Me pēhea te whakahaere i ngā tono rongoā maha me te kore e pōhēhē

Hei whakahaere i ngā tono rongoā maha, puritia he rārangi hou kotahi o ngā mea katoa e kai ana koe, hurihia hei wātaka māmā o ia rā, ā, arotakehia me tō tākuta, me tō kaiwhakarato rongoā rānei i ia toronga. Whakamahia te toa rongoā kotahi mēnā ka taea, me tētahi whakamaumahara kotahi e whakawhirinaki ana koe. Kaua rawa e whakamutu, e huri rānei i tētahi rongoā ko koe anake: pātai i te tuatahi.

He noa te kai i ngā rongoā maha. Tērā pea me nui ake i te kotahi mō tētahi mate kotahi, me ngā mea rerekē rānei mō ngā mate rerekē, pērā i te statin mō te ngako toto (cholesterol) me te beta-blocker mō te pēhanga toto. Ko te wāhanga uaua, ko te whakarite i ērā katoa.

He aha i uaua ake ai te whakahaere i ngā tono rongoā maha

E whakarārangi ana a MedlinePlus, te paetukutuku hauora o te US National Library of Medicine, i ngā mōrearea matua e whā o te kai i ngā rongoā maha:

• He nui ake ngā pānga kino. Ka pērā pea te nuinga o ngā rongoā, nō reira ka nui ake āu e kai ana, ka nui ake te tūpono ka kite koe i ētahi. Ka whakanui pea hoki ētahi rongoā i te mōrearea o te hinga.
• He nui ake ngā pānga i waenga i ngā rongoā. Ka huri pea tētahi rongoā i te mahi a tētahi atu. Ka pērā pea hoki te waipiro me ētahi kai, ā, ka taumaha pea ētahi pānga.
• He uaua ake te aroturuki. Ka ngaro pea i a koe te wā mō ia mea, ka wareware rānei koe mēnā kua kai koe.
• Ngā rongoā kāore e hiahiatia ana. Mēnā ka kite koe i ngā tākuta maha, ka tonoa pea ngā rongoā rerekē mō te raru kotahi.

Ko ētahi tāngata me āta tūpato:

Ko wai	He aha ai
Te hunga kua tonoa kia kai i ngā rongoā 5 neke atu rānei	Ka nui ake te tūpono o ngā pānga i waenga i ngā rongoā me ngā pānga kino i te pikinga o te tau
Te hunga e kite ana i te tākuta neke atu i te kotahi	Kāore pea tētahi e mōhio ki tā tētahi atu i tono ai
Ngā kaumātua	Ka rerekē pea te mahi a te tinana i ngā rongoā, nō reira ka noho roa ake pea i te tinana
Te hunga kei te hōhipera	Kāore pea ngā kaimahi hou e mōhio ki tō hītori, ki āu rānei e kai kē ana

I ētahi wā ka kīia te kai i ngā rongoā maha ko te polypharmacy. Ehara i te tautohu mate, i te tohu rānei he hē tētahi mea. He take kia noho whakariterite.

Hīkoi 1: Hangaia he rārangi rongoā kotahi

Koinei te mea whai hua rawa ka taea e koe. Tuhia ia rongoā e kai ana koe, tae atu ki ērā ka hokona me te kore tono rongoā, ngā huaora, ngā tāpiri kai me ngā hua otaota. He maha ngā wā ka waiho ērā e te tangata, engari he wāhanga anō.

Ētahi tīwae noa iho e hiahiatia ana e tō rārangi. He tauira tēnei rārangi o te hōputu, ehara i te tohutohu:

Te rongoā me tōna kaha	Tōna take	Te rahi me te wā
Te ingoa i te pōkai, 10 mg	Ngako toto (cholesterol)	1 pire, ahiahi

Tuhia te tangata nāna ia mea i tono me te wā i tīmata ai koe, ā, tāpirihia ngā mate pāwera ki te tihi. Puritia tētahi kape i te kāinga, tētahi i a koe, ā, tangohia he whakaahua kia noho hoki ki tō waea. Whakahoutia i te rā ka huri tētahi mea, ā, kawea mēnā ka haere koe ki te hōhipera.

Mēnā kāore anō koe kia hanga i tētahi, kohia tuatahitia ia pouaka, ia pounamu me ia pōkai i te whare, tae atu ki ērā i ngā pēke me ngā kaiwhata i te taha o te moenga. Kaua e panga i tētahi mea i tēnei wā: pātai ki tō kaiwhakarato rongoā mō ngā mea kua mutu tō whakamahi.

Hīkoi 2: Whakamahia te toa rongoā kotahi mēnā ka taea

Ina whakaea te toa rongoā kotahi i ō tono rongoā katoa, he whānui ake tōna mōhio ki āu e kai ana, nō reira he pai ake tōna tūranga ki te kite i tētahi tārua, i tētahi pānga rānei i waenga i ngā rongoā. Mēnā he nui ake i te kotahi e whakamahia ana e koe, whakaaturia tō rārangi i ia wā.

Ko tō kaiwhakarato rongoā hoki te tohunga māmā rawa te whakapā atu. I te nuinga o te wā ka taea e koe te pātai i tētahi pātai tere me te kore whakarite wā.

Hīkoi 3: Hurihia te rārangi hei wātaka o ia rā

Ka kī te rārangi i āu e kai ana. Ka kī te wātaka i tāu e mahi ai i te 8 am. Whakarōpūtia ō rongoā ki te wā o te rā:

Wā	Te mea hei tirotiro
Ata	Ko ēhea me kai ki te parakuihi, ko ēhea i te puku kau
Poupoutanga o te rā	Ngā mea ka wareware pea koe ina kei waho koe
Ahiahi	Ko ēhea me kai ki tō kai
Wā moe	Ngā mea e kainga ana i te mutunga rawa o te pō

Whāia ngā tohutohu i te tapanga, ā, kainga ia rongoā kia rite tonu ki te tono. Mēnā he maha ngā wā motuhake kei te whakahaere koe, pātai ki tō tākuta, ki tō kaiwhakarato rongoā rānei mēnā ka taea te whakahāngai haumaru i ētahi. Mā rātou tērā whakatau, nā te mea ko ētahi rongoā me noho wehe.

Hīkoi 4: Whakaritea tō pouaka pire me tō whakamaumahara

Ka whakaatu tere te pouaka pire ā-wiki mēnā kua pau te horopeta o tēnei rā, ka āwhina tērā kia kaua koe e whakarearua. Kōwhiria tētahi he nui ngā wāhanga mō ia wā o te rā, ā, pātai ki tētahi kaiwhakarato rongoā mēnā e tika ana ō rongoā katoa kia uru.

Mō ngā wā, whakamahia tētahi whakamaumahara kotahi e whakawhirinaki ana koe, kaua ngā whakaoho rerekē e rima. Ka haere whakamua ā mātou aratohu mō te maumahara ki ia horopeta me te kōwhiri i tētahi taupānga whakamaumahara rongoā mō ēnei e rua.

Mēnā ka hapa koe i tētahi horopeta, tirohia te pepa kōrero, pātai rānei ki tō kaiwhakarato rongoā, nā te mea kei te rongoā te hīkoi tika. Ko ētahi rongoā, pērā i te insulin, te warfarin me ngā rongoā hukihuki, me whai tohutohu motuhake, nō reira waea atu ki tō tīma tiaki. Kaua rawa e kai i te horopeta rearua hei whakatika, ki te kore tō tākuta e kī.

Hīkoi 5: Whakahāngaitia ō whakakī anō

Ki te pau, ka hapa ngā horopeta. Tuhia ia rā whakakī anō i te taha o te rongoā i tō rārangi, ā, tirohia i te tata ki te wiki i mua. Ka taea e ētahi toa rongoā te whakahāngai i ō whakakī anō kia rite ngā mea katoa i te rā kotahi, nō reira he pai te pātai.

Hīkoi 6: Arotakehia auautia te rārangi katoa

Tirohia tō rārangi me tō tākuta i ia toronga, ā, hoatu he kape ki ia tākuta ka kite koe. Pātaihia ēnei pātai e rua a MedlinePlus i ia wā:

1. Me kai tonu au i ia rongoā i tēnei rārangi?
2. Me huri rānei tētahi o ēnei horopeta?

Ko ngā rongoā i tika i ētahi tau kua hori, kāore pea e hāngai ana ki a koe ināianei. Mā tō tākuta anake tērā e whakatau, nō reira kawea ō pātai, ā, waiho mā rātou e whakatau. He āwhina hoki te whakarite mō te toronga kia kore tētahi mea e hapa.

Ina tāpiri tētahi rongoā hou

Koinei te wā e tīmata ai ngā pōhēhē i te nuinga o te wā, nō reira āta haere, ā, pātai i mua i tō wehe:

• He aha te take o tēnei, ā, he pēhea te roa ka hiahiatia e au?
• Ka whakakapi rānei i tētahi mea e kai kē ana au?
• Ka pā rānei ki ōku ētahi atu rongoā, tāpiri kai rānei?
• He kai, he inu rānei me karo e au i te taha o tēnei?
• Ko ēhea pānga kino me waea atu au ki a koe?

Kātahi ka whakahou i tō rārangi i taua rā tonu. Ka mau ētahi ranunga o ia rā i te tangata, nō reira pānuitia tā mātou rārangi o ngā ranunga rongoā hei pātai.

Mēnā kei te whakahaere koe i ngā rongoā mō tētahi atu

Ka tāpiri te tiaki i tētahi matua, hoa rangatira rānei i tētahi atu papa. Whakaaetia kia kotahi te tangata hei whakahou i te rārangi, kia kotahi anake te putanga. Haere ki ngā toronga me taua rārangi ina taea, ā, puritia he rekoata māmā o ngā horopeta, kia mōhio te tangata e whai ake nei e āwhina ana ki ngā mea kua kainga.

Kia mataara hoki ki ngā panoni. Whakamōhio atu ki tō rātou tākuta, kēmihi rānei i taua rā tonu mō te hinga iti kāore he wharanga, mō te āmiomio rānei e piki haere mārie ana, nā te mea ka whakanui pea ngā rongoā i te mōrearea o te hinga. Waea atu ki tō nama ohotata ā-rohe mēnā kua whara pea tō rātou māhunga, tuarā, kakī, hope rānei, kāore e taea te whakatika, ka pōraruraru ohorere, ka puta ohorere rānei te āmiomio, te ngoikore rānei.

Āhea waea atu ai mō te āwhina

Whakapā atu ki te tākuta, ki te kaiwhakarato rongoā rānei mēnā kei te pōraruraru koe mō ngā tohutohu, mēnā ka kite rānei koe i ngā pānga kino. Kaua e whakamutu i te rongoā i tēnei wā ki te kore rātou e kī atu.

Waea atu ki tō nama ohotata ā-rohe mēnā he uaua te whakaha o tētahi, ka pupuhi te kanohi, te korokoro rānei, ka takahemo, ka tino pōraruraru rānei, mēnā rānei kua kai pea ia i te nui rawa o tētahi rongoā. He nui ake kei tā mātou rārangi o ngā tohu whakatūpato e kore e taea te tatari.

Te āwhina a Saluvo

Ka pupuri a Saluvo i tēnei pūnaha ki te wāhi kotahi. Tangohia he whakaahua o tētahi pōkai pire kua tāia, pounamu, pouaka rānei, ā, ka whakamārama te matawai rongoā i tōna take, ka tiaki ki te rārangi o te mema whānau tika. Kātahi ka tae mai ngā whakamaumahara WhatsApp i ia wā horopeta me ngā pātene Kua kai me Hipa, ā, ka hanga ō whakautu i tētahi rārangi ka taea e koe te whakaatu ki tō tākuta. Kāore a Saluvo e huri, e whakamutu rānei i tētahi rongoā, nō reira kei tō tākuta tonu aua whakatau.