Te whakamārama i te pūrongo toto: me pēhea te pānui i tētahi pūrongo taiwhanga i Īnia
CBC, KFT, lakh/cumm, Ref. by: he aratohu māmā mō te pūrongo whakamātautau toto ka tukuna e te nuinga o ngā taiwhanga i Īnia, me te mahi mō tētahi uara kua tohua.
Pānuitia i te reo Māori
EnglishAfrikaansالعربيةঅসমীয়াAsturianuAzərbaycancaБеларускаяБългарскиবাংলাBosanskiCatalàCebuanoČeštinaCymraegDanskDeutschΕλληνικάEspañolEestiفارسیSuomiFilipinoFrançaisGalegoગુજરાતીHausaעבריתहिन्दीHrvatskiMagyarՀայերենBahasa IndonesiaÍslenskaItaliano日本語ქართულიҚазақшаಕನ್ನಡ한국어КыргызчаLëtzebuergeschLingálaLietuviųMāoriМакедонскиമലയാളംМонголमराठीBahasa MelayuMaltiမြန်မာनेपालीNederlandsNorskOccitanଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀPolskiپښتوPortuguêsRomânăРусскийسنڌيSlovenčinaSlovenščinaSoomaaliСрпскиSvenskaKiswahiliதமிழ்తెలుగుТоҷикӣไทยTürkçeУкраїнськаاردوOʻzbekchaTiếng Việt粵語中文

Ngā ihirangi
- 01Tīmata i te tihi o te whārangi
- 02Te tikanga o ia tīwae
- 03Ngā waeine e pōrearea ana i te tangata
- 04Ngā ingoa poto i te nuinga o ngā pūrongo
- 05Te pānui i te CBC
- 06Ētahi tau e pai ana kia mōhio
- 07Mēnā i mahi koe i te tirotiro tinana katoa
- 08I mua i tō whakamātautau toto e whai ake nei
- 09Āhea kaua e tatari
- 10Ngā pātai hei kawe ki tō tākuta
- 11Te āwhina a Saluvo
Ngā kōrero matua
- Pānuitia ia uara ki te taha o te awhe i tāia ki tō ake pūrongo, kaua ki tētahi tūtohi i kitea e koe i te ipurangi.
- Mēnā he Self kei te Ref. by, i te nuinga o te wā kāore anō tētahi tākuta maimoa kia kite i te pūrongo, nō reira whakaaturia ki tētahi.
- Kaua e tīmata i ngā pire rino ko koe anake, nā te mea ehara i ngā wā katoa i te rino te take o te haemoglobin hakahaka.
- Mēnā kua tohua tētahi uara he critical (tino mōrearea), ā, kāore anō tētahi kia waea mai, waea atu ki tō tākuta, ki te taiwhanga rānei ināianei tonu. Mēnā kāore e taea e koe te whakapā atu ki tētahi, haere ki te tari ohotata o tētahi hōhipera.
Ko te pūrongo toto te whārangi, te PDF rānei ka hoatu e te taiwhanga i muri i te whakamātautau i tō tauira toto. Kei ia rārangi te ingoa whakamātautau, tō uara, tētahi waeine me tētahi awhe noa. Hei pānui, whakatauritea ia uara ki te awhe i tāia ki taua pūrongo tonu, kātahi ka kawe i ngā mea kua tohua ki tō tākuta. He noa te uara kotahi kei waho i te awhe, ā, ko ia anake kāore e kī mai he aha te raru.
Ka kōrero tēnei aratohu mō te pūrongo whakamātautau toto ka tukuna e te nuinga o ngā taiwhanga i Īnia, mai i te CBC kotahi ki te tirotiro tinana katoa (full body checkup). Mō te āhua o ngā awhe i te whānuitanga, tirohia me pēhea te pānui i ngā hua whakamātautau toto.
Tīmata i te tihi o te whārangi
I mua i tō titiro ki tētahi tau, tirohia te pane:
- Ingoa, pakeke me te ira tangata. Tirohia tuatahitia ēnei. He rerekē pea ngā awhe i waenga i ngā rōpū tāngata, nō reira ka pānui pea koe i te awhe hē mēnā kua hē te tuhi.
- Ref. by. Te tākuta nāna i tono te whakamātautau. Ko te tikanga o "Self" i te nuinga o te wā, nāu anō i tono, nō reira kāore anō tētahi tākuta maimoa kia kite.
- Collected, Reported hoki. Te rā me te wā i tangohia ai tō tauira toto, me te wā i rite ai te hua. Ka āwhina ēnei i a koe ki te whakarārangi i te pūrongo ki ērā o mua.
- Nama taiwhanga, nama tauira rānei. Puritia tēnei mēnā ka hiahia koe ki te waea ki te taiwhanga.
- Waitohu. Ka mutu te nuinga o ngā pūrongo ki te ingoa o te tākuta nāna i tirotiro.
Tērā pea ka kite hoki koe i tētahi tohu NABL. Ko NABL te poari whakamana taiwhanga o Īnia, ā, ko tōna tohu he whakaūnga nā tētahi rōpū motuhake mō te mātauranga hangarau o te taiwhanga. He mea tūao te whakamana, nō reira ehara i te mea kua hē te pūrongo kāore he tohu. Kāore pea te tohu e hipoki i ia whakamātautau a te taiwhanga, nō reira ka taea e koe i te paetukutuku NABL te tirotiro i tētahi nama tiwhikete me te whānuitanga o te mahi a te taiwhanga.
Te tikanga o ia tīwae
| I te pūrongo | Te tikanga |
|---|---|
| Test, Investigation rānei | Te mea i inea |
| Result, Observed value rānei | Tō tau. He maha ngā wā he mātotoru, kua tohua rānei ki te H, ki te L rānei, ina kei waho i te awhe |
| Unit | Te waeine i inea ai |
| Biological reference interval | Te awhe noa e whakamahia ana e tēnei taiwhanga |
| Method | Te āhua o te ine a te taiwhanga. Ka taea te hipa i te nuinga o te wā, engari koinei tētahi take e rerekē ai ngā taiwhanga e rua |
Ka hangaia te biological reference interval (te awhe tohutoro) i ngā hua o ngā rōpū nui o te hunga hauora. He aratohu, ehara i te tohu paahi, rahua rānei. E kī ana a MedlinePlus ka taka ētahi tāngata hauora ki waho i te awhe i ētahi wā, ā, ka noho ētahi tāngata he raru hauora ō rātou ki roto. He rerekē hoki ngā tikanga a ngā taiwhanga, nō reira pānuitia tonutia tō uara ki te awhe i tō ake pūrongo, kaua ki tētahi tūtohi i kitea e koe i te ipurangi.
Ngā waeine e pōrearea ana i te tangata
He maha ngā wā ka tuhia ngā tatau ki ngā lakh i ngā pūrongo o Īnia, kāore koe e kite i tērā i te nuinga o ngā aratohu i tuhia ki tāwāhi.
| I te pūrongo | Te tikanga | Te tau kotahi i tuhia kē |
|---|---|---|
| lakh/cumm | 100000 ia mirimita pūtoru (cubic millimetre) | 2.5 lakh/cumm = 250000/µL |
| mill/cumm | Miriona ia mirimita pūtoru | 4.8 mill/cumm = 4.8 miriona/µL |
| /cumm | Te tatau ia mirimita pūtoru | 7000/cumm = 7.0 x 10³/µL |
| gm/dL, gm% rānei | Ngā karamu i ia 100 mL toto | 13 gm% = 13 g/dL |
| mg/dL | Ngā mirikaramu i ia 100 mL | Ka whakamahia mō te huka, te ngako toto (cholesterol) me te creatinine |
| ng/mL, pg/mL | Ngā rahinga tino iti | Ka whakamahia mō ngā huaora pērā i te D me te B12 |
He ōrite te cumm kotahi ki te microlitre (µL) kotahi, nō reira he tuhinga rerekē noa ēnei o te ine kotahi. Ka whakaatu ngā tau o tēnei tūtohi i te hurihanga. Ehara i ngā uara hei whāinga.
Ngā ingoa poto i te nuinga o ngā pūrongo
| Ingoa poto | Ingoa katoa | Te mea e tirohia ana |
|---|---|---|
| CBC, CBP, hemogram | Complete blood count (te tatau toto katoa) | Ngā pūtau whero, te haemoglobin, ngā pūtau mā me ngā platelets |
| FBS, PPBS | Te huka toto i te nohopuku (kaua e kai), i muri hoki i te kai | Tō huka i tētahi wā kotahi |
| HbA1c | Glycated haemoglobin | Te toharite o tō huka i te tata ki ngā marama e rua ki te toru |
| Lipid profile | Rōpū whakamātautau ngako toto (cholesterol) | Te cholesterol katoa, LDL me HDL, me ngā triglycerides |
| LFT | Liver function test (te whakamātautau mahi ate) | Te āhua o te mahi a tō ate |
| KFT, RFT rānei | Kidney, renal function test rānei (te whakamātautau mahi whatukuhu) | Te āhua o te mahi a ō whatukuhu, he maha ngā wā me te creatinine me te urea |
| TFT | Thyroid function test (te whakamātautau repe tenga) | TSH, T3 me T4 |
| Vitamin D, B12 | 25(OH)D, cobalamin | Mēnā e ranea ana ia huaora i a koe |
He aratohu motuhake ā mātou mō te HbA1c, ngā whakamātautau mahi ate me ngā whakamātautau repe tenga.
Te pānui i te CBC
Ko te CBC te whakamātautau toto noa rawa. Ka tatau i ngā pūtau o tō toto, ā, ko te uara rerekē kāore i ngā wā katoa e kī ana me maimoatia koe. Ka nekehia pea e te kai, te korikori, ngā rongoā, tō ikura me te iti o te inu wai.
Haemoglobin
Ka kawe te haemoglobin i te hāora i roto i ō pūtau toto whero. He tohu pea te taumata hakahaka o te anaemia (te iti rawa o te haemoglobin), o te thalassaemia (he mate toto tuku iho), o te iti o te rino, o te ngaronga toto (tae atu ki ngā ikura taumaha), o te iti rawa rānei o te rino, o te huaora B12 rānei. Ka hono pea te taumata teitei ki te mate pūkahukahu, ki te mate manawa rānei, me ētahi atu take.
He noa te anaemia. E whakatau tata ana te World Health Organization ka pā ki te 30% o ngā wāhine 15 ki te 49 ngā tau, me te 37% o ngā wāhine hapū i te ao whānui. E kī ana a WHO he tohumate tēnei o tētahi mate kei raro, nō reira ko te pātai whai take, he aha i hakahaka ai. Kaua e tīmata i ngā pire rino ko koe anake, nā te mea ehara i ngā wā katoa i te rino te take o te haemoglobin hakahaka.
Ngā pūtau mā
He tohu pea te tatau teitei o ngā pūtau toto mā o tētahi pokenga, o tētahi urupare rānei ki tētahi rongoā. He maha ngā take pea o te tatau hakahaka, tae atu ki ngā mate autoimmune (ina whakaeke te ārai mate o te tinana i a ia anō) me ngā mate o te bone marrow (te kiko o roto o ngā wheua), nō reira pātai ki tō tākuta, kaua e matapae.
Platelets
Ka āwhina ngā platelets i tō toto kia tepe. Ka whai pea te tatau hakahaka i tētahi pokenga huaketo, ā, ka hono pea hoki ki te mate autoimmune, te iti o te huaora B12, ngā raru rānei o te bone marrow. He noa te heke iti i te hapūtanga. Mēnā he kirikā tōu, ā, kei te aroturuki tō tākuta i ō platelets, whāia tāna mahere mō ngā whakamātautau anō, kaua e ngana ki te pānui i te ia ko koe anake.
Mēnā he kirikā tōu, he hakahaka ō platelets, ā, kāore he tākuta e whai ana i a koe, haere ki tētahi i tēnei rā. Mō te dengue, e kī ana a WHO he maha ngā wā ka puta ngā tohumate taumaha i muri i te ngaronga o te kirikā. Rapua te tiaki ohotata mēnā ka toto ō pūniho, tō ihu rānei, he toto i te ruaki, i te tūtae rānei, he mamae taumaha i te puku, ka ruaki auau rānei koe, ahakoa kua ngaro te kirikā.
Ētahi tau e pai ana kia mōhio
He tau whānui ēnei mō ngā pakeke, ā, kāore e pā ana ki te hapūtanga. He aratohu noa, ko te awhe o tō ake pūrongo i te tuatahi, ā, ka whakarite pea tō tākuta i tētahi whāinga rerekē mōu.
| Whakamātautau | Hua | Te kīanga noa |
|---|---|---|
| HbA1c | I raro i te 5.7% | Noa |
| HbA1c | 5.7% ki te 6.4% | Prediabetes (kua teitei ake te huka, engari kāore anō kia eke ki te mate huka) |
| HbA1c | 6.5% neke atu rānei | Te awhe mate huka |
| Huka nohopuku | 100 ki te 125 mg/dL | Prediabetes |
| Huka nohopuku | 126 mg/dL neke atu rānei | Te awhe mate huka, i te nuinga o te wā ka whakaūngia ki ngā whakamātautau e rua |
| Cholesterol katoa | Iti iho i te 200 mg/dL | Taumata hauora |
| LDL cholesterol | Iti iho i te 100 mg/dL | Taumata hauora |
| HDL cholesterol | 60 mg/dL neke atu rānei | Pai rawa. He hakahaka i raro i te 40 mg/dL mō ngā tāne, i te 50 mg/dL rānei mō ngā wāhine |
E toru ngā mea e pai ana kia mōhio:
- Ka whakapōhēhē pea te HbA1c. Ka whakahē pea te anaemia me ētahi atu mate toto i a ia mō te tautohu i te mate huka, ā, ka pā pea hoki te rahua whatukuhu me te mate ate.
- Kei a koe te creatinine. Kei ō uaua, tō kai, tō pakeke me tō korikori tō taumata. He maha ngā wā ka whakamahia hei whakatau tata i te tere o te tātari a ō whatukuhu i te para, ā, kāore e taea e te uara teitei kotahi te whakaatu i te take, nō reira pātai wawe ki tō tākuta.
- He maha ngā wā ka hoatu te huaora D ki te kupu. Ka kī pea ngā pūrongo deficient (he iti rawa), insufficient (kāore i te ranea), sufficient (e ranea ana), toxic rānei (kua nui rawa, he paitini). Ko te huaora D katoa (total vitamin D) te tau hei tirotiro.
Mēnā i mahi koe i te tirotiro tinana katoa
Ka uru pea ngā whakamātautau maha tekau ki tētahi pūrongo kotahi i ngā mōkī. Ka whakaritea ngā awhe kia taka ētahi tāngata hauora ki waho, nō reira ka tino kitea pea ētahi uara kua tohua i tētahi pūrongo roa, ahakoa e pai ana tō rongo.
Kaua e tīmata i tētahi tāpiri kai (supplement), e huri rānei i tō kai nā tētahi tohu kotahi. Whakaaturia te pūrongo katoa ki tētahi tākuta, ko te mea pai me tō pūrongo whakamutunga, ā, pātai ko ēhea uara e hira ana mōu.
I mua i tō whakamātautau toto e whai ake nei
- Pātai mēnā me nohopuku koe. Ina me pērā, ko te tikanga i te nuinga o te wā he 8 ki te 12 hāora, ko te wai mā anake, kāore he kāpia, he kai paipa, he korikori rānei.
- Whakarārangitia āu e kai ana. Kōrero ki te tākuta mō ia rongoā me ia tāpiri kai. Pātai i mua i tō hipa i tētahi horopeta auau.
- Whakamahia te taiwhanga kotahi mēnā ka taea. He rerekē pea ngā tikanga a ngā taiwhanga, nō reira ka pai ake te hāngai o ngā tau i te roanga o te wā mēnā kotahi te taiwhanga.
- Puritia tahitia ō pūrongo. Whakaraupapatia ki te rā. He maha ngā wā he whai hua ake te rerekētanga i waenga i ngā pūrongo e rua i tētahi anake. Mēnā ka ohorere koe i tētahi hua, pānuitia he aha i hē ai pea ngā hua whakamātautau toto.
Āhea kaua e tatari
Waea atu ki tō tākuta, ki te taiwhanga rānei ināianei tonu mēnā kua tohua tētahi uara he critical (tino mōrearea), ā, kāore tētahi i whakapā atu ki a koe. Mēnā kāore e taea e koe te whakapā atu ki tētahi, kāore rānei ōu tākuta, haere ināianei ki te tari ohotata o tētahi hōhipera. Mēnā kāore koe i te tino mōhio he pēhea te taumaha o tētahi hua, ka āwhina pea tēnei aratohu mō ngā hua me aro.
He nui ake te hira o ō tohumate i te whārangi. Mēnā he mamae i te uma, he uaua te whakaha, he pōraruraru, he ngoikore taumaha, ka takahemo rānei koe, waea atu ki te 112 i Īnia, ki tō nama ohotata ā-rohe rānei. Kaua e tatari ki te tirotiro i ō hua.
Ngā pātai hei kawe ki tō tākuta
- Ko ēhea o ēnei uara e hira ana mōku, ko ēhea ka taea e au te waiho?
- Kua huri tēnei mai i taku pūrongo whakamutunga?
- Mā tētahi rongoā, tāpiri kai rānei e kai ana au e whakamārama?
- Me whakamātautau anō au, ā, āhea?
Te āwhina a Saluvo
Tāpirihia he whakaahua, he PDF rānei o tō pūrongo ki te whakamārama whakamātautau toto a Saluvo. E rua ngā tauira AI ka pānui, ka whakaū koe i ngā uara e rerekē ana tā rāua pānui, ā, ka kite koe i te huri o ō hua puta noa i ngā pūrongo. Ka mahi i te reo Hindi, Bengali, Marathi, Urdu me te reo Ingarihi, me ētahi atu reo. Ehara a Saluvo i te tākuta, ā, kāore e taea e ia te tautohu i tō mate, nō reira kawea tāna whakamārama ki tō toronga.
Ngā puna kōrero
- How to Understand Your Lab Results (MedlinePlus)
- Complete Blood Count (CBC) (MedlinePlus)
- Hemoglobin Test (MedlinePlus)
- Platelet Tests (MedlinePlus)
- Hemoglobin A1C (HbA1c) Test (MedlinePlus)
- Diabetes (MedlinePlus Medical Encyclopedia)
- Cholesterol Levels (MedlinePlus)
- Creatinine Test (MedlinePlus)
- Vitamin D Test (MedlinePlus)
- Fasting for a Blood Test (MedlinePlus)
- Anaemia fact sheet (World Health Organization)
- Dengue and severe dengue fact sheet (World Health Organization)
- About NABL (National Accreditation Board for Testing and Calibration Laboratories)
- NABL: find an accredited lab and check its scope
- Critical Values (Labcorp)
He kōrero hauora tā Saluvo, ehara i te tohutohu rata. Me kōrero tonu ki tētahi tākuta tohu mō te tautohu mate me te maimoatanga.