E whitu ngā whakakotahitanga rongoā me pātai ki tō kaiwhakarato rongoā

He maha ngā raru rongoā ka puta i ngā whakakotahitanga, kaua i tētahi pire kotahi. Ko te rongoā whakamauru mamae e pai ana mōna anake, ka raru pea i te taha o tētahi rongoā whakaangiangi toto (blood thinner). Ka taea e tētahi rongoā makariri te whakarearua i tētahi horopeta, me te kore e kitea. Kei tēnei rārangi ngā whakakotahitanga rongoā e whitu hei pātai, kia mōhio ai koe āhea e tika ai tētahi pātai e rua meneti te roa ki tētahi kaiwhakarato rongoā, ki tētahi tākuta rānei.

He kōrero whānui tēnei, ehara i te tohutohu horopeta. Ka taea e tō kaiwhakarato rongoā te tirotiro i ō tino rongoā, horopeta me ō mate, ā, e kore rawa e taea e tētahi rārangi pēnei.

He aha i nui ai te tikanga o ngā whakakotahitanga

Ina tūtaki ngā rongoā e rua, he maha ngā mea ka pā. Ka whakakaha pea tētahi i tētahi atu, nō reira ka nui ake te tūponotanga o ngā pānga kino. Ka whakangoikore pea tētahi i tētahi atu, nō reira ka mutu tana mahi. Kei ngā hua e rua rānei te mea whakauru (ingredient) ōrite, nō reira ka nui ake tō kai i tāu i whakaaro ai. Ka pērā anō pea ngā kai, ngā inu me ngā rongoā otaota.

Kāore tēnei e kī ana me whakamutu e koe tētahi mea, māu anake. Ko tōna tikanga, he pai te pātai.

Ngā whakakotahitanga rongoā e whitu hei pātai

1. Ngā rongoā whakamauru mamae whakaheke mumura me ngā rongoā whakaangiangi toto

Ko te ibuprofen, te naproxen me te aspirin nō tētahi rōpū e kīia ana ko ngā NSAID (non-steroidal anti-inflammatory drugs, ngā rongoā whakaheke mumura). Ka whakarārangi te NHS i ngā NSAID i roto i ngā rongoā e kore pea e pai tahi me te warfarin, ko tōna pānga kino matua he tūraru nui ake o te rere toto.

Mēnā e kai ana koe i tētahi rongoā whakaangiangi toto, pātai i mua i te tango i tētahi rongoā whakamauru mamae whakaheke mumura, ahakoa ka taea te hoko me te kore tono rongoā.

2. Ngā rongoā whakamauru mamae whakaheke mumura e rua i te wā kotahi

Ka tohutohu te NHS kia kaua e kai ibuprofen i te wā kotahi me tētahi atu NSAID, pērā i te naproxen, i te aspirin rānei. Mā te whakarearua ka nui ake pea te tūponotanga o ngā pānga kino taumaha pērā i ngā whewhe puku (stomach ulcers).

Kia mataara ina tonoa tētahi rongoā, ā, ka hokona tētahi atu me te kore tono rongoā. Mēnā e kai ana koe i te aspirin horopeta iti mō tō manawa, kōrerotia i ia wā ka tukuna atu he rongoā whakamauru mamae.

He rongo pai: e ai ki te NHS, i te nuinga o te wā ka taea e ngā pakeke te kai i te paracetamol me te ibuprofen i te wā kotahi ina hiahiatia, nā te mea he rerekē tā rāua mahi.

3. Ngā rongoā whakamauru mamae whakaheke mumura me ngā rongoā pēhanga toto

Ka whakarārangi te NHS i ngā rongoā whakaheke pēhanga toto i roto i ērā e kore pea e pai tahi me te ibuprofen. Ka whakarārangi anō i ngā raru whatukuhu hei pānga kino taumaha pea o te ibuprofen, ā, he nui ake te tūraru i ngā horopeta nui, i te whakamahi rānei mō te wā roa. Tērā pea kāore rawa e taea e te hunga he mate manawa, ate, whatukuhu rānei te kai.

Mēnā e kai ana koe i ngā pire mō te pēhanga toto, mō te manawa ngoikore (heart failure), mō te tiaki whatukuhu rānei, pātai mēnā e tika ana tētahi NSAID mōu, ā, mō te roa hoki.

4. Ngā hua e rua kei roto i a rāua te paracetamol (acetaminophen)

Ko tēnei tētahi o ngā hē tino māmā. He maha ngā pākete paura, kapene me ngā wairanu mō te makariri me te rewharewha kua whai paracetamol kē. Ka whakatūpato te NHS kia kaua e kai paracetamol i te wā kotahi me ētahi atu rongoā kei roto taua mea, nā te mea tērā pea ka nui rawa tō kai, ā, ka whara pea te ate.

E kīia ana te paracetamol ko te acetaminophen i Amerika (US) me ētahi atu whenua. Ko te rongoā kotahi, he ingoa rerekē. Tirohia te rārangi mea whakauru (ingredients) i ia pouaka, kaua ko te ingoa waitohu anake.

5. Te waipiro me ngā pire moe, ngā rongoā māharahara, ētahi rongoā pōuri ngākau me ngā rongoā whakamauru mamae

Ka whakarārangi te US National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism i ngā rongoā maha e whara ai te tangata ina pā ki te waipiro, tae atu ki:

• Ngā pire moe me ngā rongoā māharahara: he nui ake te hiamoe, te pōturi o te whakahā me ngā raru mahara.
• Ētahi rongoā pōuri ngākau (antidepressants): he nui ake te hiamoe me te āmiomio, ā, i ētahi take ka kino ake pea te pōuri o te ngākau.
• Ngā rongoā whakamauru mamae opioid: te hiamoe, te pōturi o te whakahā me te tūraru nui ake o te kai nui rawa (overdose).
• Ngā NSAID: he tūponotanga nui ake o te rere toto i te puku me ngā whewhe.
• Ētahi antihistamine: he nui ake te hiamoe me te āmiomio.

E kī ana hoki ka pā te waipiro me ngā rongoā ki a rāua anō ahakoa kāore koe e kai i te wā kotahi, ā, he pōturi ake te whakawātea a ngā kaumātua i te waipiro.

Ē pēhea ana te paracetamol? E ai ki te NHS, ka taea e te nuinga o ngā tāngata te inu pērā i te tikanga i te wā e kai ana, engari tērā pea kāore e tika mō te hunga ka inu whakahaurangi, ka whakawhirinaki rānei ki te waipiro. Mēnā ko koe tērā, pātai.

6. Te St John's wort me ngā rongoā kua tonoa

He rongoā otaota te St John's wort ka kainga e ētahi tāngata mō te ngākau pōuri. E ai ki te US National Center for Complementary and Integrative Health, ka whakangoikore pea i ngā pānga o ngā rongoā hira maha, tae atu ki:

• ētahi pire ārai hapū
• te rongoā whakaangiangi toto warfarin
• ētahi rongoā mō te HIV, ngā hūkeke (seizures), te manawa, te cholesterol me te mate pukupuku
• tētahi rongoā e ārai ana i te whakakāhore a te tinana i te whēkau kua whakawhitia

Ina kainga me ētahi rongoā pōuri ngākau, ka puta pea he pānga kino taumaha e hono ana ki te serotonin. Ka tohutohu te NHS ki te hunga e kai ana i te warfarin kia kaua rawa e kai.

Kāore i te āhua "rongoā" tonu ngā hua otaota, koinā tonu te take ka ngaro. Kōrerotia i ia wā.

7. Te grapefruit me ētahi statin me ētahi rongoā pēhanga toto

E whakamārama ana te US Food and Drug Administration ka taea e te wai grapefruit te aukati i tētahi enzyme i te whēkau e wāwāhi ana i ētahi rongoā. Ka nui ake te rongoā ka noho ki tō toto, ā, ka nui ake te tūponotanga o ngā pānga kino. Ko ōna tauira:

• ētahi statin mō te ngako toto (cholesterol), pērā i te simvastatin me te atorvastatin
• ētahi rongoā pēhanga toto, pērā i te nifedipine
• ētahi rongoā mō te manawataki, te māharahara me te tiaki whakawhiti whēkau

Kāore e pāngia ngā rongoā katoa o ēnei rōpū. Ka pērā anō pea ngā ārani Seville, ngā pomelo me ngā tangelo, ā, kei ētahi ranunga wai te grapefruit. Ka tohutohu anō te NHS ki te hunga e kai ana i te warfarin kia karo i te wai grapefruit me ngā hua cranberry.

Me tirotiro ki hea i mua i te kai i tētahi mea hou

Ka taea e koe anō te kite i te maha o ngā whakakotahitanga i mua i tō taenga ki te kaute:

• Ngā rongoā ka hokona me te kore tono rongoā: pānuitia ngā mea whakauru me ngā whakatūpato i te tapanga. I Amerika (US) ko te pouaka "Drug Facts" tēnei.
• Ngā rongoā kua tonoa: pānuitia te pepa mōhiohio, te aratohu rongoā rānei e tae mai ana me aua rongoā. I te nuinga o te wā ka kī ko ēhea rongoā, kai, inu hoki me tūpato.
• Ngā inu: tirohia ngā tapanga wai, nā te mea kei ētahi ranunga wai te grapefruit.
• Ngā rongoā wai: kei ētahi te waipiro. E ai ki te NIAAA, kei ētahi, pērā i ētahi wairanu mare, tae atu ki te 10 ōrau.

Mēnā he whakapōauau tētahi tapanga, he iti rawa rānei ngā reta, he take tika tērā ki te pātai.

Ngā pātai ki tō kaiwhakarato rongoā

Kāore koe e hiahia kia mōhio ki te pūtaiao. Ka hipoki ēnei pātai i te nuinga:

1. He pai te kai i tēnei me ngā mea katoa e kai ana au, tae atu ki ngā kai tāpiri (supplements)?
2. Kei tētahi mea e kai kē ana au te mea whakauru ōrite?
3. Ka taea e au te inu waipiro me tēnei, ā, e hia?
4. He kai, he inu rānei me karo e au?
5. Ko tēhea rongoā whakamauru mamae te haumaru rawa mōku ina hiahiatia?

He tikanga māmā

Kia kotahi te rārangi hou o ngā mea katoa e kai ana koe: ngā rongoā kua tonoa, ngā mea ka hokona me te kore tono rongoā, ngā huaora, ngā kai tāpiri me ngā rongoā otaota. Whakaaturia i ia toronga, i ia wā hoki ka hoko koe i tētahi mea hou.

Ka āwhina a Saluvo i a koe kia tika tonu taua rārangi. Ka whakamārama tana pānui whakaahua rongoā i ngā take o tētahi rongoā, ōna pānga kino me ōna whakatūpato mai i tētahi whakaahua o te pōkai, ā, ka taea e koe te whakarite whakamaumahara horopeta i te taupānga, i WhatsApp rānei. Kāore ia e tirotiro i te pānga o ngā rongoā ki a rātou anō, nō reira me haere tonu te rārangi ki tō kaiwhakarato rongoā.

Āhea me whai āwhina kōhukihuki

Waea atu ki te nama ohotata o tō rohe, haere rānei ki te tari ohotata mēnā kei te ruaki toto koe, he tūtae pango, rite ki te tā tōu, he ānini kino ohorere rānei me te pōrauraha, te kōrero kāore e mārama, te uaua rānei o te neke i ō ringa, i ō waewae. Ko ēnei pea ngā tohu o te rere toto taumaha, otirā mēnā e kai ana koe i tētahi rongoā whakaangiangi toto.

Ki te whakaaro koe kua nui ake tō kai paracetamol i tā te pākete e whakaae ana, whiwhi tohutohu hauora ināianei tonu. Kawea te pākete, te pepa mōhiohio rānei.

He kōrero whānui tēnei rārangi. Ka taea e tō kaiwhakarato rongoā te tirotiro i ō tino rongoā.