Simptòmas de la malautiá dels ronhons: los senhals d'una lesion renala, e las analisis que la tròban

Avètz dos ronhons, cadun de la talha d'un ponh, jos las costas, de cada costat de la colomna vertebrala. Cada minuta filtran la sang e ne levan los rebuts e l'aiga de tròp en fasent l'urina. Gardan tanben l'equilibri de las sals e dels minerals, ajudan a contrarotlar la tension, ajudan a fabricar los globuls roges e gardan los òsses solides.

La malautiá renala cronica (MRC) vòl dire que los ronhons son damatjats e filtran mens plan que caldriá, pendent tres meses o mai. Es frequenta, sustot amb l'atge, e mai frequenta en çò de las personas d'origina sud-asiatica o negra.

Los ronhons an fòrça capacitat de resèrva: pòdon pèrdre una granda partida de lor foncion abans que sentiscatz res. La National Kidney Foundation estima que sonque environ 1 sus 10 personas amb una MRC sap que l'a. Es per aquò que son las analisis, e pas los simptòmas, que permeton generalament de trobar una malautiá dels ronhons.

Al començament: generalament pas res. Lo primièr indici es sovent una analisi de sang o d'urina de rotina facha per una autra rason. D'unas personas remarcan una urina escumosa, d'uèlhs gonflats o l'enveja d'urinar mai la nuèch, que pòdon èsser de senhals precòces de proteïnas que se'n van dins l'urina o de ronhons que concentran mens plan l'urina.

Mai tard, quand la foncion baissa:

• Senhals de liquid: cavilhas, pès o mans enflats, uèlhs gonflats, alen cort
• Senhals urinaris: urinar mai, sustot la nuèch, de sang dins l'urina, urina escumosa
• Senhals de rebuts que s'amassan: fatiga, pèl que prusís o seca, pauc d'apetit e pèrda de pes, nausèas, rampas musculars, mal a dormir, marrida concentracion, mals de cap
• En çò dels òmes: de problèmas d'ereccion. En çò de las femnas: las règlas pòdon venir irregularas o s'arrestar quand la malautiá es avançada.

Quand los ronhons fan pas mai lor trabalh (estadi 5): aquestes simptòmas venon mai fòrts, e una dialisi o una trasplantacion pòdon èsser necessàrias. Segon las chifras del NHS, aquò arriba sonque a environ 2 sus 100 personas amb una MRC; la màger part de las personas la gerisson amb de medicaments e de consultas de seguiment.

L'insufisença renala aguda (IRA) es diferenta: s'installa en qualques oras o qualques jorns, sovent pendent una autra malautiá. Los senhals son urinar fòrça mens que d'abitud, aver fòrça set, de nausèas o de vòmits, de cambas enfladas, de confusion o d'ensomelhadura, e l'alen cort en posicion ajaguda. L'IRA demanda un mètge lo meteis jorn.

Generalament non. La malautiá renala cronica fa quasi jamai mal, e es una de las rasons que passa inapercebuda.

Una dolor que ven dels ronhons se sentís sul costat o dins l'esquina, just jos las costas, e a generalament una autra causa:

• Infeccion dels ronhons: dolor sul costat o dins l'esquina amb fèbre, tremoladas, nausèas, e sovent una cremadura en urinant. Demanda un mètge lo meteis jorn.
• Pèiras als ronhons: una dolor violenta, en rampas, que ven per ondadas, de l'esquina o del costat cap a l'engonal, de còps amb de sang dins l'urina.

La màger part de las dolors dins lo bas de l'esquina venon dels muscles e de las articulacions, pas dels ronhons. Una dolor d'esquina sola, sens fèbre e sens cambiament de l'urina, es rarament un problèma de ronhons.

• Lo diabèti: lo sucre naut dins la sang damatja los pichons filtres dels ronhons. Es una de las doas causas mai frequentas.
• La tension nauta: fatiga los pichons vaissèls sanguins dels ronhons. Es l'autra causa mai frequenta, e la malautiá dels ronhons pòt encara far montar la tension.
• Las malautiás del còr e lo colesteròl naut, que tòcan los vaissèls sanguins que noirisson los ronhons.
• L'inflamacion dels ronhons (glomerulonefrita), las infeccions dels ronhons repetidas e las malautiás ereditàrias coma la malautiá polikistica dels ronhons.
• Los obstacles al passatge de l'urina, coma de pèiras als ronhons que tornan o una pròstata venguda mai gròssa.
• L'usatge long de cèrts medicaments, coma los antidolors antiinflamatòris preses regularament (AINS coma l'ibuprofèn o lo diclofenac) e lo liti. Arrestetz pas un medicament prescrich per aquesta rason: demandatz a vòstre mètge s'avètz besonh d'analisis dels ronhons.
• Una insufisença renala aguda passada, que pòt daissar de lesions duradissas.

Coma una malautiá dels ronhons es muda al començament, es conselhat a las personas amb un risc mai naut de far d'analisis regularas quitament quand se sentisson plan:

• Diabèti: una verificacion dels ronhons cada an
• Tension nauta o malautiá del còr
• D'antecedents familials d'insufisença renala o de malautiá ereditària dels ronhons
• Una insufisença renala aguda passada, de pèiras als ronhons que tornan, una pròstata venguda mai gròssa o un lupus
• De medicaments de longa durada que pòdon tocar los ronhons, coma lo liti o los antidolors AINS preses regularament
• Mai de 60 ans, e las personas d'origina sud-asiatica o negra, qu'an un risc mai naut
• De proteïnas o de sang trobadas dins l'urina abans, sens causa coneguda

Demandatz a vòstre mètge cada quant vos cal far las analisis.

Doas analisis simplas tròban la màger part de las malautiás dels ronhons, sovent fòrça abans los simptòmas:

• Una analisi de sang de la creatinina, un rebut que los ronhons eliminan. Lo laboratòri la transforma en eGFR (debit de filtracion glomerular estimat), que mòstra quanta sang los ronhons filtran cada minuta. Un eGFR jos 60 pendent tres meses o mai vòl dire una MRC, e jos 15 vòl dire una insufisença renala. Nòstra guida de la creatinina explica los nombres e los estadis, amb un calculador.
• Una analisi d'urina de l'albumina, una proteïna que de ronhons en bona santat gardan dins la sang. Lo rapòrt albumina/creatinina (ACR) mòstra quanta se'n va.

Los resultats utilizan l'una o l'autra unitat: verificatz quina es sus lo vòstre. Un resultat naut es generalament tornat far per lo confirmar, perque l'esfòrç, una infeccion o las règlas lo pòdon far montar per un temps.

Los mètges pòdon tanben far una bandeleta urinària per cercar de sang e de proteïnas, una ecografia per agachar los ronhons, e d'autras analisis de sang coma lo potassi e una numeracion formula sanguina (NFS), perque una malautiá dels ronhons pòt causar una anèmia.

I a pas de garison per la malautiá renala cronica, mas lo tractament la pòt alentir e protegir lo còr, e mai lèu comença, melhor es.

• Contrarotlar la tension es l'etapa mai importanta. Los mètges utilizan sovent de medicaments que protegisson tanben los ronhons; es vòstre mètge que decidís quins e quant.
• Contrarotlar lo sucre dins la sang s'avètz un diabèti. D'unes medicaments del diabèti ajudan tanben los ronhons a foncionar mai long temps.
• De medicaments per baissar lo colesteròl e protegir lo còr, perque la MRC aumenta lo risc d'infarctus e d'AVC.
• Verificatz amb un mètge o un farmacian abans tot medicament nòu, antidolor, complement o remèdi a las plantas, remèdis tradicionals compreses: d'unes pòdon damatjar los ronhons, e fòrça medicaments demandan una autra dòsi quand los ronhons filtran mens. Disètz vòstre eGFR a cada mètge e farmacian.
• Fumetz pas, demoratz actiu, cercatz un pes sanitós e manjatz mens salat. Un dietetician vos pòt conselhar sus las proteïnas, lo potassi e lo fosfat se vòstra foncion renala es bassa.
• Bevètz pro per que vòstra urina siá clara, levat se vòstre mètge vos a dich de limitar los liquids.
• Anatz a vòstras consultas de seguiment. Las analisis de sang e d'urina repetidas mòstran se lo tractament fonciona.

Se los ronhons fan pas mai lor trabalh, la dialisi o una trasplantacion de ronhon los remplaçan. Vòstra equipa de nefrologia vos ne parlarà fòrça abans que n'agètz besonh.