Tautuhi pire: me pēhea te tautuhi haumaru i tētahi pire tauhou

He aha te tautuhi pire?

Ko te tautuhi pire, ko te mōhio he aha tētahi pire, kapuhera (capsule) mokemoke rānei: te rongoā kei roto, tōna kaha, ā, nā wai i hanga. Ka hiahiatia tēnei ina kitea he pire i te papa, i tētahi kume, i te pūkoro rānei o tētahi tamaiti, ina hē te raupapa o te pouaka pire a tētahi mātua, ina rerekē rānei te āhua o tētahi rongoā hou i tō te wā o mua.

Ko te ture haumaru rawa te tuatahi: kaua e kainga tētahi pire kia tino mōhio rā anō koe he aha. Puritia, me ngā riu, ngā pounamu, ngā pouaka rānei i ahu mai ai, kia taea ai e te kaiwhakarato rongoā te tirotiro.

Me pēhea te tautuhi pire mā tōna waehere tā?

I Amerika (US), e ai ki ngā ture ā-motu (21 CFR 206), me tohu te tata ki ia pire me ia kapuhera ki tētahi waehere tā (imprint code), ā, mā taua waehere me tōna rahi, tōna āhua me tōna tae ka mōhiotia te rongoā me te kaihanga. Koia i pātai ai ngā taputapu tautuhi pire mō ēnei taipitopito. Tuhia ki raro i mua i tō rapu:

Me tuhi	Te āhua	He aha i whai hua ai
Waehere tā	He reta, he nama, he waitohu rānei, ki tētahi taha, ki ngā taha e rua rānei	Te tohu matua: e tohu ana ki tētahi hua me tētahi kaihanga kotahi
Tae	Tuhia ngā tae e rua o tētahi kapuhera tae-rua	Ka wehe i ngā pire ōrite te āhua he ōrite hoki ngā waehere
Āhua	Porowhita, porotītaha, tōroa, kapuhera, tapatoru	Ka whāiti ake te whakarite
Rārangi wāwāhi	He awa iti whakawhiti i waenganui	Ko ētahi pire i hangaia kia wāwāhia, ko te nuinga kāore
Rahi	Inea whakawhiti ki te rūri, ki ngā mitamano	Ka wehe i ngā kaha rerekē he ōrite te hoahoa
Uhi	Kanapa, āhua tioka, he kapuhera rānei ka kitea ki roto	He tohu mō te āhua o te tuku i te rongoā

He maha ngā whenua kāore he ture waehere tā, nō reira tērā pea kāore he waehere i runga i tētahi pire i hokona i waho o Amerika (US), he waehere rānei kāore e kitea i tētahi pātengi raraunga.

Kei hea e taea ai te tirotiro kore utu i tētahi pire?

• He kaiwhakarato rongoā. Te kōwhiringa pono rawa, ā, he kore utu. Ka whakamahi rātou i ngā taputapu tohutoro ngaio, ā, mēnā nāu te rongoā, ka taea e rātou te whakatairite ki ō pūkete ake.
• Te pouaka, te tapanga rongoā whakahau rānei. Mēnā e toe ana tētahi wāhanga o te riu, o te pounamu, o te pouaka rānei, ko te ingoa me te kaha kua tāia ki reira te whakautu pono rawa.
• Tō pokapū paitini, mēnā tērā pea kua horomia e tētahi tangata. I Amerika (US), ko te nama o Poison Help ko 1-800-222-1222, he kore utu, he tuwhera i te ao me te pō.
• Ngā pae tautuhi pire. Ka taea e ngā pae tauhokohoko te rapu mā te waehere tā, te tae me te āhua. Ko te nuinga e hāngai ana ki ngā rongoā e hokona ana i Amerika (US), ā, ko tētahi kitenga he ara hei tirotiro, ehara i te whakaū.

Ko te taputapu Pillbox a te US National Library of Medicine, e whakahuatia tonutia ana i ngā tuhinga tawhito maha, i whakamutua i te tau 2021. E kī ana a NLM kāore a Pillbox, a DailyMed rānei e tuku ana i te tautuhi pire.

He aha i hē ai tētahi taputapu tautuhi pire?

• Kāore ngā waehere i te ahurei i ngā wā katoa. Ka whakamahi pea ngā kaihanga me ngā whenua rerekē i ngā tohu ōrite.
• Ka huri ngā rongoā generic. Ka rerekē pea te āhua o tētahi rongoā hou ina huri te toa rongoā ki tētahi kaiwhakarato kē, ahakoa ko te rongoā ōrite tonu. Uia te kaiwhakarato rongoā i mua i tō whakaaro he hapa.
• He pire rūpahu kei te ao. E whakatūpato ana te US Drug Enforcement Administration he maha ngā pire rūpahu kua hangaia kia rite ki ngā rongoā whakahau tūturu, ā, tērā pea he fentanyl kei roto. Ahakoa he ōrite pū te āhua, kāore tērā e whakahaumaru i te pire.
• Ka whakapōhēhē ngā whakaahua. Ka huri te mārama i ngā tae, ā, ka huna te pōkākā i ngā waehere tā iti.

Ka pēhea mēnā kua horomia e tētahi tangata he pire tauhou?

• Mēnā kei te tino hiamoe ia, kei te pōraruraru, kei te hūkeke (fit), kei te uaua te whakahā, kua mate hemo rānei, waea atu ināianei ki te nama ohotata o tō rohe.
• Mēnā e āhua pai ana ia, waea atu ki tō pokapū paitini mō ngā tohutohu, ahakoa kāore koe i te tino mōhio he kino rānei. Ka whara pea ngā tamariki i tētahi pire pakeke kotahi noa.
• Kaua e whakaruakitia ia ki te kore koe e kīia kia pērā.
• Puritia te pire, te pouaka me ētahi atu mea i kainga pea e ia, ā, tuhia te wā.

Āhea ka āwhina te pūmatawai rongoā a Saluvo

Kāore a Saluvo e tautuhi i ngā pire mokemoke mā tō rātou āhua: he mōrearea rawa te whakarite hē i tētahi rongoā. Ko tāna mahi pai, ko te pānui i te pouaka. Tangohia he whakaahua o te riu, o te pounamu, o te pouaka rānei, ā, ka pānuitia e ia te ingoa parani, ngā rongoā matua me te kaha, kātahi ka whakamārama i ngā kupu māmā, i tō reo, he aha te mahi noa a te rongoā, me pēhea te kai i te nuinga o te wā, ā, ko wai me tūpato. Ka mahi ia ki ngā pouaka nō ia whenua, ā, ki te kore e taea e ia te pānui i tētahi ingoa, ka kī ia, ā, ka whakahokia ō whiwhinga (credits).

Me aha ki ngā pire kāore e taea te tautuhi

Kaua e kainga, kaua e hoatu ki tētahi atu, ā, waiho kia tawhiti atu i ngā tamariki me ngā mōkai. Ka whakaae te nuinga o ngā toa rongoā ki te whakahoki mai i ngā rongoā kāore e hiahiatia ana, kāore rānei e mōhiotia ana, hei whakarere haumaru, ā, he maha ngā rohe kei a rātou he kaupapa whakahoki rongoā. Uia tō kaiwhakarato rongoā he aha ngā kōwhiringa e tata ana ki a koe.