Ngā tohu anaemia: ngā tohu o te iti o te haemoglobin me te iti o te rino, me ō rātou take

Kei te ngenge, kei te poto te hā i runga i te arawhata, kei te koma ake koe i te tikanga? He noa te anaemia, ā, ka taea te maimoa i te nuinga o te wā. Anei tōna āhua, ngā tohu o te iti o te rino, me ngā whakamātautau e kitea ai te take.

I whakahoutia · Ngā mātāpuna

Whakautu poto

He aha ngā tohu o te anaemia (te iti o te toto)?

Ko te anaemia, arā, te iti o te haemoglobin, ka puta i te nuinga o te wā te ngenge me te kore kaha, te poto o te hā, te kaha, te tere rānei o te pao o te manawa, te koma o te kiri me ngā mamae upoko. Ki te mea nā te iti o te rino, tērā pea ka kite hoki koe i ngā matikuku pakarukaru, he rite rānei te āhua ki te pune, te makere o ngā makawe, te arero mamae, ngā pakaru i ngā koki o te waha, ngā waewae kāore e tau, te hiahia rānei ki te kai hukapapa, ki ngā mea ehara i te kai.

He mōhiohio hauora, ehara i te tohutohu hauora. E mōhio ana tō rata ki tō āhua katoa; pātai ki a ia mō tō hua.

Taha ki te taha

Te anaemia nā te iti o te rino, te thalassaemia trait: te rerekē

Ka iti ngā pūtau toto whero i ngā mea e rua, nō reira ka kitea pea hei anaemia i te tatauranga toto. He tino rerekē te whakahaere: ka maimoa te rino i tētahi, kāore e āwhina i tērā atu.

Ko tāu e kite aiAnaemia nā te iti o te rinoThalassaemia trait (kaikawe)
He aha tēneiHe iti rawa te rino hei hanga i te haemoglobin e rawaka anaHe rerekētanga ira i tuku iho, ka iti ake ai ngā pūtau whero i te tikanga
Te noaKo te momo anaemia e tino noa anaHe nui ake te noa i te hunga nō Īnia, nō Pakistan, nō Bangladesh, nō te Middle East, nō Haina, nō Āhia ki te tonga-mā-rāwhiti, nō te Mediterranean rānei ō rātou tūpuna
Tō āhuaNgenge, poto te hā, koma, kaha te pao o te manawa, mamae upokoKāore he tohu i te nuinga o te wā, he anaemia māmā rānei
Ētahi atu tohuMatikuku pakarukaru, he rite rānei ki te pune, makere ngā makawe, hiahia ki te hukapapa, arero mamaeEhara i te mea noa
Te takeTe mate wahine taumaha, te hapūtanga, te heke toto, he kai iti te rinoI tuku iho mai i tētahi mātua; kei reira mai i te whānautanga
Ferritin (ngā rahui rino)ItiNoa i te nuinga o te wā
Ngā pire rinoKa maimoa, ina kitea te takeKāore e āwhina, kāore hoki e hiahiatia
Te whakamahere whānauKāore he pāngaKi te kawe ngā hoa e rua, ka whānau pea he tamaiti he thalassaemia tōna: whakamātauria

Ko te tatauranga toto (CBC) me te ferritin, ka wehe i ēnei i te nuinga o te wā; mā tētahi atu whakamātautau toto e whakaū te thalassaemia trait. Ko ētahi atu take o te anaemia: te iti o te huaora B12, o te folate rānei, te māuiui wā roa, te mate whatukuhu me te heke toto.

Rārangi tohu anaemia

Tohua ngā mea kua pā ki a koe mō ētahi wiki, neke atu rānei. Ka whakaatu te kāri mēnā e tītaha ana ō tohu ki ngā tohu anaemia whānui, ki ngā tohu rānei e tohu ana ki te iti o te rino. Kāore he mea e tiakina, e tukuna rānei ki hea.

Rārangi tohu anaemia

0 o ngā tohu 15 kua tohua

Ngā tohu anaemia0/7
Ngā tohu iti te rino0/8

Tohua ngā tohu kua pā ki a koe mō ētahi wiki, neke atu rānei.

Ka whakaraupapa tēnei rārangi i ō tohu hei tauira mā tō rata. Kāore e taea e ia te whakatau he anaemia tōu: mā te whakamātautau toto anake e taea ai, ā, he maha ngā wā kāore rawa he tohu o te anaemia māmā.

He aha te anaemia?

Ko te anaemia (anemia, te iti o te toto) te tikanga he iti iho te haemoglobin i tō toto i te tika. Ko te haemoglobin te pūmua i roto i ngā pūtau toto whero e kawe ana i te hāora, nō reira ki te iti, he iti ake te hāora ka tae ki tō tinana me tō roro, ā, ka rongo koe hei ngenge, hei poto o te hā.

Ko ēnei ngā paepae haemoglobin a Te Whakahaere Hauora o te Ao (World Health Organization):

RōpūHe anaemia ki te iti iho te haemoglobin i te
Tāne13 g/dL
Wāhine12 g/dL
Hapūtanga, te toru marama tuatahi me te tuatoru11 g/dL
Hapūtanga, te toru marama tuarua10.5 g/dL

He tohu te anaemia, ehara i te whakataunga mate: he mea anō kei te puta ai. Ko te take e tino noa ana ko te iti o te rino (anaemia nā te korenga rino). Ko ētahi atu ko te iti o te huaora B12, o te folate rānei, te thalassaemia trait, te māuiui wā roa, te mate whatukuhu me te heke toto. Ka whakamārama tā mātou aratohu CBC i te tatauranga toto, ā, tā mātou aratohu ferritin i ō rahui rino.

He aha ngā tohu o te anaemia me te iti o te rino?

I te nuinga o te wā ka āta puta mai te anaemia, nō reira he tokomaha ka waia ki te ngenge. Tērā pea kāore rawa he tohu o te anaemia māmā.

Ngā tohu noa:

  • te ngenge me te kore kaha
  • te poto o te hā, otirā ina whakapau kaha
  • te rongo i te pao o te manawa (palpitations)
  • te kiri koma ake i te tikanga
  • ngā mamae upoko

Ngā tohu iti ake te noa o te iti o te rino:

  • he tangi, he hamumu, he hihī rānei i ngā taringa (tinnitus)
  • he rerekē te reka o te kai, he mangeo rānei te kiri
  • he arero mamae, he pakaru mamae rānei i ngā koki o te waha
  • te makere o ngā makawe: he nui ake ngā makawe e makere ana ina heru, ina horoi rānei
  • te hiahia ki te kai i ngā mea ehara i te kai, pērā i te hukapapa, te pepa rānei (pica)
  • he uaua te horomi
  • ngā rerekētanga o ngā matikuku, pērā i ngā matikuku he rite te āhua ki te pune
  • ngā waewae kāore e tau (restless legs)

Ka puta pea ētahi o ēnei i te iti o te rino, pērā i te ngenge me te makere o ngā makawe, ahakoa i mua i te heke o te haemoglobin.

He aha ngā take o te anaemia nā te iti o te rino?

  • Te mate wahine taumaha, tētahi o ngā take e tino noa ana. Ka taea te maimoa i te mate wahine taumaha, nō reira kōrerotia ki tō rata.
  • Te hapūtanga, i te mea he nui ake te rino e hiahiatia ana e te tinana, ā, i te nuinga o te wā he iti rawa te rino i te kai.
  • Te rere toto i te puku, i te whēkau rānei, kāore pea koe e kite, nā:
    • te tango auau i ngā rongoā whakamauru mamae whakaiti mumura (NSAIDs, pērā i te ibuprofen) me te aspirin
    • ngā whewhe puku (stomach ulcers)
    • te mumura o te whēkau, o te korokoro kai rānei
    • te piles (haemorrhoids)
    • he iti ake te noa, te mate pukupuku o te puku, o te whēkau rānei
  • He kai iti te rino, he mate whēkau rānei e ārai ana i te ngongo o te rino.
  • Ētahi atu heke toto, tae atu ki te tuku toto auau.

I ngā tāne, i ngā wāhine hoki i muri i te menopause, ko te iti o te rino kāore he take mārama, he take kia rapua e te rata he rere toto i te whēkau, ā, i te nuinga o te wā ka tīmata ki tētahi whakamātautau tūtae māmā.

Ko ēhea whakamātautau e kitea ai te anaemia me tōna take?

  • Tatauranga toto katoa (CBC, FBC rānei): ka ine i te haemoglobin me te rahi o ngā pūtau whero (MCV). Ko ngā pūtau iti, e tohu ana ki te iti o te rino, ki te thalassaemia trait rānei; ko ngā pūtau nunui, ki te iti o te B12, o te folate rānei.
  • Ferritin: ka whakaatu i ō rahui rino. Ki te iti iho i te 15 ng/mL, kua pau, ā, mā te hua iti e whakaū te korenga rino. Ka āhua noa pea te ferritin i te wā o tētahi pokenga, mumura rānei, nō reira i ētahi wā ka tāpiri ngā rata i ētahi atu whakamātautau rino.
  • Te huaora B12 me te folate, mēnā he nunui ngā pūtau whero, kāore rānei i te mārama te take.
  • He whakamātautau tūtae mō te toto huna, mēnā kāore he take mārama o te iti o te rino.
  • He whakamātautau thalassaemia, mēnā he iti ō pūtau whero engari he noa tō rino, he thalassaemia rānei i tō whānau. He maha ngā wā ka tukuna te whakamātautau ki ngā wāhine hapū.

Kōrerotia ki te rata mēnā kua tīmata kē koe ki te tango pire rino, nā te mea ka rerekē ai ngā hua.

Me pēhea te maimoa, ā, he aha tāu e taea ai?

  • Kimihia te take i te tuatahi. He ōrite te hiranga o te maimoa i te mate wahine taumaha, i tētahi whewhe, i tētahi atu pūtake heke toto rānei, ki te whakakī anō i te rino.
  • Ko ngā pire rino te maimoatanga noa mō te anaemia nā te korenga rino, i te nuinga o te wā mō ētahi marama kia whakakīia anō ō rahui. Mā tō rata e whakatau te pire me te tikanga tango. Mā te tango i te taha o te kai, i muri tata rānei i te kai, ka māmā ake pea ngā pānga taha, ā, ka āwhina pea tētahi karaihe wai ārani i te ngongo.
  • Ko ngā pānga taha pea ko te uaua o te tiko, ko te tiko wai rānei, te mamae puku, te hiaruaki me te tūtae pōuri ake, he mea e tūmanakohia ana. Kia mau tonu te tango, ki te kore tō rata e kī kē.
  • Kaua e tīmata ki ngā pire rino ki te kore he whakamātautau toto. Ki te kore tō anaemia i ahu mai i te iti o te rino, pērā i te thalassaemia trait, kāore te rino e āwhina, ā, ka kino pea te rino nui rawa.
  • Kia tawhiti ngā pire rino i te ringa o ngā tamariki. Ka mate pea te tamaiti nohinohi i te rino nui rawa.
  • Kainga ngā kai e nui ana te rino: ngā huawhenua rau kākāriki pōuri, ngā pīni, ngā lentil me ngā pī, ngā huarākau maroke pērā i te aperikota me te karepe maroke (raisins), te mīti, me ngā pata parakuihi, parāoa rānei kua tāpirihia he rino.
  • Ko te tī, te kawhe me te miraka ka uaua ake ai te ngongo o te rino, nō reira inumia i waenga i ngā kai, kaua i te taha o ngā kai e nui ana te rino, o ngā pire rānei.
  • Whakamātauria anō e ai ki te tohutohu: i te nuinga o te wā ka whakahoki ngā rata i te tatauranga toto i muri i ētahi wiki kia kitea e whai hua ana.

Āhea kite ai i te rata

Whakaritea he hui ki te rata

  • He ngenge, he poto te hā, he kiri koma, he kaha rānei te pao o te manawa neke atu i ngā wiki e rua: kite i tō GP, rata whānau rānei i roto i te wiki kotahi ki te rua mō te tatauranga toto me te ferritin.
  • He haemoglobin iti iho i te 10 g/dL i tētahi pūrongo, he iti iho rānei i tō whakamātautau whakamutunga: kite i tētahi rata whānui (general physician) i roto i te wiki kotahi kia kitea te take.
  • He iti te rino i tētahi tāne, i tētahi wahine rānei i muri i te menopause, kāore he take mārama: kite i tō GP i roto i ngā wiki e rua, kia taea ai e ia te tirotiro mō te rere toto i te whēkau.
  • E hapū ana, ā, e ngenge ana, e poto ana te hā, e koma ana rānei: kōrero ki tō kaiwhakawhānau (midwife), ki tō rata rānei i roto i te wiki kotahi.
  • He mate wahine taumaha e tino ngenge ai koe, e uaua ai rānei te whakahaere: kite i tō GP i roto i ētahi wiki, nā te mea ka taea te maimoa.
  • He uaua te horomi, ā, he mea hou: kite i tō GP i roto i te wiki kotahi.

Tikina he āwhina ohotata ināianei (waea atu ki te nama ohotata o tō rohe) mēnā kei tētahi tangata:

  • he mamae uma, he poto te hā ahakoa e okioki ana, he hemo rānei
  • he tūtae pango, ānō he tā, he nui rānei te toto i te tūtae, otirā me te āmiomio, te hemo rānei
  • kua ruaki toto, kua ruaki rānei i tētahi mea he rite ki ngā para kawhe
  • he tamaiti kua horomia ngā pire rino

He āta tupu te nuinga o ngā anaemia, ā, he pai te urupare ina kitea te take. Ko ēnei tohu ngā mea motuhake kāore e taea te tatari.

Kei te ngenge tonu, ā, kāore koe i te mōhio he aha ai? Kōrerotia.

Ka whakarongo a Saluvo ki tō āhua, i ō ake kupu, i tō ake reo, ka pātai i ngā pātai tika, ā, ka kī atu ko tēhea rata hei kite māu, ā, kia hohoro pēhea. He pūrongo tatauranga toto, ferritin rānei kē tōu? Ka whakamāramatia e ia ia uara.

Pātai mō aku tohu

Kore utu te tīmata. Kōrerotia tō āhua i ō ake kupu, i tō ake reo.

Ngā pātai a te iwi

  • I te nuinga o te wā ko te ngenge me te kore kaha, kātahi ko te poto o te hā ina whakapau kaha, te rongo i te pao o te manawa, te kiri koma ake me ngā mamae upoko. I te mea ka āta puta mai te anaemia, he tokomaha ka waia ki te ngenge, ā, mā tētahi whakamātautau toto anake rātou e mōhio ai. Tērā pea kāore rawa he tohu o te anaemia māmā.

  • Ka puta i te iti o te rino ngā tohu anaemia noa, pērā i te ngenge, te poto o te hā me te kiri koma, ā, i ētahi wā ōna ake tohu: ngā matikuku pakarukaru, he rite rānei ki te pune, te makere o ngā makawe, te arero mamae, ngā pakaru i ngā koki o te waha, ngā waewae kāore e tau, te tangi i ngā taringa me te hiahia ki te kai hukapapa, ki ētahi atu mea ehara i te kai rānei. Mā te whakamātautau ferritin e whakaū.

  • Ki tā Te Whakahaere Hauora o te Ao (World Health Organization), he anaemia te haemoglobin iti iho i te 13 g/dL i ngā tāne, iti iho i te 12 g/dL i ngā wāhine. I te hapūtanga, ko te iti iho i te 11 g/dL i te toru marama tuatahi me te tuatoru, ā, iti iho i te 10.5 g/dL i te tuarua. Ka tāia e ia taiwhanga ōna ake taumata, nō reira whakatairitea ki te taumata kei tō pūrongo.

  • I te nuinga o te wā ko te iti o te rino nā te mate wahine taumaha, nā te hapūtanga rānei, ā, i ētahi wā he kai iti te rino. Ka puta anō i te iti o te huaora B12, o te folate rānei, i te thalassaemia trait, i te māuiui wā roa me te heke toto mai i te whēkau. Ka taea te maimoa i te mate wahine taumaha, nō reira he pai te kōrero ki tō rata mō tēnā.

  • Ko te anaemia māmā, kāore i te nuinga o te wā, ā, he tino taea te maimoa. Ko te anaemia kino, kāore rānei i maimoatia, ka taumaha ki te manawa, ka tere ai te pao o te manawa, ka hīkore rānei te manawa (heart failure), ka piki te tūraru o ngā pokenga, ā, ka raru pea te hapūtanga. He mea nui anō te take: ko te anaemia nā te rere toto huna i te whēkau, me kitea. Ko te mamae uma, te hemo, te poto rānei o te hā ahakoa e okioki ana, me tiki āwhina ohotata.

  • He tokomaha ka pai ake te āhua i roto i ētahi wiki i muri i te tīmata ki ngā pire rino, ā, i te nuinga o te wā ka piki te haemoglobin i roto i ngā wiki e whai ake. I te nuinga o te wā ka haere tonu ngā pire mō ētahi marama kia whakakīia anō ō rahui rino, nō reira kaua e whakamutu ina tīmata koe ki te pai ake. Ka whakahoki tō rata i te tatauranga toto hei tirotiro.

  • Ngā huawhenua rau kākāriki pōuri, ngā pīni, ngā lentil me ngā pī, ngā huarākau maroke pērā i te aperikota, te paramu maroke (prunes) me te karepe maroke (raisins), te mīti, me ngā pata parakuihi, parāoa rānei kua tāpirihia he rino. Ka āwhina te huaora C, pērā i te wai ārani, i tō tinana ki te ngongo i te rino, engari ka uaua ake i te tī, te kawhe me te miraka, nō reira inumia ērā i waenga i ngā kai. Mēnā he anaemia kē tōu, tērā pea kāore e rawaka te kai anake.

  • Kāo. He maha ngā take o te ngenge, ā, ki te kore tō anaemia i ahu mai i te iti o te rino, pērā i te thalassaemia trait, i te iti o te B12 rānei, kāore te rino e āwhina, ā, ka kino pea te rino nui rawa. Mā te tatauranga toto me te whakamātautau ferritin e kitea ai mēnā e hiahiatia ana e koe. Kia tawhiti ngā pire rino i te ringa o ngā tamariki: ka mate pea te tamaiti nohinohi i te rino nui rawa.

  • Ko te korenga rino, he iti ō rahui rino, ka kitea i te ferritin iti. Ko te anaemia, he iti tō haemoglobin. Ko te korenga rino ka tae tuatahi: ka heke haere ō rahui, ā, ina pau rawa anake, kātahi te haemoglobin ka heke. Nō reira ka taea pea he korenga rino tōu, ā, ka ngenge koe, ahakoa he noa tō haemoglobin.

  • Ko te thalassaemia trait, arā, he kaikawe thalassaemia, he rerekētanga i tuku iho, ka iti ake ai ngā pūtau toto whero i te tikanga. Kāore e puta he raruraru hauora i te nuinga o te wā, ahakoa ka puta pea he anaemia māmā kāore e hiahiatia he maimoatanga. Ki te kawe ngā hoa e rua, ka whānau pea he tamaiti he thalassaemia tōna, nō reira he pai te whakamātau i mua i te hapūtanga, otirā mēnā nō Āhia ki te Tonga, nō te Middle East, nō Haina, nō Āhia ki te tonga-mā-rāwhiti, nō te Mediterranean rānei ō tūpuna.

  • Āe, ka taea e te iti o te rino: tērā pea ka kite koe he nui ake ngā makawe e makere ana ina heru, ina horoi rānei. He maha anō ētahi atu take o te makere o ngā makawe, tae atu ki ngā raruraru repe tenga (thyroid), te āwangawanga me ngā taiaki (hormones). Ko te tatauranga toto me te whakamātautau ferritin he arowhai tuatahi tika, ā, i te nuinga o te wā ka ora anō ngā makawe ina hoki ake ngā taumata rino.

  • Ko te tūtae pōuri ake, pango rawa rānei, he pānga taha noa, e tūmanakohia ana, o ngā pire rino. Engari ko te tūtae pango, piripiri, ānō he tā, i mua i tō tīmata ki te rino, i te taha rānei o te āmiomio, te hemo, te mamae puku rānei, he tohu pea o te rere toto i te puku, i te whēkau rānei, ā, me tiki wawe he āwhina hauora.

  • He noa, nā te mea he nui ake te rino e hiahiatia ana e te tinana i te hapūtanga. He anaemia te haemoglobin iti iho i te 11 g/dL i te toru marama tuatahi me te tuatoru, ā, iti iho i te 10.5 g/dL i te tuarua. Ka tirotiro tō kaiwhakawhānau, tō rata rānei i tō tatauranga toto i te wā hapū. Kōrerotia ki a rātou mēnā e tino ngenge ana koe, e poto ana te hā, e rite ana rānei ki te hemo, ā, ko ngā tāpiri (supplements) anake e tūtohungia ana e rātou hei tango māu.

Ngā whakamātautau e āwhina ana

Rangitaki

Ngā mātāpuna

  1. NHS: Iron deficiency anaemia
  2. NHS: Thalassaemia
  3. NHS: Thalassaemia carriers
  4. WHO: Guideline on haemoglobin cutoffs to define anaemia (2024)

I whakahoutia . He mōhiohio hauora, ehara i te tohutohu hauora. E mōhio ana tō rata ki tō āhua katoa; pātai ki a ia mō tō hua.