Pitong kombinasyon ng gamot na sulit itanong sa pharmacist mo

Maraming problema sa gamot ang galing sa mga kombinasyon, hindi sa iisang tableta. Ang painkiller na ayos lang nang mag-isa ay puwedeng magdulot ng problema kasabay ng blood thinner (pampalabnaw ng dugo). Puwedeng tahimik na madoble ng gamot sa sipon ang isang dose. Sinasaklaw ng listahang ito ang pitong kombinasyon ng gamot na dapat itanong, para malaman mo kung kailan sulit ang dalawang minutong tanong sa pharmacist o doktor.

Pangkalahatang impormasyon ito, hindi payo sa dose. Kayang tingnan ng pharmacist mo ang mismong mga gamot, dose at kondisyon mo sa kalusugan, na hindi kailanman magagawa ng ganitong listahan.

Bakit mahalaga ang mga kombinasyon

Kapag nagsabay ang dalawang gamot, ilang bagay ang puwedeng mangyari. Puwedeng palakasin ng isa ang isa pa, kaya mas malamang ang mga side effect. Puwedeng pahinain ng isa ang isa pa, kaya hindi na nito nagagawa ang trabaho nito. O puwedeng iisa ang sangkap ng dalawang produkto, kaya mas marami ang naiinom mo kaysa sa balak mo. Ganito rin ang puwedeng gawin ng pagkain, inumin at mga herbal na gamot.

Wala sa mga ito ang ibig sabihing dapat kang huminto ng kahit ano nang mag-isa. Ang ibig sabihin nito ay sulit magtanong.

Pitong kombinasyon ng gamot na dapat itanong

1. Mga anti-inflammatory na painkiller kasabay ng blood thinner

Kabilang ang ibuprofen, naproxen at aspirin sa grupong tinatawag na NSAIDs (non-steroidal anti-inflammatory drugs). Inililista ng NHS ang NSAIDs sa mga gamot na posibleng hindi bagay sa warfarin, na ang pangunahing side effect ay mas mataas na panganib ng pagdurugo.

Kung umiinom ka ng kahit anong blood thinner, magtanong muna bago kumuha ng anti-inflammatory na painkiller, kahit iyong nabibili nang walang reseta.

2. Dalawang anti-inflammatory na painkiller nang sabay

Pinapayuhan ng NHS na huwag uminom ng ibuprofen kasabay ng isa pang NSAID, tulad ng naproxen o aspirin. Puwedeng itaas ng pagdodoble ang posibilidad ng malulubhang side effect tulad ng ulcer sa tiyan.

Bantayan ito kapag ang isang gamot ay may reseta at ang isa ay nabibili nang walang reseta. Kung umiinom ka ng low-dose aspirin para sa puso mo, banggitin ito tuwing inaalok ka ng painkiller.

Magandang balita: ayon sa NHS, karaniwang puwedeng pagsabayin ng mga adult ang paracetamol at ibuprofen kung kailangan, dahil magkaiba ang paraan ng paggana nila.

3. Mga anti-inflammatory na painkiller kasabay ng gamot sa blood pressure

Inililista ng NHS ang mga gamot na nagpapababa ng blood pressure sa mga posibleng hindi bagay sa ibuprofen. Inililista rin nito ang mga problema sa bato bilang posibleng malubhang side effect ng ibuprofen, at mas mataas ang panganib sa mataas na dose o sa pangmatagalang paggamit. Posibleng hindi ito puwedeng inumin ng mga taong may kondisyon sa puso, atay o bato.

Kung umiinom ka ng tableta para sa blood pressure, heart failure o proteksyon ng bato, itanong kung tama para sa iyo ang NSAID, at kung gaano katagal.

4. Dalawang produktong parehong may paracetamol (acetaminophen)

Isa ito sa pinakamadaling pagkakamali. Maraming sachet, capsule at syrup para sa sipon at trangkaso ang may paracetamol na. Nagbababala ang NHS laban sa pag-inom ng paracetamol kasabay ng ibang gamot na mayroon nito, dahil baka sumobra ang mainom mo, at puwede nitong sirain ang atay.

Acetaminophen ang tawag sa paracetamol sa US at sa ilan pang bansa. Iisang gamot, magkaibang pangalan. Basahin ang listahan ng sangkap sa bawat kahon, hindi lang ang brand name.

5. Alak kasabay ng sleeping pills, gamot sa anxiety, ilang antidepressant at painkiller

Inililista ng US National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism ang maraming gamot na puwedeng magkaroon ng mapanganib na epekto kapag isinabay sa alak, kasama ang:

• Sleeping pills at gamot sa anxiety: mas matinding antok, bumabagal na paghinga, at mga problema sa memorya.
• Ilang antidepressant: mas matinding antok at hilo, at sa ilang kaso puwedeng lumala ang lungkot.
• Mga opioid na painkiller: antok, bumabagal na paghinga, at mas mataas na panganib ng overdose.
• NSAIDs: mas mataas na posibilidad ng pagdurugo sa tiyan at ulcer.
• Ilang antihistamine: mas matinding antok at hilo.

Binabanggit din nito na puwedeng magkaroon ng epekto ang alak at gamot kahit hindi mo sila sabay na iniinom, at mas mabagal mag-alis ng alak sa katawan ang matatanda.

Paano naman ang paracetamol? Ayon sa NHS, karamihan ng tao ay puwedeng uminom nang normal habang umiinom nito, pero posibleng hindi ito bagay sa mga taong mahilig sa binge drinking (maraming alak sa maikling oras) o umaasa sa alak. Kung ikaw iyon, magtanong.

6. St John's wort kasabay ng mga gamot na may reseta

Ang St John's wort ay herbal na gamot na iniinom ng ilang tao para sa lungkot. Ayon sa US National Center for Complementary and Integrative Health, puwede nitong pahinain ang epekto ng maraming mahahalagang gamot, kasama ang:

• ilang birth control pills
• ang blood thinner na warfarin
• ilang gamot para sa HIV, seizure (kombulsyon), sa puso, kolesterol at cancer
• isang gamot na pumipigil sa pagtanggi ng katawan sa inilipat na organ

Kapag isinabay sa ilang antidepressant, puwede rin itong magdulot ng malulubhang side effect na kaugnay ng serotonin. Pinapayuhan ng NHS ang mga taong naka-warfarin na huwag itong inumin kahit kailan.

Hindi laging pakiramdam na "gamot" ang mga herbal na produkto, at iyon mismo ang dahilan kung bakit nakakaligtaan ang mga ito. Banggitin ang mga ito sa bawat pagkakataon.

7. Grapefruit kasabay ng ilang statin at gamot sa blood pressure

Ipinapaliwanag ng US Food and Drug Administration na puwedeng harangan ng grapefruit juice ang isang enzyme sa bituka na tumutunaw sa ilang gamot. Mas maraming gamot ang napupunta sa dugo mo, at mas malamang ang mga side effect. Kasama sa mga halimbawa nito ang:

• ilang statin para sa kolesterol, tulad ng simvastatin at atorvastatin
• ilang gamot sa blood pressure, tulad ng nifedipine
• ilang gamot para sa ritmo ng puso, anxiety, at pangangalaga pagkatapos ng transplant

Hindi lahat ng gamot sa mga grupong ito ang naaapektuhan. Puwedeng ganito rin ang epekto ng Seville orange, pomelo (suha) at tangelo, at may mga halo ng juice na may grapefruit. Pinapayuhan din ng NHS ang mga taong naka-warfarin na iwasan ang grapefruit juice at mga produktong cranberry.

Saan titingin bago uminom ng bago

Marami kang kombinasyong mahuhuli nang mag-isa bago ka pa makarating sa counter:

• Mga gamot na nabibili nang walang reseta: basahin ang mga sangkap at babala sa label. Sa US, ito ang "Drug Facts" box.
• Mga gamot na may reseta: basahin ang leaflet o medication guide na kasama nito. Karaniwan nitong sinasabi kung aling gamot, pagkain at inumin ang dapat pag-ingatan.
• Mga inumin: tingnan ang label ng juice, dahil may mga halo ng juice na may grapefruit.
• Mga likidong gamot: may ilang may alak. Binabanggit ng NIAAA na may ilan, tulad ng ilang cough syrup, na may hanggang 10 percent.

Kung nakakalito ang label o masyadong maliit ang print, sapat na dahilan iyon para magtanong.

Mga tanong para sa pharmacist mo

Hindi mo kailangang alamin ang siyensya. Sinasaklaw ng mga tanong na ito ang karamihan:

1. Puwede ko bang inumin ito kasabay ng lahat ng iba ko pang iniinom, kasama ang mga supplement?
2. May kapareho bang sangkap ang alinman sa iniinom ko na?
3. Puwede ba akong uminom ng alak kasabay nito, at gaano karami?
4. May mga pagkain o inumin bang dapat kong iwasan?
5. Aling painkiller ang pinakaligtas para sa akin kung kailangan ko?

Isang simpleng ugali

Panatilihin ang iisang updated na listahan ng lahat ng iniinom mo: mga reseta, mga gamot na nabibili nang walang reseta, bitamina, supplement at herbal na gamot. Ipakita ito sa bawat appointment at sa tuwing bibili ka ng bago.

Makakatulong si Saluvo na mapanatiling maayos ang listahang iyon. Ipinapaliwanag ng scanner ng gamot niya ang mga gamit, side effect at pag-iingat sa isang gamot mula sa litrato ng pakete, at puwede kang mag-set ng paalala sa dose sa app o sa WhatsApp. Hindi nito tinitingnan ang epekto ng mga gamot sa isa't isa, kaya dadalhin pa rin ang listahan sa pharmacist mo.

Kailan hihingi ng agarang tulong

Tumawag sa lokal na emergency number o pumunta sa emergency room kung nagsusuka ka ng dugo, may itim na parang alkitran na dumi, o may biglaan at matinding sakit ng ulo na may kasamang pagkalito, bulol na pagsasalita, o hirap sa paggalaw ng mga braso o binti. Puwedeng senyales ang mga ito ng malubhang pagdurugo, lalo na kung umiinom ka ng blood thinner.

Kung sa tingin mo ay nakainom ka ng mas maraming paracetamol kaysa sa pinapayagan ng pakete, humingi agad ng payong medikal. Dalhin ang pakete o leaflet.

Pangkalahatang impormasyon ang listahang ito. Kayang tingnan ng pharmacist mo ang mismong mga gamot mo.