အတိုင်း လိုက်နာနေပေမဲ့ သွေးချို ဖတ်ချက်တွေက သင့်ပန်းတိုင်ထက် ဆက်မြင့်နေရင်- ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့ ဒါမှမဟုတ် အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် (GP) ကို ဆက်သွယ်ပါ။
  • တစ်ပတ်မှာ တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ်ထက် ပိုပြီး သွေးချိုကျရင်၊ ဒါမှမဟုတ် တခြားသူရဲ့ အကူအညီ လိုခဲ့တဲ့ သွေးချိုကျမှု ရှိခဲ့ရင်- ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့ကို ပြောပြပါ၊ သင့်ဆေးတွေကို ပြန်သုံးသပ်ဖို့ လိုနိုင်လို့ပါ။
  • ဆီးချိုမရှိဘဲ သွေးချိုကျ လက္ခဏာတွေ ရှိရင်- တစ်ပတ်ကနေ နှစ်ပတ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် (GP) နဲ့ ပြပါ။
  • ဆီးချိုရှိပြီး ခြေထောက်မှာ ဒဏ်ရာ ဒါမှမဟုတ် အနာ မကျက်ဘဲ ရှိနေရင်- ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အထွေထွေရောဂါကု ဆရာဝန် (GP) ဒါမှမဟုတ် ခြေထောက် အထူးကု (podiatrist) နဲ့ ပြပါ။

တစ်စုံတစ်ယောက်မှာ အောက်ပါ လက္ခဏာများ ရှိရင် အရေးပေါ်အကူအညီ ချက်ချင်း ရယူပါ (သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ):

  • သွေးချိုများပြီး အန်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အသက်ရှူရင် အသီးနံ့လို နံ့ရခြင်း ဒါမှမဟုတ် အိပ်ငိုက်ခြင်း
  • သွေးချို ဖတ်ချက် မြင့်ပြီး သွေး ဒါမှမဟုတ် ဆီးထဲမှာ ကီတုန်း (ketones) များနေခြင်း
  • သွေးချိုကျပြီး ပုံမှန်လို တုံ့ပြန်မှု မရှိခြင်း၊ သတိလစ်နေခြင်း ဒါမှမဟုတ် တက်နေခြင်း၊ ပြီးတော့ ဂလူကာဂွန် မရှိခြင်း ဒါမှမဟုတ် ထိုးပြီး 10 မိနစ်အတွင်း အာနိသင် မပြခြင်း
  • အရက်သောက်ပြီးနောက် သွေးချိုကျပြီး ပုံမှန်လို တုံ့ပြန်မှု မရှိခြင်း
  • ချိုတဲ့အရာ တစ်ခုခု စားပြီး ဒါမှမဟုတ် သောက်ပြီးတာတောင် မသက်သာတဲ့ ရုတ်တရက် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ဒါမှမဟုတ် ထူးဆန်းတဲ့ အပြုအမူ

သွေးချို များတာ၊ ကျတာ အများစုကို ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့နဲ့ အေးအေးဆေးဆေး ကိုင်တွယ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလက္ခဏာတွေကတော့ စောင့်လို့မရတဲ့ ခြွင်းချက်တွေပါ။

ရေငတ်၊ မောပန်းနေလား၊ ဒါမှမဟုတ် ထမင်းနပ်ကြားမှာ လက်တုန်နေလား။ ပြောပြကြည့်ပါ။

Saluvo က သင် ဘယ်လို ခံစားနေရလဲဆိုတာကို သင့်ကိုယ်ပိုင် စကား၊ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားနဲ့ နားထောင်ပေးပြီး လိုအပ်တဲ့ မေးခွန်းတွေ ဆက်မေးကာ ဘယ်ဆရာဝန်နဲ့ ဘယ်လောက်မြန်မြန် ပြသင့်သလဲ ပြောပြပေးပါတယ်။ HbA1c ဒါမှမဟုတ် သွေးချို အဖြေစာရွက် ရှိပြီးသားလား။ တန်ဖိုးတိုင်းကို ရှင်းပြပေးပြီး ဆေးသောက်ဖို့ WhatsApp ကနေ သတိပေးပေးနိုင်ပါသေးတယ်။

ကျွန်ုပ်၏ လက္ခဏာများအကြောင်း မေးရန်

အခမဲ့ စတင်နိုင်သည်။ သင် ခံစားရသည်ကို ကိုယ်ပိုင်စကား၊ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားဖြင့် ပြောပြပါ။

လူများ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

  • အများအားဖြင့် အရမ်း ရေငတ်ခြင်း၊ ပုံမှန်ထက် ဆီးပိုသွားခြင်း (အထူးသဖြင့် ညဘက်)၊ အရမ်း မောပန်းခြင်းနဲ့ မကြိုးစားဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်းတို့ပါ။ အမြင်ဝေဝါးခြင်း၊ ဒဏ်ရာ နှေးနှေးမှ ကျက်ခြင်းနဲ့ လိင်အင်္ဂါ တစ်ဝိုက် ယားယံခြင်း ဒါမှမဟုတ် မှိုပိုးဝင်တာ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ခြင်းတို့ကလည်း တခြား လက္ခဏာတွေပါ။ type 2 ဆီးချိုရှိသူ အများအပြားမှာ အစပိုင်း ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်လို့ သွေးစစ်တာက သိနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းပါ။

  • ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးခဏခဏသွားခြင်း၊ မောပန်းခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်းနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်းတို့ပါ၊ အများအားဖြင့် ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ သွေးချို အရမ်းများပြီး အန်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူရင် အသီးနံ့လို နံ့ရခြင်း ရှိရင် ဆီးချိုကြောင့် ကီတုန်းအက်ဆစ် များခြင်း (diabetic ketoacidosis) ဖြစ်နိုင်ပြီး ဒါက အရေးပေါ် အခြေအနေပါ- သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

  • ဗိုက်ဆာခြင်း၊ လက်တုန်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ နှလုံး ဒုန်းဒုန်းခုန်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်း ထုံကျဉ်ကျဉ် ဖြစ်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ မောပန်းခြင်း၊ အမြင်ဝေဝါးခြင်းနဲ့ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းတို့ပါ၊ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ မကုသဘဲ ထားရင် ပြင်းထန်တဲ့ သွေးချိုကျခြင်းက တက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် သတိလစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ သွေးချိုကျခြင်းဆိုတာ 70 mg/dL အောက်၊ ဒါမှမဟုတ် 4 mmol/L အောက် ဖတ်ချက်ကို ဆိုလိုပါတယ်။

  • ဆီးချိုမရှိတဲ့ လူကြီးတွေအတွက် American Diabetes Association က အစာရှောင် သွေးချို 100 mg/dL အောက်၊ ဂလူးကို့စ်ရည် သောက်ပြီး 2 နာရီအကြာ ဖတ်ချက် 140 mg/dL အောက်နဲ့ HbA1c 5.7% အောက်ကို ပုံမှန်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အစာရှောင် 126 mg/dL နဲ့ အထက်၊ ဒါမှမဟုတ် HbA1c 6.5% နဲ့ အထက်ဆိုရင် ဆီးချိုရောဂါကို ညွှန်ပြပါတယ်။ ဆီးချိုရှိရင် ဆရာဝန်က သင့်ကိုယ်ပိုင် ပန်းတိုင်ကို သတ်မှတ်ပေးပါတယ်။

  • ချက်ချင်း အာနိသင်ပြတဲ့ ချိုတဲ့အရာ တစ်ခုခု စားပါ ဒါမှမဟုတ် သောက်ပါ၊ ဥပမာ သစ်သီးဖျော်ရည် ဖန်ခွက်အသေး တစ်ခွက်၊ diet မဟုတ်တဲ့ (သကြားပါတဲ့) အချိုရည်၊ ဂလူးကို့စ် ဆေးပြား ဒါမှမဟုတ် သကြားလုံး၊ ပြီးရင် 10 မှ 15 မိနစ်အကြာမှာ ပြန်စစ်ပါ။ နိမ့်နေတုန်းဆိုရင် ထပ်လုပ်ပါ၊ ပြီးမှ ကြာကြာခံတဲ့ အစားအစာ တစ်ခုခု စားပါ။ တစ်စုံတစ်ယောက် သတိလစ်နေရင် အစားအစာ ဒါမှမဟုတ် အသောက်အစား မကျွေးပါနဲ့- ဘေးတစ်စောင်း အနေအထား (recovery position) မှာ ထားပြီး အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

  • ဆီးချိုဆေးကို ဆရာဝန် ညွှန်ကြားထားတဲ့အတိုင်း သုံးပါ၊ ရေသောက်ပါ၊ ဆီးချို ကုသရေးအဖွဲ့က ပေးထားတဲ့ နေမကောင်းတဲ့ရက် အကြံဉာဏ် ရှိရင် လိုက်နာပါ။ ကိုယ့်သဘောနဲ့ ဆေးကို ပိုမသုံးပါနဲ့။ ဆက်မြင့်နေရင် ဆရာဝန်ကို ဆက်သွယ်ပါ။ အန်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူရင် အသီးနံ့လို နံ့ရခြင်းလည်း ရှိရင် သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

  • ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ type 2 ဆီးချိုက နှစ်ပေါင်းများစွာ ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်ပါဘူး၊ လူအများအပြားက ပုံမှန် သွေးစစ်မှုကနေမှ သိရတာပါ၊ တခါတလေ သွေးချိုများတာက မျက်စိ၊ အာရုံကြော ဒါမှမဟုတ် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စ ပြုပြီးမှ သိရတာပါ။ ဒါကြောင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်သူတွေက နေကောင်းနေချိန်မှာတောင် စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။

  • အမျိုးသားတွေနဲ့ အများအားဖြင့် တူပါတယ်- ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးခဏခဏသွားခြင်း၊ မောပန်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်းနဲ့ အမြင်ဝေဝါးခြင်း။ အမျိုးသမီးတွေမှာ မိန်းမကိုယ် တစ်ဝိုက် မှိုပိုးဝင်တာ (thrush) ဒါမှမဟုတ် ယားယံတာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဖြစ်တာနဲ့ ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်တာကိုလည်း သတိထားမိနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ စဖြစ်တဲ့ ဆီးချို (gestational diabetes) က အများအားဖြင့် ဘာလက္ခဏာမှ မပြတတ်လို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးတွေကို သွေးချို စစ်ဆေးမှု လုပ်ပေးတာပါ။

  • ရှားပါတယ်။ အရက် အများကြီး သောက်ပြီးနောက်၊ ဆေး တချို့ကြောင့်၊ ဒါမှမဟုတ် အစာမစားဘဲ အချိန်ကြာကြာ နေပြီးနောက် ဖြစ်နိုင်ပြီး တခါတလေ တခြား ရောဂါတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဆီးချိုမရှိဘဲ လက်တုန်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်းနဲ့ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းတွေ ဖြစ်ပြီး စားလိုက်ရင် သက်သာသွားတယ်ဆိုရင် အကြောင်းရင်း ရှာဖို့ ဆရာဝန်နဲ့ ပြပါ။

  • Diabetic ketoacidosis (DKA) ဆိုတာ အင်ဆူလင် မလုံလောက်တဲ့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်က အဆီကို လောင်စာအဖြစ် ချေဖျက်သုံးစွဲပြီး ကီတုန်း (ketones) လို့ခေါ်တဲ့ အက်ဆစ်တွေ ထွက်လာတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေပါ။ type 1 ဆီးချိုရှိသူတွေမှာ အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ လက္ခဏာတွေက အန်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းနဲ့ အသက်ရှူရင် အသီးနံ့လို နံ့ရခြင်းတို့ပါ။ ဒါက အရေးပေါ် အခြေအနေပါ- သင့်ဒေသရဲ့ အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။

  • အများအားဖြင့် 2 မှ 3 လအတွင်း ပျမ်းမျှ သွေးချိုကို ပြတဲ့ HbA1c စစ်ဆေးမှု၊ ဒါမှမဟုတ် အစာရှောင် သွေးချို စစ်ဆေးမှုပါ။ တခါတလေ ဂလူးကို့စ် ခံနိုင်ရည် စစ်ဆေးမှု (glucose tolerance test) ကို သုံးပြီး ချိုတဲ့ အရည် သောက်ပြီး 2 နာရီအကြာမှာ သွေးချိုကို တိုင်းပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါ အဆင့်ထဲ ရောက်နေတဲ့ အဖြေကို အတည်ပြုဖို့ အများအားဖြင့် နောက်တစ်ရက်မှာ ထပ်စစ်ပါတယ်။

  • တိုက်ရိုက် မဟုတ်ပါဘူး။ type 1 ဆီးချိုက အစားအသောက်ကြောင့် လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ type 2 ဆီးချိုကတော့ ကိုယ်အလေးချိန် များခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်း၊ အသက်နဲ့ မိသားစု ရာဇဝင်တို့နဲ့ အဓိက ဆက်စပ်ပါတယ်။ ချိုတဲ့ အချိုရည်တွေနဲ့ အစားအစာတွေ များတဲ့ အစားအသောက်က ကိုယ်အလေးချိန် တက်စေနိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်စေလို့ လျှော့စားတာက အထောက်အကူ ဖြစ်ပါတယ်။

  • ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးခဏခဏသွားခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် ကျခြင်းလို လက္ခဏာတွေ ရှိသူ မည်သူမဆိုနဲ့ လက္ခဏာ မရှိပေမဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်သူတွေပါ- ကိုယ်အလေးချိန် များနေသူ၊ ဆီးချိုရှိတဲ့ မိဘ ဒါမှမဟုတ် မောင်နှမ ရှိသူ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ ဆီးချို ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ၊ ဒါမှမဟုတ် အသက် 40 ကျော်သူ၊ ဒါမှမဟုတ် အသက် 25 ကျော်ပြီး တောင်အာရှ၊ တရုတ်၊ အာဖရိကန် လူမည်း ဒါမှမဟုတ် ကာရစ်ဘီယံ လူမည်း နွယ်ဖွားဖြစ်သူ။ ဘယ်လောက် ခဏခဏ စစ်ရမလဲ ဆရာဝန်ကို မေးပါ။

အထောက်အကူပြုသော စစ်ဆေးမှုများ

ဘလော့ဂ်

ကိုးကားချက်များ

  1. NHS: High blood sugar (hyperglycaemia)
  2. NHS: Low blood sugar (hypoglycaemia)
  3. NHS: Type 2 diabetes, symptoms
  4. American Diabetes Association: Diabetes diagnosis
  5. American Diabetes Association: Low blood glucose (hypoglycemia)

နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချိန် . ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ သင့်ဆရာဝန်က သင့်အခြေအနေ အပြည့်အစုံကို သိသဖြင့် ရလဒ်အကြောင်း ဆရာဝန်ကို မေးပါ။